De Amerikaanse overheid ging deze week na een lange ‘shutdown’ weer open. De strijd heeft de kaarten van de politiek herschud. Republikeinen worstelen met gezondheidszorg, levenskosten en de Epstein-zaak. De Democraten blijken, opnieuw, verdeeld in hun verzet.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Een frontale botsing laat zelden iemand ongeschonden. De shutdown vormde de hardste aanvaring tussen Republikeinen en Democraten in jaren, met als gevolg een letterlijk lamgelegde Amerikaanse overheid. Beide partijen móésten winnen. Maar nu de rook optrekt, en de politiek in Washington is hervat, blijken beide zijden gehavend.
De Democratische eenheid ligt in duigen. Weinig krachten verzoenen sterker dan verzet tegen Donald Trump, maar de shutdown heeft de partij opnieuw verdeeld. Een clubje dissidenten stemde mee met Republikeinen zónder concessies over gezondheidszorg. Sindsdien vechten Democraten elkaar de tent uit.
Aan de overzijde blijkt ook Trump, anders dan hijzelf graag uitstraalt, niet onaantastbaar. Kiezers wijten de shutdown aan hem, de rechtse splijtzwam van gezondheidszorg is weer een hoofdthema en zelfs partijgenoten eisen nu transparantie over zijn band met pedoseksueel Jeffrey Epstein.
Terwijl de overheid met horten en stoten tot leven komt – ambtenaren werken weer, natuurparken gaan open en salarisstroken worden verstuurd – zijn beide politieke partijen in een nieuw gevecht beland. Ditmaal met zichzelf.
‘We moeten elkaar allemaal verantwoordelijk houden’, stelt Democraat Chris Murphy donderdag op Fox News. De senator is nog altijd woest op zijn collega’s die de shutdown beëindigden, maar vooral op senaatsleider Chuck Schumer die de muiterij liet gebeuren: ‘We hebben effectiever leiderschap nodig.’
Een Democraat die uitgerekend op het conservatieve Fox News de vuile was buiten hangt – het is hem duidelijk menens. Anderen hengelen zelfs naar donaties om Schumer af te zetten.
Maar ook de dissidenten buitelen in de media over elkaar heen om hun beslissing te verdedigen. ‘We moeten tegen Trump opstaan’, bezweert senator Angus King (81). ‘Maar een shutdown is niet de manier.’
Hier tekent zich het centrale debat af bij de Democraten. De ene flank, gedomineerd door veelal oudere centristen, gelooft dat gematigdheid de kiezer zal weglokken bij Trump. Zij verkiezen samenwerking boven sabotage. Prominenten als Murphy of gouverneur Gavin Newsom willen Trump juist op elke denkbare wijze dwarsbomen. Zij beschouwen deze tweede termijn als een uitzonderlijk politiek moment dat vraagt om uitzonderlijke maatregelen.
Die activistische stem wint aan kracht. Maar een publieke richtingenstrijd, waarschuwen analisten, kan de partij verzwakken. ‘Democraten moeten zich weer focussen op Republikeinen’, aldus de Democratische strateeg Mark Longabaugh tegen Politico. ‘Ongeacht hoe boos ze zijn.’
Dat wordt komend jaar cruciaal. Washington heeft de tussentijdse verkiezingen, volgend jaar november, allang in het vizier. En ondanks het wiebelige staartje, heeft de shutdown de politieke kaarten flink herschud.
Gezondheidszorg staat weer met stip op de agenda. Dat is een Democratische coup. Kiezers zagen hoe Trump wekenlang weigerde te onderhandelen over zijn zorgbezuinigingen. Gaan de zorgkosten volgend jaar omhoog – gemiddeld met 114 procent – dan weet iedereen waarom.
Trump voelt de druk. De president voert al dagen spoedoverleg om de zorgkosten te drukken zónder het Democratische plan. Maar bij elke alternatieve route dreigt een botsing binnen zijn partij: daar is snijden in zorg juist een geloofsartikel. Het is niet ondenkbaar dat conservatieve hardliners op dit punt zelfs Trump durven trotseren. Dat lijken deze dagen wel meer Republikeinen te doen.
Trumps ijzeren vuist vertoont haarscheuren. Ook hij kampt met dissidenten. Een groepje Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, na de shutdown weer bijeen, forceerde samen met Democraten een stemming over vrijgave van de ‘Epstein Files’ – en plaatste zo een nieuw obstakel op de weg.
De president, die voorkomt in het strafdossier naar de overleden kindermisbruiker Jeffrey Epstein, had alles geprobeerd om dit te voorkomen. ‘Alleen een hele slechte of domme Republikein trapt in deze val’, dreigde Trump.
Er werd, voor het eerst in tijden, niet geluisterd. En dat zal hem niet lekker zitten.
Komende week moet de stemming plaatsvinden. Inmiddels zeggen meer Republikeinen vóór vrijgave te zullen stemmen. Trump heeft vetorecht, maar ook dan zal de kwestie dooretteren. Dit zijn precies het soort politieke spelletjes waar zijn kiezers van walgen.
Trumps greep op zijn achterban is sterk, maar – zo blijkt nu – niet absoluut. De shutdown bracht zijn waarderingscijfers naar het laagste punt van deze termijn. Terwijl Democraten roeptoeterden over zorg, maakte Trump wereldnieuws met verbouwingen van het Witte Huis. Intussen verloren Republikeinen de lokale verkiezingen wegens zorgen over levenskosten.
‘Hij zou de oligarchie verwoesten’, klaagt de conservatieve analist Mark Mitchell deze week. ‘Maar hij is de oligarchie geworden.’
De president moet alle zeilen bijzetten. In een veelbesproken interview met Fox News ontkent Trump glashard dat Amerika duurder wordt. ‘Zegt u dat kiezers hun gevoel verkeerd interpreteren?’, vraagt interviewer Laura Ingraham.
Wanneer ook zij begint over onvrede binnen de Make America Great Again-achterban, ontsteekt de president in woede. ‘Vergeet niet dat Maga mijn idee was’, snauwt Trump. ‘Ik weet beter wat Maga wil dan ieder ander.’
Het is de toon van iemand in de verdediging. Trump weet dat deze problemen voorlopig niet wijken. Helemáál als de Democraten straks de rangen weer sluiten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant