Russische oppositieactivisten zijn boos over een besluit van de Europese Unie om geen multiple-entry visa meer te verstrekken aan Russen. Ze vinden dat Russische burgers onterecht worden gestraft voor de oorlog van hun land tegen Oekraïne.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
De kritiek van oppositieactivisten barstte los toen de Europese Commissie eind vorige week de visumregels voor Russen aanscherpte. Volgens de nieuwe regels mogen lidstaten geen multiple-entry visa voor de Schengenzone meer uitgeven aan Russen. Zij kunnen blijven inreizen, maar moeten voor elke reis voortaan een apart single-entry visum aanvragen.
Met die aanscherping zegt de Commissie te reageren op toenemende veiligheidsrisico’s uit Rusland, waaronder sabotageacties en verstoringen door drones. ‘Een oorlog beginnen en verwachten dat je je vrij in Europa kunt bewegen, is moeilijk te rechtvaardigen’, aldus EU-buitenlandchef Kaja Kallas op X. ‘Reizen naar de EU is een privilege, geen vanzelfsprekendheid.’
Maar Russische activisten spreken op sociale media al dagen van een onterechte straf. ‘Rusland is niet alleen het Kremlin, het zijn miljoenen mensen die in hun land willen wonen’, reageert dissident Michail Chodorkovski op Telegram. Sergej Parchomenko, een prominente activist, noemt de maatregel ‘buitengewoon in zijn idiotie, ineffectiviteit en demonstratieve hulpeloosheid’.
De activisten menen dat de EU een wig drijft tussen Russen en Europeanen. Sommigen stellen dat tegenstanders van het Kremlin een multiple-entry visum nodig hebben om te kunnen vluchten wanneer nodig. Ook zeggen ze dat sabotageacties worden gepleegd door geheim agenten die op diplomatieke visa of valse papieren reizen – niet op toeristenvisa.
Joelia Navalnaja, de weduwe van oppositieleider Aleksej Navalny, riep EU-buitenlandchef Kallas in september via een brief op om geen beperkingen op te leggen aan Russisch toerisme in Europa. Strengere visumregels ‘isoleren de Russische samenleving’, schreef Navalnaja. ‘Russische burgers zijn niet schuldig aan de oorlog.’
Sinds de Russische invasie van Oekraïne is het moeilijker geworden voor Russen om naar Europa te reizen. De EU trok zich terug uit een visumregeling met Rusland. Een groep Schengenlanden, waaronder Nederland, stopte met de uitgifte van toeristenvisa voor Russen. Er gelden uitzonderingen voor Russen om familie te bezoeken.
Jaarlijks reizen er nog honderdduizenden Russen de Schengenzone in en uit. In 2024 ontvingen ruim een half miljoen Russen Schengenvisa, blijkt uit gegevens van de Europese Commissie. Dat is aanzienlijk minder dan voor de oorlog, toen 4 miljoen Russen jaarlijks een visum ontvingen, maar ruimschoots meer dan in 2023.
Met name Frankrijk, Spanje, Italië en Hongarije zijn doorgegaan met het verstrekken van toeristenvisa. Veel Russen gebruiken die visa om door de hele Schengenzone te reizen, aangezien er geen douane is. Velen hebben bankrekeningen geopend in Centraal-Azië om westerse sancties tegen Russische banken te omzeilen en alsnog betalingen te kunnen doen in Europa.
Schengenlidstaten hebben zelf het laatste woord over hun visumbeleid, maar Italië heeft al gezegd zich te zullen houden aan de nieuwe regels. Die stellen dat lidstaten wel multiple-entry visa mogen verstrekken aan Russen die in eigen land gevaar lopen wegens repressie, zoals dissidenten, journalisten en mensenrechtenactivisten.
Oekraïne pleit al jaren voor strengere visumregels voor Russen en verwelkomt het EU-besluit. Buitenlandminister Andri Sybiha sprak van ‘een gerechtvaardigde en effectieve maatregel om de veiligheid van elk Europees gezin te versterken tegen toenemende hybride dreigingen vanuit Rusland’. Andri Jermak, de stafchef van president Volodymyr Zelensky, zei op Telegram: ‘Dit had veel eerder gedaan moeten worden.’
Voor veel Oekraïners is het moeilijk te verkroppen dat Russen vakantie vieren in de EU terwijl zij zelf de grens niet over kunnen wegens de Russische oorlog tegen hun land – mannen tussen de 23 en 60 jaar moeten in Oekraïne blijven in verband met de mobilisatie.
Van enkele Russen kunnen zij wél op begrip rekenen, zo blijkt uit lezersbrieven die de onafhankelijke Russische nieuwssite Meduza donderdag publiceerde. ‘Ik kan me niet voorstellen dat een half miljoen apolitieke Duitsers, die hun regering niet steunden, in 1942 naar de VS waren gereisd om te genieten van de zon en wat zaken te regelen’, schrijft lezer Kirill aan zijn Russische landgenoten. ‘Jullie wel?’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant