Ze stond op een onverkiesbare 32ste plek op de lijst, maar Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) kreeg mede dankzij de campagne #NerdVote genoeg voorkeurstemmen voor zetelbehoud. ‘Ze is een verbinder.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
‘Politieke zelfmoord’ noemde Barbara Kathmann een maand voor de verkiezingen haar keuze om zich als Kamerlid vast te bijten in de portefeuille digitale zaken. Want met een duikeling van plek 18 naar 32 op de kandidatenlijst van GroenLinks-PvdA leken haar dagen als parlementariër geteld. ‘Het onderwerp wordt gezien als niet-sexy’, zei ze in NRC. ‘Er is geen minister voor, er is geen geld voor, en dus ook geen aandacht.’
Haar partij mag gedacht hebben zich met dit thema – en dus met haar – niet in de kijker te spelen bij de kiezer, de kiezer zelf dacht daar anders over: met 30 duizend voorkeurstemmen zet Kathmann haar werk in de Tweede Kamer gewoon voort.
Techfanaten – althans degenen die pleiten voor betere regulering – halen opgelucht adem. ‘Zij weet in normale mensentaal over technologie te praten, en over de impact die technologie op mensen heeft’, zegt Roel Dobbe, universitair docent (verantwoorde digitalisering en publieke AI) aan de TU Delft. ‘En ze weet van aanpakken.’
De afgelopen twee jaar maakte Kathmann zich hard voor onder meer de overgang van Amerikaanse naar Europese cloudopslag bij de overheid, het terugdraaien van de geplande bezuinigingen op de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) en de oprichting van een onafhankelijke AI-raad.
Vermoedelijk dankt ze haar heroverde zetel vooral aan Nerd Vote, een partij-overstijgende campagne die kiezers opriep op een tech-georiënteerde kandidaat te stemmen. Die campagne, opgezet door een bevlogen softwareontwikkelaar, had als doel ‘nog een beetje digitaal talent in de Tweede Kamer over te houden’. Van de vaste commissie Digitale Zaken moet een groot deel het veld ruimen.
Om techneuten te bereiken, bezocht Kathmann de ‘onder nerds zeer populaire’ podcasts Met Nerds om Tafel en Angry Nerds, en organiseerde ze een vraag-antwoordsessie over digitalisering op (het relatief nerderige) socialemediaplatform Reddit – de sessie trok 200 duizend bezoekers.
Het is 1978 als Barbara Kathmann wordt geboren in het Rotterdamse Spangen, als jongste in een gezin van drie kinderen. Haar Limburgse moeder is verpleegkundige, haar Rotterdamse vader zet zich als architect in voor stadsvernieuwing en goede huisvesting.
‘We hadden echt zo’n huishouden waar altijd een hele roedel kinderen rondliep en voor iedereen een krentenbol met limonade was’, zegt ze in een telefonisch interview.
Voor haar studie rechten verhuist ze in 1997 naar Utrecht, waar ze vervolgens tevens een master geschiedenis afrondt. Rond die tijd wordt ze lid van de Partij van de Arbeid. Het was haar reactie op de opmars van Pim Fortuyn, zegt ze. ‘Wij waren het al zo lang gewend om gewoon met tweehonderd culturen samen te leven, en ineens kwam daar Pim die zei dat dat mislukt was. Ik dacht echt: waar heeft die vent het over? De PvdA was toen de enige partij die zich daartegen verzette.’
Het duurt dan nog bijna tien jaar voordat ze politiek actief wordt. Na haar studie begint ze als programmamaker en presentator, onder meer bij een kleine omroep op Radio 1. In 2012 wordt ze directeur van de Giovanni van Bronckhorst Foundation, een stichting die de kansengelijkheid onder kinderen wil vergroten.
Als ze, terug in Spangen, zelf kinderen krijgt, ziet ze dat verjaardagen voor veel ouders niet zozeer leuk zijn, maar eerder een bron van geldstress. Samen met haar man begint ze de stichting Jarige Job, die via de voedselbank pakketten met cadeaus en traktaties uitdeelt.
Ze komt ook zelf met de ontvangende gezinnen in aanraking. ‘Dan pakten we nog wat dozen in en reden we die uit. Daar zag ik al snel dat politieke besluiten mensen kunnen maken of breken. Nou, dacht ik, dan ga ik daarheen ook! Dan wil ik me wel tegen die gemeenteraad aan bemoeien.’
In 2014 wordt ze voor de PvdA in Rotterdam gemeenteraadslid en later wethouder. Met ‘concrete voorstellen en oplossingen’ wil ze het vertrouwen van mensen in de politiek ‘terugwinnen’. ‘Leveren’ is in deze ‘onzekere tijden’ belangrijker dan ooit, zegt ze.
Bij de verkiezingen in 2021 waagt Kathmann de sprong naar de landelijke politiek. Haar werk in Den Haag op het gebied van digitale zaken ligt voor haar in het verlengde van wat zij als wethouder deed, en met de stichting Jarige Job: ‘Technologie is nu de grootste ongelijkmaker.’
Of zoals ze het begin dit jaar in een commissiedebat verwoordt: ‘We worden er allemaal bij genaaid door onverkozen techmiljardairs en autocratische regimes.’ Het is de week dat Meta-baas Mark Zuckerberg de factcheckers op zijn platformen schrapt. ‘Terwijl wij ruziemaken over moderatieteams op Facebook, pompen kwaadwillende actoren onze schermpjes vol met gif en gaan zij ervandoor als de lachende derde.’
Ze roept haar collega’s op daartegen samen een front te vormen, voor de Nederlandse democratie. En dat lukt haar goed, zegt het Kamerlid Don Ceder, fractiewoordvoerder digitale zaken namens de ChristenUnie. ‘Barbara is echt een verbinder, gewoon door de telefoon te pakken en collega’s op te bellen.’
Zo werd Kathmanns voorstel voor de overgang naar Europese clouddiensten – dat zij indiende samen met toenmalig NSC-collega Jesse Six Dijkstra – unaniem aangenomen. Ceder: ‘Partijen liggen bij dit thema niet ver uit elkaar, dat is zo. Maar het lukt haar wel om iedereen mee te krijgen.’
Vanwege haar verdiensten op het gebied van technologie werd Kathmann twee jaar op rij verkozen tot ‘meest digibewuste Kamerlid’.
Alleen al in Rotterdam behaalde ze bij de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 4.500 voorkeurstemmen.
Barbara Kathmann heeft drie kinderen. In een Instagrampost na de jongste verkiezingsuitslag bedankte ze haar gezin dat zij de sloten van het huis niet hadden vervangen tijdens haar afwezigheid in de drukke campagneperiode. ‘Meestal zeg je tegen je puberkinderen dat het huis geen hotel is. De afgelopen weken was het eerder andersom.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant