Vanaf 2030 krijgen vrouwen die meedoen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker te horen of ze zeer dicht borstweefsel hebben. Ze kunnen dan een MRI-scan laten maken waarmee kanker beter wordt opgespoord.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Dat schrijft demissionair staatssecretaris Judith Tielen (VVD) van Preventie donderdag in een brief aan de Tweede Kamer. Het is voor het eerst sinds de invoering van de borstkankerscreening, 35 jaar geleden, dat het bevolkingsonderzoek inhoudelijk wordt aangepast.
Van alle vrouwen tussen de 50 en de 75 die eens in de 2 à 3 jaar meedoen aan de screening heeft 8 procent zeer dicht borstweefsel. Het gaat om zo’n 80 duizend vrouwen. Zij hebben een gemiddeld twee keer hogere kans op borstkanker, terwijl bij hen een tumor op een mammografie niet altijd zichtbaar is. Dankzij aanvullend MRI-onderzoek kunnen bij die groep vrouwen per jaar gemiddeld 80 tot 110 extra sterfgevallen aan borstkanker worden voorkomen, zo heeft het RIVM in opdracht van het kabinet becijferd.
Daar staat tegenover dat er jaarlijks bij 1400 tot 2100 vrouwen vals alarm klinkt. Op een MRI is immers elk plekje te zien. Radiologen verwachten dat het aantal zogeheten fout-positieven uitslagen zal afnemen als zij meer ervaring krijgen in het beoordelen van de scans.
Aanleiding voor de uitbreiding van het bevolkingsonderzoek is de ‘duidelijke maatschappelijke oproep’, schrijft Tielen. Dat een aanvullende MRI een meerwaarde heeft is al zes jaar bekend, dankzij Nederlands onderzoek dat in The New England Journal of Medicine (NEJM), het beste medische vakblad ter wereld, werd gepubliceerd. Vorig jaar schreef de Volkskrant dat vrouwen onwetend worden gehouden over de dichtheid van hun borstweefsel, terwijl dat wel zichtbaar is op een mammogram. Er zou onvoldoende MRI-capaciteit zijn en daardoor zouden vrouwen geen kant op kunnen met stressvolle informatie over hun eigen borsten. Er stak naar aanleiding van dat artikel een storm van protest op, Kamerdebatten volgden. Het kabinet maakte daarop alsnog geld vrij en vroeg het RIVM om samen met artsen en patiënten te kijken naar de beste onderzoeksstrategie.
In het plan dat nu voorligt, krijgen vrouwen de komende vier jaar nog altijd niet te horen wat hun borstdichtheid is. Zij moeten wachten totdat er in de ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra voldoende MRI-aanbod is. Jaarlijks zijn naar verwachting 35 duizend MRI-onderzoeken nodig.
Met dat besluit gaat de staatssecretaris in tegen de wens van de Borstkankervereniging, die vindt dat vrouwen nu eindelijk recht hebben op duidelijkheid. ‘Iedere gemiste tumor betekent een zwaarder behandeltraject, een lagere kwaliteit van leven of verlies van het leven zelf’, aldus de patiëntenvereniging. Tielen noemt het ‘pijnlijk’ dat vrouwen na jaren discussie nog zo lang moeten wachten.
Zij wil echter, net als veel radiologen, dat het MRI-onderzoek onder de vlag van het bevolkingsonderzoek wordt uitgevoerd om de kwaliteit te garanderen en om te voorkomen dat andere patiënten die ook een MRI nodig hebben, worden verdrongen. Die strategie kost tijd, vooral omdat er een verplichte aanbesteding geldt, die twee à drie jaar duurt. De staatssecretaris hoopt tijd te winnen door geen nieuw inhoudelijk advies aan te vragen bij de Gezondheidsraad.
Door alle media-aandacht hebben inmiddels honderden vrouwen op eigen kosten een MRI laten maken of hun borstfoto’s opgevraagd om de dichtheid van hun borstweefsel te (laten) checken. Tielen heeft daar begrip voor, schrijft ze, maar vindt dat bij een besluit van overheid sprake moet zijn van ‘solidariteit met alle vrouwen’.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant