Rob Jetten en Henri Bontenbal nemen drie weken de tijd om de ‘basis van een regeerakkoord’ op papier te zetten. Het is een interessant maar gewaagd experiment.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Er verschenen afgelopen week nogal wat hindernissen op zijn weg, maar verkenner Wouter Koolmees is niet bij de pakken neer gaan zitten. In de laatste drie kabinetsformaties werden steeds kostbare maanden verspeeld met de pogingen om voldoende partijen aan tafel te krijgen die samen uitzicht hadden op een meerderheid in de Tweede Kamer. Tegen de tijd dat er dan eindelijk inhoudelijk werd onderhandeld, was er vaak al zoveel gebeurd dat alle positieve energie uit het proces was weggezogen.
Dat dreigde nu weer te gebeuren. Verkiezingswinnaar D66 ziet zich geconfronteerd met een potentiële coalitiepartner, de VVD, die slechts aan één variant wenst mee te werken. Die variant, met CDA, VVD en JA21 is voor D66-voorman Jetten niet erg aantrekkelijk omdat hij dan de minderheidspositie krijgt in een sterk naar rechts overhellende coalitie.
Het is niet uitgesloten dat dat het eindresultaat wordt, maar het is wel een hoge prijs voor het premierschap. Bovendien zou het de VVD belonen voor een zeer defensieve campagne en een wel erg halsstarrige opstelling in de formatie. De partij van Dilan Yesilgöz brengt op dit moment niet de energie die een nieuw kabinet nodig zal hebben om de bestuurlijke stilstand van de afgelopen jaren te doorbreken.
Daarom is het geen gek idee om het maar eens om te draaien en deze formatie te beginnen bij de inhoud. Jetten en CDA-leider Bontenbal voerden beiden een offensieve campagne tegen het rechts-populisme, staan pal voor de bescherming van de democratische rechtsorde en vinden elkaar in hun drang om te bewijzen dat Nederland beter verdient dan de lethargie van het kabinet-Schoof.
Tegelijkertijd durfden ze hun kiezers te vertellen dat onaangename keuzes (beperking van de hypotheekrenteaftrek, snijden in de zorgkosten, hogere belastingen) onvermijdelijk zijn in een snel vergrijzend land dat zijn defensie op orde wil krijgen, zijn verzorgingsstaat overeind wil houden en tegelijkertijd wil voorkomen dat de begroting uit de rails loopt.
Jetten en Bontenbal zijn in dat opzicht uit hetzelfde politieke hout gesneden en kunnen samen een solide motorblok worden van een nieuwe coalitie. Er staat wel meteen veel op het spel. Als dit mislukt – en ze straks naar buiten komen met een document waar Yesilgöz noch GL-PvdA-leider Jesse Klaver enthousiast van wordt – zal het niet meevallen om iets te bedenken wat wél een solide kabinet oplevert.
Sowieso is het geen realistische verwachting dat de VVD in december opeens wel met Klaver in zee wil. Een minderheidskabinet van drie partijen ligt ook dan het meest voor de hand. Jetten en Bontenbal zullen het er nu om te beginnen over eens moeten worden of zij hun concept-regeerakkoord naar links of naar rechts laten neigen.
Ze gaan aan het werk op een dunne lijn tussen succes en mislukking. Maar als het ze lukt om tempo te maken, hun energie van de campagne vast te houden en zich te beperken tot de echte hoofdlijnen, ligt er ook gewoon een kans om parlementaire geschiedenis te schrijven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant