Hans Wijers en Sybrand Buma gaan partijleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) ondersteunen in de volgende fase van de kabinetsformatie. In hun rol als ‘informateurs’ zullen zij de onderhandelingen en gesprekken tussen partijen begeleiden.
zijn allebei politiek verslaggever van de Volkskrant.
Met Hans Wijers (74) kiest D66-leider Jetten voor een partijgenoot uit het paarse tijdperk, toen Wijers minister van Economische Zaken in het eerste kabinet-Kok was. Wijers was destijds zelfs nog even in de running om toenmalig partijleider Hans van Mierlo op te volgen, maar bedankte voor de eer. Hij koos voor een carrière in het bedrijfsleven en werd onder meer president-commissaris van ING en topman bij het chemieconcern AkzoNobel.
Sybrand Buma (60) is momenteel burgemeester van Leeuwarden, maar hij was tussen 2010 en 2019 ook partijleider en fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer.
Donderdag debatteert de Tweede Kamer over het vervolg van de kabinetsformatie, naar aanleiding van het deze week opgeleverde verkennersverslag van Wouter Koolmees. Hierin staat dat er op dit moment geen zicht is op een combinatie van partijen die samen willen onderhandelen over een regeerakkoord dat kan rekenen op de steun van een meerderheid in de Tweede Kamer.
De voorkeursvariant van de VVD – samen met D66, CDA en JA21 – rust op 75 zetels. Volgens Koolmees is dat enkel genoeg om een motie van wantrouwen te overleven, maar onvoldoende om wetgeving door de Kamer te krijgen. En omdat VVD-leider Dilan Yesilgöz een gezamenlijk kabinet met GroenLinks-PvdA categorisch blijft uitsluiten, ziet Koolmees geen andere route dan D66 en CDA samen alvast aan de slag te laten gaan met de inhoud.
Deze twee partijen zullen de komende drie weken onder leiding van informateurs Wijers en Buma gaan schrijven aan een stuk dat een ‘positieve agenda’ zal heten. Daarin gaan D66-leider Jetten en CDA-leider Bontenbal gezamenlijk de contouren schetsen van het te voeren kabinetsbeleid ten aanzien van migratie, wonen, stikstof, defensie, het investeringsklimaat en de staatsfinanciën.
Tot het inhoudelijke discussiestuk af is, is de verwachting dat de buitenwereld niks te horen krijgt over de voortgang van het schrijfproces. Publicatie van het stuk wordt verwacht rond 5 december. Andere partijen krijgen dan de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij het inhoudelijke akkoord van D66 en CDA. Desgewenst kan hierover ook weer onderhandeld worden.
De gekozen formatieroute van Koolmees is niet zonder risico’s voor de hoofdrolspelers. Zowel Jetten als Bontenbal zal door het schrijfproces een deel van zijn kaarten in de onderhandeling al prijs moeten geven. Ze zullen per thema immers aangeven waar ze precies staan en de andere partijen deels tegemoet proberen te komen om ze te paaien voor kabinetsdeelname. ‘Ik ben niet dit vak ingegaan om laf te zijn’, motiveert Bontenbal zijn keuze om de uitdaging toch aan te gaan.
De tussenfase van Koolmees zal donderdag op brede steun kunnen rekenen van de Tweede Kamer, al zullen er, met name vanuit de rechterzijde, vragen zijn waarom de VVD niet meteen mee mag schrijven aan die agenda.
Dat wekt bij sommigen verbazing, want de partij van Yesilgöz lijkt onmisbaar in ieder realistisch meerderheidskabinet, of dat nu over links (met GroenLinks-PvdA) of over rechts (met JA21) is. Toch staat de VVD de komende weken buitenspel. Yesilgöz reageerde dinsdagavond dan ook kribbig op het voorstel van Koolmees. Ze sprak over een ‘tijdrovende tussenstap’, wetende dat de VVD op een bepaald moment hoe dan ook zal aansluiten aan de formatietafel.
In de Haagse wandelgangen wordt de tussenstap van Koolmees door sommigen dan ook uitgelegd als een manier om de VVD een toontje lager te laten zingen. De liberalen verloren opnieuw de verkiezingen en behaalden met 22 zetels hun slechtste resultaat sinds 2006. Met de ‘agenda’ van Jetten en Bontenbal als uitgangspunt worden er voor het eerst sinds 2010 inhoudelijke stappen gezet zonder de VVD, en houden D66 en CDA de deur open voor links én rechts, en dat op hún voorwaarden.
GroenLinks-PvdA ziet de route van Koolmees daarom wel zitten. Jesse Klaver noemde de optie om in eerste instantie D66 en CDA aan het roer te zetten ‘verstandig’ en heeft er vertrouwen in dat Jetten en Bontenbal ‘inhoudelijk een goede stap vooruit’ zullen zetten. Klaver heeft zelf geen blokkades opgeworpen tegen de VVD en neemt de positie in dat eventuele impasses niet op het conto van zijn partij geschreven kunnen worden.
Jetten en Bontenbal hoeven de schrijfklus niet helemaal in hun eentje te klaren. D66-Kamerlid Jan Paternotte gaat als ‘secondant’ mee met Jetten, terwijl Bontenbal zich laat ondersteunen door oud-spindoctor Bart van den Brink, die zich sinds deze week ook weer CDA-Kamerlid mag noemen.
Het is nog niet duidelijk waar de gesprekken zullen zijn, maar het is niet uitgesloten dat de schrijfsessies deels buiten het Tweede Kamergebouw plaatsvinden. Ook is nog niet bekend hoe diep de vier mannen de inhoud zullen induiken. De verwachting is niet dat fractiespecialisten aan zijtafels teksten zullen opstellen.
Zo blijft de club mensen die de kabinetsformatie vlot moet trekken beperkt. Het is aan Wijers en Buma om dit proces de komende drie weken in goede banen te leiden.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant