De Universiteit Twente schrapt volgend jaar de mogelijkheid om cum laude (met lof) te promoveren. Voor bachelor- en masterstudenten blijft de onderscheiding wel bestaan. NUjij'ers vroegen welke invloed streven naar presteren heeft op je mentale gezondheid.
Cum laude promoveren bij de Universiteit Twente wordt geschrapt vanwege ongelijkheid. Want cumlaudeonderscheidingen "berusten niet op objectieve maatstaven" en pakken "systematisch nadelig" uit voor vrouwelijke promovendi, stelde de universiteit eind vorige week.
Maar cum laude staat al langer ter discussie. In 2022 schafte de Vrije Universiteit de onderscheiding af bij de master Geneeskunde. De Amsterdamse universiteit wilde daarmee de stress onder de studenten verminderen.
"Vooral bij numerusfixusopleidingen, zoals Geneeskunde, voelen studenten al vanaf de middelbare school dat ze hoge cijfers moeten halen", zegt Romke Biagioni, studentendecaan aan de Universiteit Leiden.
De prestatiedruk is de afgelopen tien jaar flink toegenomen, ziet Biagioni. Het doel om cum laude af te studeren kan daarbij volgens haar een factor zijn. Ze begrijpt dat er kritisch wordt gekeken naar cum laude in de context van prestatiedruk. "Het zegt maar tot op zekere hoogte iets, onder andere dat je goed hebt gestudeerd. Maar hoe mensen in de praktijk werken, zegt het cijfer niet."
Biagioni denkt dat het onderwijs meer ruimte zou kunnen bieden voor out of the box of praktisch denken, wat volgens haar ook belangrijk is.
De druk om hoge cijfers te halen is op zichzelf niet erg, zegt Jolien Dopmeijer, onderzoeker studentenwelzijn bij het Trimbos-instituut. Maar hoge druk om te presteren wel. "Het hoger onderwijs moet niet de nadruk leggen op presteren, maar meer op leren."
"Prestatiedruk is op zichzelf niet negatief voor de mentale gezondheid, maar kan dat wel zijn als je veel het gevoel hebt dat je moet uitblinken of tot een goede prestatie moet komen." Dopmeijer zegt dat prestatiedruk vaak voortkomt uit persoonlijke, sociale of maatschappelijke factoren.
De toenemende druk om nominaal te studeren (op tijd je diploma halen), is al langer aan de gang, vertelt studentendecaan Biagioni. "Studenten willen daarnaast vaak van alles doen naast hun studie, zoals bestuursfuncties of stages. En ze vergelijken zich veel met anderen. Dat geeft spanning." Biagioni adviseert studenten om zich niet te veel te meten met anderen.
"De ene situatie is de andere niet. Hoe snel je studeert zegt niet zoveel over hoe goed je prestatie is." Tegelijkertijd vindt ze het gesprek over prestatiedruk maatschappelijk relevant. "Jongeren staan enorm onder druk, perfectionisme neemt toe onder studenten, en dat geeft veel stress. Het is goed dat we daarover praten."
Onderzoeker Dopmeijer vult aan: "Dat jongeren zich met elkaar vergelijken is in deze leeftijdsfase normaal en niet gelijk negatief. Maar als je het gevoel krijgt dat anderen het beter of makkelijker doen, kan dat je zelfbeeld schaden."
Instellingen in het hoger onderwijs stimuleren studenten om binnen de nominale tijd af te studeren. Maar ze zijn daarbij volgens Dopmeijer niet blind voor welzijn. Wel speelt er een financiële realiteit mee. "Als studenten langer bezig zijn dan normaal, kost dat een onderwijsinstelling geld."
"En als iemand uitvalt, bijvoorbeeld door mentale gezondheidsproblemen, is er al geïnvesteerd in die student, maar het geld dat een onderwijsinstelling krijgt wanneer iemand afstudeert, ontvangt de instelling dan niet", legt Dopmeijer uit. Die druk om op tijd klaar te zijn, kan volgens haar leiden tot stress bij studenten die zich in een ander tempo ontwikkelen.
Er is nog geen onderzoek gedaan naar de link tussen het streven naar cum laude en de bijkomende prestatiedruk, zegt Dopmeijer. "Cum laude afschaffen kan denk ik wel bijdragen aan vermindering van de druk van het moeten uitblinken. Maar er zijn ook studenten die zich beter voelen als ze zich kunnen onderscheiden. De vraag is: moet je daar een predicaat cum laude aan hangen? Of kan dat op een andere manier?"
Biagioni vult aan: "Het lijkt me interessant als kan worden onderzocht of het afschaffen van cum laude echt een positief effect heeft op de prestatiedruk."
Source: Nu.nl algemeen