Demissionair asielminister David van Weel (VVD) gaat door met de omstreden binnengrenscontroles ‘ter voorkoming van irreguliere migratie en grensoverschrijdende criminaliteit’ van zijn voorganger Marjolein Faber (PVV). Burgemeesters van grensgemeenten spreken van symboolpolitiek.
Robert Giebels en Pieter Hotse Smit zijn regioverslaggevers in Zuid- en Oost-Nederl
Het demissionaire kabinet heeft besloten de tijdelijke controles aan de binnengrenzen te verlengen tot 9 juni volgend jaar. Minister David van Weel (Asiel en Migratie, VVD) meent zo de impact van ‘irreguliere migratie en grensoverschrijdende criminaliteit’ te verminderen, schreef hij deze week in een brief aan de Tweede Kamer.
De grenscontroles werden 9 december vorig jaar ingesteld door Van Weels voorganger Marjolein Faber (PVV), die ze presenteerde als onderdeel van ‘het strengste asielbeleid ooit’ dat haar partij voorstond. Het besluit was omstreden omdat de marechaussee al jaren gericht dergelijke controles uitvoerde, maar met een steeds krappere bemensing. Voor de willekeurige controles waartoe het kabinet vorig jaar besloot, kwam geen extra geld vrij.
Desondanks staken circa 5.350 marechaussees tot begin september minstens 7.830 uur in de controle van 123.320 mensen die Nederland in wilden komen. Ruim 85 duizend van hen waren EU-burgers.
De marechaussee maakte deze week, tegelijk met de brief van Van Weel, bekend dat door al die inspanningen 470 ‘vreemdelingen’ de toegang tot Nederland was geweigerd. Nog eens 230 mensen zijn bij de grenscontroles aangehouden. Deels zijn die aan de Duitse of Belgische autoriteiten overgedragen, maar andersom gebeurde dat ook. Volgens de marechaussee droeg Duitsland 690 vreemdelingen aan Nederland over en België 120.
Burgemeester Anne-Marie Fellinger van het Gelderse Montferland, dicht bij de Duitse grens, stelt last te hebben van het terugsturen van vreemdelingen door de Duitse grenspolitie. De afgelopen drie maanden werden volgens De Gelderlander 274 personen tegengehouden die geen recht op verblijf in Duitsland hadden. Aan de marechaussee werden er 116 overgedragen, maar de overige 158 bleken aan de andere kant van de grens op straat te zijn gezet.
‘Ik vind het zorgwekkend dat mensen zonder begeleiding aan de grens zouden worden achtergelaten’, laat Fellinger in een schriftelijke reactie weten. ‘Iedereen, ongeacht herkomst of status, verdient een humane, veilige en waardige behandeling. Acceptabel is alleen een overdracht die gepaard gaat met adequate begeleiding, duidelijke informatie en zekerheid over opvang of veilige vervolgstappen.’
Haar collega Jeroen Diepemaat, burgemeester van Losser, waar de A1 in Overijssel de grens met Duitsland overgaat, zegt geen last te hebben van teruggestuurde vreemdelingen. Wat hem betreft zijn de door zijn partijgenoot Van Weel verlengde grenscontroles ‘symboolpolitiek’, bedoeld om het ‘strenge asielbeleid’ een gezicht te geven.
‘Als je ziet wat eruit wordt gepikt’, zegt hij over de bijna vijfhonderd vreemdelingen die in negen maanden werden onderschept, ‘dan is dat niet veel meer dan wat het was bij reguliere controles in het grensgebied. Maar wel ten koste van politiecapaciteit, files en sluipverkeer voor ons.’
Het probleem is volgens Diepemaat dat de controlemaatregelen elkaar versterken. ‘Zolang Nederland doorgaat zal Duitsland niet stoppen en omgekeerd’, zegt hij. ‘Voor je het weet is de tijdelijke maatregel permanent. We hebben hier veel last van grensoverschrijdende criminaliteit; steek liever geld in betere samenwerking met Duitse collega’s.’
Nadat toenmalig minister Faber vorig jaar de extra controles had aangekondigd, kreeg ze een bezorgde brandbrief van 46 burgemeesters van Nederlandse grensgemeenten. Ze geloofden niet dat grenscontroles illegale migratie effectief konden bestrijden en zagen louter negatieve gevolgen.
Voorzitter van de samen optrekkende grensgemeenten is burgemeester Marjon de Hoon-Veelenturf van Baarle-Nassau. Vooraf had ze stevige kritiek op de grenscontroles, maar nu stelt ze namens de 46 gemeenten begrip te hebben voor de verlenging ervan door minister Van Weel. ‘We begrijpen dat de minister op een of andere manier gehoor wil geven aan het appel van de Tweede Kamer.’
Hoewel de officiële evaluatie nog niet is afgerond, stelt De Hoon-Veelenturf vast dat de grenscontroles in beperkte mate voor overlast hebben gezorgd en dan vooral aan de Duitse grens. ‘Dat komt door de manier waarop Duitsland binnengrenscontroles uitvoert.’ Die werkwijze zorgt voor files, gevolgd door sluipverkeer. ‘Dat gaat over wegen die daar niet geschikt voor zijn, met gevaarlijke situaties en overlast als gevolg.’
De binnengrenscontroles leiden er volgens de voorzitter van het Bestuursnetwerk Grensoverschrijdende Samenwerking toe dat ‘in de hoofden van mensen grenzen ontstaan’ en ze aldus geen nieuwe grensoverschrijdende initiatieven meer ontplooien. De Hoon-Veelenturf: ‘Dat heeft een negatief effect van 8 procent op het ontwikkelpotentieel van het bruto regionale product.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant