Luchthavens in België zijn de laatste tijd meermaals stilgelegd vanwege rondvliegende drones. Zondagavond was het weer raak, boven de luchthaven van Luik. Het roept vragen op bij onze lezers. Er is nog veel onbekend, maar NU.nl legt de beste vragen voor aan twee experts.
Karen van Loon en Michelle Haas beantwoorden jullie vragen. Van Loon is onderzoeker Veiligheid en Defensie bij het Clingendael Instituut in Den Haag. Haas is defensieonderzoeker aan de Universiteit Gent.
Weten ze wel zeker dat het Russen zijn? Zijn het niet gewoon pubers, hackers of mensen die een oorlog willen uitlokken?
Haas: "Bij aanvallen op afstand is het moeilijk te achterhalen wie erachter zit. In deze context van drones zouden er voor sommige meldingen indicatoren zijn dat het niet gaat om hobbyisten. Zo vlogen ze bijvoorbeeld met meerdere stuks in formatie en legden ze bepaalde vliegroutes af die wij niet zomaar kennen."
Van Loon: "Op dit moment weten we simpelweg nog niet wie erachter zit. Er is geen hard bewijs dat een bepaald land, een organisatie of een individu verantwoordelijk is. De Belgische overheid houdt daarom terecht de boot af: zolang er geen feiten op tafel liggen, doet ze geen uitspraken over de herkomst of motieven."
"De veiligheidsdiensten bekijken verschillende mogelijkheden: van iemand die zonder toestemming vliegt tot een bewuste poging om te storen of te observeren. Er wordt in de media wel gespeculeerd over Russische betrokkenheid, maar daar is tot nu toe geen bewijs voor. Zolang de technische analyse loopt, is dat dus niet meer dan een hypothese."
Waarom lukt het nooit om te achterhalen waar de drone vandaan komt of wat de eindbestemming is?
Haas: "De opties voor het onderscheppen en identificeren van een drone hangen af van de context en het type drone. Dat is een lastig, technisch verhaal. Maar om daarin te slagen, moet je direct en specifiek kunnen reageren."
"Belangrijk is ook: zelfs al vinden autoriteiten de bestuurder van de drone, dan nog zal het lastig kunnen zijn om te achterhalen door wie deze is ingehuurd en of diegene zich daar bewust van is. Bovendien kan het ook zo zijn dat de drones van een heel grote afstand worden bestuurd."
Van Loon: "De Belgische overheid heeft bevestigd dat er drones zijn waargenomen, maar zegt niets over het type, de herkomst of de besturing. Het is dus onbekend of ze particulier, commercieel of professioneel zijn."
"Ze vliegen laag, zijn klein en bestaan uit licht materiaal dat radar moeilijk oppikt. Daardoor verdwijnen ze snel uit beeld, zeker in bebouwde of bosrijke gebieden. Zodra ze landen, zijn ze vaak niet meer te vinden. De politie en defensie analyseren signalen en beelden, maar dat kost tijd. België krijgt technische hulp van onder meer Duitsland om dit beter te onderzoeken."
Is het niet mogelijk om deze drones te achtervolgen?
Van Loon: "Dat is technisch en praktisch erg lastig. Drones zijn klein, vliegen laag en kunnen zich snel verplaatsen of plots landen. Ze maken weinig geluid en verdwijnen vaak voordat ze goed kunnen worden gevolgd."
"Een echte achtervolging in de lucht is zelden mogelijk, doordat de meeste drones geen continu radiosignaal uitzenden en op afstand kunnen worden geprogrammeerd. Daarom ligt de nadruk nu op vroegtijdige detectie en het snel analyseren van signalen zodra een drone wordt waargenomen."
Eerder schreef NU.nl al een artikel over waarom het zo lastig is om drones te onderscheppen:
Waarom zijn voornamelijk vliegvelden het doelwit van de drones?
Van Loon: "De impact van zo'n melding is meteen groot. Een luchthaven is een van de gevoeligste plekken voor drones: zodra er een melding komt, gaat het luchtruim dicht en loopt het vliegverkeer vast. Dat raakt meteen duizenden reizigers en haalt direct het nieuws, met minimale middelen."
"Je veroorzaakt daar met één drone maximale verstoring. Dat het in België vooral Brussel en Luik betreft, kan met hun strategische ligging te maken hebben, maar dat is nog niet bewezen."
"Over het doel bestaan verschillende scenario's: van provocatie tot verkenning. Soms gaat het om reactietests of het verzamelen van informatie over beveiliging. Wat vaststaat: zelfs een korte vlucht kan grote gevolgen hebben."
Verwachten jullie dat dergelijk 'gepest' met drones ook in Nederland gaat voorkomen?
Haas: "Elk Europees land heeft kwetsbaarheden die uitgebuit kunnen worden door actoren met slechte bedoelingen. Het lijkt nu alsof België meer in het vizier ligt, mede vanwege Russisch geld dat in Brussel wordt vastgehouden. Maar Nederland kan ook met zulke acties te maken krijgen."
Van Loon: "Er zijn nu geen signalen dat vergelijkbare drone-incidenten in Nederland plaatsvinden. De marechaussee, defensie en luchtvaartautoriteiten volgen de situatie in België wel van dichtbij en wisselen informatie uit met buurlanden. Nederland heeft eigen antidrone-eenheden die actief zijn rond luchthavens en andere gevoelige plekken."
"Doordat het aantal drones blijft groeien, neemt ook het risico op storingen of misbruik toe. De Nederlandse diensten houden daar rekening mee en kijken hoe ze bij verdachte situaties snel kunnen reageren."
Waarom zijn er nauwelijks beelden van de drones boven vliegvelden?
Van Loon: "De drones zijn klein, zijn vaak maar kort in de lucht en worden geregeld in het donker waargenomen. Daardoor zijn er weinig duidelijke beelden beschikbaar. Beelden die wel bestaan, worden niet gedeeld zolang het onderzoek loopt. Dat is gebruikelijk bij veiligheidszaken: openbaarmaking kan het onderzoek of toekomstige opsporing hinderen."
"De Belgische autoriteiten benadrukken dat de beperkte informatie niet betekent dat er niets wordt gevonden, maar dat zorgvuldigheid voorrang heeft. Zodra het onderzoek het toelaat, worden meer gegevens vrijgegeven. Tot die tijd delen de veiligheidsdiensten alleen wat bevestigd en veilig te publiceren is."
Source: Nu.nl algemeen