In een verdeelde wereld en zonder de VS wordt het niet makkelijker de klimaatcrisis op te lossen. Toch is dat wat diplomaten vanaf vandaag proberen op de dertigste klimaatconferentie van de VN in Brazilië. Pal naast het Amazonewoud zullen tweehonderd landen elkaar moeten vinden.
Het regende de afgelopen maanden kritiek op de organisatie van de klimaattop COP30. In Belém waren niet genoeg (betaalbare) slaapplekken en de stad in Noord-Brazilië is moeilijk te bereiken. Toch hebben de Brazilianen de keuze voor die plek heel bewust gemaakt. Niets is symbolischer dan een top aan de monding van de Amazonerivier, daar waar het tropisch regenwoud begint.
Het is een groot contrast met de afgelopen jaren, toen de VN-klimaatconferentie plaatsvond in Azerbeidzjan, Dubai en Egypte. Brazilië is het land van de Amazone, het regenwoud dat onmisbaar is in de strijd tegen klimaatverandering.
Dat weten de Brazilianen ook. Daarom hebben ze in aanloop naar de top een wereldwijd investeringsfonds van 125 miljard dollar (108 miljard euro) opgezet voor regenwoudlanden. De teller van het tropische bossenfonds staat nu op 5 miljard dollar, waaronder een kleine bijdrage van 5 miljoen euro van Nederland.
Het behoud van het regenwoud is een stokpaardje van het gastland, maar de top gaat over veel meer. COP30 is een jubileum. Niet alleen is het de dertigste editie, deze top speelt zich ook precies tien jaar na het Parijsakkoord af. Landen zullen er de balans opmaken: waar staan we en wat moet er nog gebeuren? Het wordt volgens Brazilië "de top van de waarheid".
De komende twee weken moeten landen beslissingen nemen over hoe de wereldwijde uitstoot sneller naar beneden kan, hoe ze zichzelf kunnen beschermen tegen de gevolgen van de opwarming (adaptatie) én wie de portemonnee trekt. Ook bespreken ze de positie van vrouwen en meisjes in het bijzonder, omdat zij harder geraakt worden door de klimaatcrisis.
Terwijl de verhoudingen in de wereld al gespannen zijn, kampt de VN-top ook nog met oud zeer. Een aantal landen zijn ontevreden over de afspraken van vorig jaar. In Bakoe werd besloten dat rijke landen 300 miljard dollar klimaatsteun aan ontwikkelingslanden moeten betalen. Maar dat is te weinig, laat onafhankelijk onderzoek zien. Brazilië heeft daarom een 'routekaart' gelanceerd om de benodigde 1.300 miljard dollar bij elkaar te krijgen.
Concrete afspraken en toezeggingen kunnen het wederzijds vertrouwen herstellen. De Brazilianen noemen dat mutirão. Het is Portugees voor "gezamenlijke actie", een soort Braziliaanse versie van polderen. Ze roepen op samen te werken zodat de dertigste klimaattop een succes kan worden. Het is immers de enige plek waar alle landen - van China tot Tuvalu - met elkaar aan tafel zitten en grensoverstijgend klimaatbeleid maken.
Ondertussen blijft de temperatuur oplopen en wordt 2025 een van de warmste jaren ooit. Maar het aanpakken van het klimaatprobleem heeft niet bepaald de wind in de zeilen. Deze maand werd duidelijk dat de ingediende nationale plannen (NDC's) ondanks vooruitgang nog altijd te weinig uithalen. Het milieuprogramma van de VN gaat nu uit van een opwarming van zo'n 2,5 graden in 2100. Met alle gevolgen van dien, zoals extremer weer.
Bovendien zijn de Verenigde Staten de grote afwezige op deze klimaattop, al is er nog een kans dat het land achter de schermen de boel gaat saboteren. In Europa hopen diplomaten juist dat de houding van de regering-Trump andere landen aanspoort zich te verenigen zónder de Amerikanen.
Maar dat er sprake is van een dempend effect is duidelijk. Sinds de Amerikaanse president Donald Trump uit het Parijsakkoord stapte, toont China minder ambitie dan verwacht, ontdekt Brazilië nieuwe olie- en gasreserves en rommelt het in Brussel. Hoewel de lidstaten het uiteindelijk eens werden over het (afgezwakte) klimaatdoel van Eurocommissaris Wopke Hoekstra, is het imago van kartrekker volgens experts wel beschadigd.
Op het spel staat tijdens deze top dan ook vooral de vraag of we op de rem trappen of gas geven naar 2050. Volgen meer landen de koers van de VS, of slaagt de wereld erin de schouders eronder te zetten en samen het klimaatprobleem in de kiem te smoren? Mutirão of niet, de Brazilianen staan voor een zware taak.
Source: Nu.nl algemeen