Defensie wil in de komende jaren tienduizenden reservisten aantrekken. Het aantal sollicitaties neemt toe, maar het is de vraag of het ambitieuze doel van 20.000 reservisten in 2030 wordt gehaald. Daarom zijn volgens een defensie-expert misschien minder vrijblijvende maatregelen nodig.
Alle Nederlandse jongeren die dit jaar zeventien jaar zijn of worden, ontvangen sinds september een tweede dienstplichtbrief. Dat is geen oproep voor de dienstplicht, maar een uitnodiging om deel te nemen aan een enquête. Daarmee kijkt Defensie wie interesse heeft om bijvoorbeeld reservist te worden.
Defensie heeft al 11.000 enquêtes verstuurd naar zeventienjarigen, blijkt uit cijfers die NU.nl bij het ministerie heeft opgevraagd. Daarvan zijn er tot eind oktober 'slechts' 906 ingevuld teruggestuurd. Dat wil overigens niet zeggen dat alle jongeren die de vragenlijst hebben ingevuld ook daadwerkelijk geïnteresseerd zijn om voor Defensie te gaan werken.
Daarnaast draait de campagnemachine van het ministerie van Defensie op volle toeren. Jonge mensen worden daarmee aangespoord om na te denken over een toekomst in het leger. Dat kan als reservist, maar ook als beroepsmilitair of middels een zogenoemd dienjaar om een jaar aan de krijgsmacht te kunnen snuffelen.
De werving is tot nu toe erg vrijblijvend, denkt defensie-expert Peter Wijninga van het The Hague Centre for Strategic Studies. "Voorheen kon je als dienstplichtige tot je 45e verjaardag opgeroepen worden. Maar die automatische voeding van het reservistenbestand ontbreekt sinds de afschaffing van de opkomstplicht."
De defensie-expert betwijfelt daarom of Defensie zijn doel om in 2030 100.000 mensen te hebben gaat halen. In Zweden zijn jongeren verplicht om de enquête bij de dienstplichtbrief in te vullen. In Nederland durven de politiek en Defensie dat volgens Wijninga nog niet aan. Daarnaast is het volgens hem de vraag of Defensie überhaupt genoeg capaciteit heeft om in korte tijd zoveel mensen op te leiden.
Defensie volgt sinds enige tijd het zogenoemde 'Scandinavische model'. Net als in veel landen in Noord-Europa is het uiteindelijke doel van Defensie dat genoeg mensen zich vrijwillig aanmelden voor een rol bij de krijgsmacht.
Maar er is volgens Wijninga een groot verschil tussen Scandinavische landen en Nederland. "Scandinaviërs groeien op met angst voor de Russen. De bereidheid om vrijwillig reservist te worden is daardoor in die landen veel groter dan bij ons. We kunnen het Scandinavische model dus overnemen, maar we moeten er niet van uitgaan dat we dezelfde resultaten gaan boeken als daar."
Defensie ziet sinds de start van zijn wervingscampagnes aan het einde van 2021 het aantal sollicitaties voor een rol als reservist flink toenemen. In 2022 ontving defensie 2.838 sollicitaties en dat aantal is in de jaren daarna flink opgelopen. Dit jaar ontving Defensie al ruim 4.100 sollicitaties om reservist te worden.
Dat wil overigens niet zeggen dat iedereen die solliciteert ook meteen als reservist aan de gang kan gaan. Je moet bijvoorbeeld slagen voor medische- en psychologische tests. Daarnaast is Defensie geïnteresseerd in mensen die in het dagelijks leven werk verrichten dat ook voor de krijgsmacht waardevol is. Denk bijvoorbeeld aan zorgmedewerkers, cyberdeskundigen of automonteurs.
Tot nu stellen het ministerie van Defensie en de Commandant der Strijdkrachten dat een heractivering van de opkomstplicht voor dienstplichtigen niet aan de orde is. Maar Wijninga is van mening dat die discussie voortdurend vooruit wordt geschoven.
"Als je de ambitie hebt om zoveel reservisten aan te trekken, moet je de discussie over de dienstplicht voeren. Daar is durf voor nodig", vindt Wijninga. "Veel politieke partijen durven daar hun vingers niet aan te branden. Het kan partijen stemmen en zetels kosten, dus blijven we om de hete brij heen draaien."
Een opstapje naar een dienstplichtdiscussie zou volgens Wijninga het verplicht invullen van de enquête kunnen zijn. "Als dat lukt zonder al te veel commotie, zou je daarna een stapje verder kunnen gaan door te praten over het heractiveren van de opkomstplicht."
Source: Nu.nl economisch