is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Nederland hoort tot de minst natuurlievende landen, blijkt uit nieuw onderzoek. Hoe komt dat toch?
Nederland staat er gekleurd op, maar groen zal het niet zijn: op een lijst van 61 meest ‘natuurverbonden’ volken bungelt Nederland onderaan tussen de zes laagste. Het hoogst scoren Nepal, Iran en Zuid-Afrika; het slechtst Spanje, Japan en Israël. Wetenschappers hebben het onderzocht, ze publiceerden hun bevindingen in het vakblad Ambio.
Wat is in hemelsnaam ‘natuurverbonden’? De wat te letterlijke vertaling van ‘nature connected’, oftewel het psychologisch concept dat de mate van verbondenheid van een individu met andere soorten meet. Een vaker onderzocht terrein, dat eerder aantoonde dat mensen die zich meer met natuur verbonden voelen een beter welzijn hebben en eerder de neiging vertonen tot milieuvriendelijk handelen. Waar die verbondenheid minder is, daalt de biodiversiteit harder dan elders, er bestaat meer ongelijkheid en mensen geven er eerder voorrang aan individuele en materiële belangen. Liefde voor de natuur moet je je ook maar kunnen permitteren, zo lijkt het.
Voor hun nieuwe onderzoek ondervroegen de (voornamelijk Britse) wetenschappers 56.968 inwoners uit 65 landen. De vragen gingen alle kanten op, van de mate van verstedelijking in hun land tot de rol van God in hun leven. Daaruit volgde de ranglijst, die uiteraard voor discussie vatbaar is. Voor wat het waard is: verstedelijking, consumptiegedrag en handel blijken negatief te werken op de verbondenheid met de natuur. Daarentegen zijn meer religieuze samenlevingen en culturen (zoals de inheemse volken van Amerika), waar geloof boven wetenschap werd verkozen, het hoogst verbonden met de natuur, zo vonden de knappe koppen uit.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Nu snap je hoe Nederland aan die lage notering kwam. Op en om natuurgebied de Veluwe staken de afgelopen verkiezingscampagne de oranje SGP-borden fel af tegen de matgroene biljartlakens van het boerenland – monotoon grasland waarop zoals bekend ongeveer elk ander leven wordt weggespoten of afgeschoten.
In die verkiezingscampagne speelde natuur ook geheel geen rol. Ja, het woord ‘stikstof’ viel een enkele keer, maar veel liever hadden de talkshows en campagnestrategen het oeverloos over asielzoekers en mogelijke wie-met-wietjes (en wie-nietjes) na de uitslag die nog moest komen. In Hilversum en Den Haag bestaat natuur niet.
Zie de ontvangst van de wolf, de verloren zoon die we 150 jaar geleden hadden verjaagd en nu op eigen kracht onze natuur weer wist te vinden. Dat laatste was niet de bedoeling: het idee dat natuur iets is om rekening mee te houden is vervangen door een verondersteld ‘recht’ op ongestoord wandelen met de hond, hardlopen, mountainbiken, paardrijden en bootcampen in elke snipper bos. Natuur in Nederland is een attractiepark met blauwepaaltjesroutes en pannenkoekenboerderijen pal naast de parkeerplaats.
Veelzeggend verhaal deze week in NRC: melkveehouders ontvangen scholieren om uit te leggen dat melk en kaas niet in de supermarkt worden gemaakt, maar afkomstig zijn van dieren op een boerderij. Over natuur gaat het in die lesjes vermoedelijk niet lang, maar dat de schooljeugd moet worden bijgebracht dat er zoiets als koeien bestaan, tekent hoever ‘buiten’ verwijderd is geraakt van de binnenwereld van de smartphone, waar natuur bestaat uit de hashtag #sunset op Instagram.
Die natuur (inclusief de mens) is overigens ook niet erg geholpen met media die ons de stuipen op het lijf hopen te jagen met paniek over kuddes ‘killerwespen’ of ‘terrormieren’ die ons bedreigen. Eén wolfspin en De Telegraaf schijt de broek vol chocoladeletters.
Nederland is het op drie na welvarendste land van de EU, de consumptie per inwoner is alleen in Luxemburg nog hoger, zo berekende het CBS dit jaar. Liefde voor de natuur kunnen we ons heus permitteren. Je moet haar wel zelf kweken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns