Na een lange carrière in de Verenigde Staten is actrice Famke Janssen voor het eerst te zien in een Nederlandse serie. Ze houdt haar Amerikaanse accent aardig verborgen. Maar kun je eigenlijk wel van een accent af komen en moet je dat wel willen?
Iedereen praat met een accent. Toch zijn er een hoop mensen die van zichzelf vinden dat ze dat niet doen, zegt Stef Grondelaers, onderzoeker linguïstiek en taalvariatie bij het Meertens Instituut, tegen NU.nl. Hij doelt dan vooral op Randstedelingen die vinden dat ze vrijwel geen (regionaal) accent hebben.
Dat klopt volgens Grondelaers niet, want de Randstad is natuurlijk ook een regio. Hij zegt dat er in Nederland grofweg drie accenten zijn: het noordelijk, zuidelijk en Randstedelijk accent. Het accent in de Randstad wordt beschouwd als het accent met het meeste prestige. "Omdat de Nederlandse standaardtaal in de zestiende eeuw uit het Randstedelijke Nederlands werd geboren." Op noordelijke en zuidelijke tongvallen wordt vaak neergekeken.
We doen dat zonder dat we het doorhebben, legt Grondelaers uit. "Onze hersenen zijn lui en traag en willen altijd zo snel mogelijk een beeld van iemand vormen. En taal is nu eenmaal een makkelijke manier om dat te doen." De onderzoeker noemt tientallen experimenten waarbij Groningers als stug, boers en landelijk worden neergezet. Terwijl Limburgers bourgondisch en gezellig zouden zijn.
Een neutrale manier van praten bestaat niet, zegt ook Marc van Oostendorp, taalkundige aan de Radboud Universiteit. "Bel je met iemand die je nog nooit hebt gesproken, dan zul je binnen de kortste keren een idee hebben van hoe die persoon is." De taal van bijvoorbeeld een nieuwslezer komt volgens hem het dichtst in de buurt van neutraal taalgebruik. "Maar helemaal accentloos bestaat niet. Net zoals er niet zoiets is als kleurloos. Wit is misschien neutraler dan roze, maar het is nog steeds een kleur."
Er zijn mensen die van hun accent af willen, omdat ze het gevoel hebben dat ze niet serieus worden genomen. Vaak klopt dat. Je kunt door je accent warmte en vriendelijkheid uitstralen, maar ook juist dom of afstandelijk overkomen. Het Amerikaanse accent van actrice Janssen zal wellicht een kosmopolitisch effect hebben, denkt Grondelaers. "Dat voelt werelds, modern en cool aan." Al ziet hij ook dat het een nadeel heeft. Dat mensen kunnen denken: doe maar gewoon, want je bent net zo Nederlands als ik.
Je zult een accent niet snel afleren. Van Oostendorp raadt aan vooral veel met een accent te praten dat je fijn vindt. Juist dan zie je hoe je overkomt en hoe je uitspraak valt. Dat kun je het beste aflezen aan iemands lichaamstaal. En voor gesprekspartners van mensen met een sterk accent: probeer je bewust te zijn van het vooroordeel dat je hebt en er vervolgens niet naar te handelen. Grondelaers ziet in Limburg zelfs bureaus die je helpen je accent kwijt te raken.
Daar moeten we mee stoppen, vindt hij. "Onze maatschappij wordt alsmaar diverser. Niet alleen in de Randstad, maar ook daarbuiten." Hij tipt om niet van je accent of te komen, maar op een andere manier zelfverzekerdheid uit te stralen. "Misschien dat je op die manier de associaties die het oproept bij de ander kunt compenseren, maar ga je er vooral niet voor excuseren."
Andersom kan een accent juist ook positief zijn, ziet Van Oostendorp. "Over het algemeen vinden we mensen die hetzelfde praten als wijzelf sympathieker." En het kan zorgen voor een gevoel van identiteit en ergens bij horen, vult Grondelaers aan. Maar dat betekent niet dat je ineens met een sterk accent moet gaan praten als je van plan bent naar de regio te verhuizen: dat gaat er niet voor zorgen dat je sneller wordt opgenomen in de gemeenschap.
Sterker nog: waarschijnlijk zul je het tegenovergestelde bereiken. Want in jouw oren klinkt je accent misschien best goed. Maar de mensen horen meteen dat je ergens anders vandaan komt. Dat kun je dus beter laten. En dat accent neem je uiteindelijk toch wel over, of je nu wil of niet.
"Als je heel lang ergens woont, pas je je op den duur altijd aan", zegt Van Oostendorp. En misschien goed om te weten: een accent valt na verloop van tijd minder op.
Source: Nu.nl algemeen