Het demissionaire kabinet moet nog aan de slag met het amendement waarmee illegaliteit strafbaar wordt gesteld, zo heeft de Raad van State geoordeeld. Er zitten ondanks de aanpassing van minister David van Weel (Asiel) nog steeds veel juridische haken en ogen aan het plan.
Vlak voor de zomer besloot een nipte meerderheid in de Tweede Kamer een extra maatregel toe te voegen aan één van de twee strenge asielwetten van het kabinet. In die asielnoodmaatregelenwet werd een zogenoemd amendement opgenomen waarmee illegaliteit strafbaar wordt.
Maar meerdere partijen hadden niet door dat met dat plan óók alle hulp aan illegaal in Nederland verblijvende mensen strafbaar wordt. En dus moest dat deel van de wet nog aangepast worden.
Minister Van Weel goot die aanpassing afgelopen zomer in een zogenoemde novelle en legde deze voor aan betrokken organisaties en burgers. Daarna werd de aanpassing naar de Raad van State gestuurd, die daar maandag een oordeel over heeft gegeven.
Met die aanpassing heeft minister Van Weel volgens de Raad van State wel duidelijk gemaakt wat de regering wil, namelijk dat alle hulp aan illegalen niét strafbaar wordt. Maar het Wetboek van Strafrecht kent zo'n uitsluitingsgrond niet.
Daarbij komt dat er nu al gevallen zijn waarin illegaliteit strafbaar is, bijvoorbeeld als iemand een inreisverbod heeft gekregen. Ook alle hulp die aan die mensen wordt gegeven kan in dat geval strafbaar zijn. Hoe dat zich precies verhoudt tot de aangepaste wet van minister Van Weel, is onduidelijk. De Raad van State adviseert die zaken beter toe te lichten en indien nodig aan te passen.
De Raad van State begon het oordeel over de novelle opnieuw door de rommelige gang van zaken rond de asielnoodmaatregelenwet te benadrukken. Zo is de voorbereiding van het plan om illegaliteit strafbaar te stellen "niet zorgvuldig geweest", onder meer doordat "niet alle relevante belangen en overwegingen" zijn meegewogen.
Een soortgelijke afkeuring van de gang van zaken gebruikte de Raad van State afgelopen zomer ook al toen het met spoed moest reageren op de vraag of met dat amendement álle hulp aan illegalen strafbaar zou worden. Het hoogste adviesorgaan benadrukte onder meer dat het ongebruikelijk is dat pas om advies wordt gevraagd als reeds is ingestemd met een plan.
Maanden later vindt de Raad van State het ook nog steeds onduidelijk wat precies het nut is van de wet en hoe deze goed uitgevoerd moet worden. Niet alleen is illegaliteit in sommige gevallen dus al strafbaar, ook is het bijvoorbeeld onduidelijk waar de mogelijk extra gevangenen terecht moeten komen. De gevangenissen, die momenteel vrijwel vol zitten, hebben al aangegeven tot 2030 nog geen plek te hebben.
De "onwenselijke gang van zaken" had volgens de Raad van State voorkomen kunnen worden door de strafbaarstelling uit deze wet te halen en onder te brengen in een los wetsvoorstel, "met volwaardige consultatie en advisering".
Maar het demissionaire kabinet heeft daar niet voor gekozen. De politieke wens was en is om de asielnoodmaatregelenwet zo snel mogelijk door het parlement te loodsen, inclusief die strafbaarstelling van illegaliteit. De onaangepaste asielwet ligt daarom al in de Eerste Kamer. De Tweede Kamer moet zich nog buigen over de aanpassing van Van Weel.
Het demissionaire kabinet hoopte dat nog voor de verkiezingen te kunnen doen en de Tweede Kamer desnoods te vragen terug te komen van het verkiezingsreces. Na de verkiezingen zou een meerderheid voor de asielnoodmaatregelenwet immers verder uit zicht kunnen raken. Maar die planning zou erg krap worden, waarschuwde minister Van Weel vlak voor de verkiezingen al.
Met de kanttekeningen van de Raad van State blijft het onzeker of een meerderheid van de Tweede Kamer zich achter de aanpassing van minister Van Weel schaart. En zonder die aanpassing is het onwaarschijnlijk dat de asielnoodmaatregelenwet het in de Eerste Kamer gaat halen.
Source: Nu.nl algemeen