Frans Timmermans stapt na een teleurstellende verkiezingsuitslag op als partijleider van GroenLinks-PvdA. Het voltooien van de partijfusie was een lang gekoesterde wens. Maar die andere droom, het premierschap, was nooit binnen bereik.
"Op de Nederlandse politiek zit geen glans meer." Dat was de ietwat cynische conclusie van Timmermans in de zomer van 2024. Hij wilde daarom best meewerken aan een podcastserie van NU.nl. Want wat heb je nog te verliezen?
Het was een veelzeggende observatie van de man die een belangrijke baan in Brussel had opgegeven om een nieuwe, linkse partij te gaan leiden. Veelzeggend omdat Den Haag hem tegenviel bij terugkomst. De politiek was veranderd en hoe hij persoonlijk werd benaderd al helemaal.
Hij had verwacht dat de Nederlandse kiezers een oud-vicevoorzitter van de Europese Commissie zagen. Een bestuurder die met alle wereldleiders om tafel had gezeten. "Hij stelt echt wel wat voor hier hoor", zo citeerde hij een journalist in Brussel.
Maar hij begreep gaandeweg ook: ik moet mensen niet gelijk uitleggen wat de oplossing is. Mensen hebben het bij het koffieapparaat over problemen. Dáár moet het eerst over gaan. Dat was voor Timmermans een eyeopener.
De uitdagingen waren groot en de verwachtingen ook. De PVV was in 2023 de grootste partij geworden en GroenLinks en PvdA moesten het fusieproces nog voltooien. Al was er een heel grote stap gezet met een gezamenlijke fractie in de Tweede Kamer.
Een rol als oppositieleider lag in het verschiet. Tegen een rechts kabinet. Kansen zat, zou je zeggen. Alleen was Timmermans in die periode vooral bezig om zijn fractie niet teleur te stellen. Het ging die maanden ook "suboptimaal", zei hij.
Dat zagen zijn fractiegenoten ook. 'Hoe vond je zelf dat het ging?', werd dan subtiel gevraagd. "Die heb ik wel een keer gekregen."
Dat was nieuw voor Timmermans. Hij was gewend dat hij altijd wel wist wat hij moest zeggen. "Toen ik terugkwam naar Den Haag was ik dat een beetje kwijt." Hij probeerde te krampachtig het iedereen naar de zin te maken. "Dat was een beetje met de handrem erop."
Timmermans kwam gaandeweg steeds meer in zijn rol als oppositieleider. Dat was onder meer terug te zien in de felle debatten die hij met Wilders voerde tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van vorig jaar.
De fusie verliep ogenschijnlijk soepel. De partijleden stemden bij iedere verdere stap steeds met een grote meerderheid in. Timmermans zat goed in zijn vel. Sinds vorig jaar ook letterlijk na een maagoperatie. Hij had zijn lichaamsgewicht niet meer onder controle. "Dat loopt een keer fout af", zei hij. Dus een medische ingreep was de laatste kans om zijn kleinkinderen nog op te zien groeien.
Het rechtse kabinet met PVV, VVD, NSC en BBB gammelde vanaf minuut één aan alle kanten. Timmermans dacht op een gegeven moment: ik houd me maar in, want straks duw ik ze bij elkaar op schoot. "Ze maken elkaar kapot."
Op papier zag het er allemaal rooskleurig uit. Alleen was dat niet terug te zien in de peilingen. Ook niet een beetje. GL-PvdA leek vastgeroest op zo'n 25 zetels.
Even kwam daar verandering in. De Amerikaanse president Donald Trump kafferde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky uit in het Witte Huis. De internationale politiek beefde. Verloor Europa hier definitief de steun van zijn trouwste bondgenoot in de oorlog tegen de Russen? Volgens Timmermans op dat moment wel. "Dat is het ergste wat ik in mijn leven heb meegemaakt."
Opeens was Timmermans' achtergrond wél relevant. Hij werd uitgenodigd voor internationale podcasts en was te zien op CNN. Zijn expertise werd zelfs door Wilders gerespecteerd. GL-PvdA steeg zowaar in de peilingen.
Al die tijd voorspelde Timmermans dat het kabinet zou vallen in 2025. Dat gebeurde ook. Hij werd opnieuw gekozen tot lijsttrekker. De ambitie om de grootste te worden was er altijd al, maar dit keer werd het ook nadrukkelijker uitgesproken.
Op de campagne van Timmermans viel niet veel aan te merken. Hij wist precies wat hij moest zeggen en vooral wat hij niet moest zeggen. Daar was hij ervaren genoeg voor. Gevoelige onderwerpen wist hij makkelijk te omzeilen en in debatten liet hij zich niet meer overrulen zoals dat in 2023 nog wel gebeurde.
Alleen Timmermans' populariteit bleef onveranderd. Dat was in zijn geval slecht nieuws. Zijn waarderingscijfers waren matig. Ook bij zijn eigen achterban viel er nog veel te winnen.
Timmermans kan zijn boodschap met veel emotie brengen. Dat is een voordeel, maar ook een nadeel. "Uitgesproken politici roepen uitgesproken emoties op", zei hij daar zelf over. Daar kon hij op zijn leeftijd niets meer aan veranderen. "Take it or leave it", was zijn boodschap.
Het werd leave it. "Er komen betere tijden aan", zei hij woensdagavond nog wel op het podium in Rotterdam waar de partij bijeenkwam voor de uitslagenavond. Het tijdperk Wilders was voorbij, had hij hoopvol gezegd. Twee jaar geleden vond Timmermans dat hij zijn publiek moest troosten na de overwinning van de PVV. "Hou elkaar nou even vast", was toen zijn boodschap.
Timmermans was zichtbaar aangeslagen, maar ook trots. "Ik trek de deur achter me dicht met wetenschap dat de fusie een voldongen feit is." Het kabinet-Timmermans, waarvoor hij Brussel had verlaten, werd dat niet.
Source: Nu.nl algemeen