De Nederlandse stichting Protect Ukraine doneert een klein stuntvliegtuig aan het Oekraïense leger om te helpen bij de bestrijding van drones. Oekraïners kijken daar niet gek van op. Zulke donaties worden namelijk vaker gedaan.
"Deze oorlog wordt heel erg crowdfunded gevoerd", zegt schrijver en initiatiefnemer Jaap Scholten tegen NU.nl. "Het komt voort uit het feit dat Oekraïners gewoon heel weinig hebben. Met heel weinig middelen moeten ze het opnemen tegen een gigantisch leger."
Scholten woont al jaren in buurland Hongarije. Hij besloot een paar dagen na de start van de oorlog dat hij het Oekraïense leger wilde helpen. "Dat is het enige wat de mensen kan beschermen."
Protect Ukraine begon met de levering van zogenoemde trauma packs, met daarin bijvoorbeeld verband met stolmiddel en tourniquets. "Een tourniquet is een soort riem waarmee je een arm of been kan afknellen om te zorgen dat je geen bloed meer verliest." Scholten weet inmiddels dat veel mensen in een oorlog sterven door bloedverlies.
De stichting breidde haar donaties al snel uit. "Wij geven alleen maar defensieve spullen", benadrukt Scholten. Van pick-uptrucks tot warme sokken en van verkenningsdrones tot camouflagenetten. En nu dus het eerste vliegtuigje: een Yak-52. "Het is de bedoeling dat het vanaf volgende week wordt gebruikt in Oekraïne", zegt Scholten over het vliegtuig, dat op onderstaande video een testvlucht maakt.
Bij het Nederlandse leger hoef je op dit moment niet met een donatievliegtuigje aan te komen. "Dan zou iedereen je vreemd aankijken", zegt hoogleraar militair-operationele wetenschappen Han Bouwmeester van de Nederlandse Defensie Academie. "Maar in oorlogstijd is dat natuurlijk heel anders."
Daarnaast kent het Oekraïense leger een lange traditie van crowdfunding en creatieve oplossingen, weet defensie-expert Bob Deen van Instituut Clingendael. Toen Rusland in 2014 de Krim annexeerde, hadden de Oekraïners "na jarenlange bezuinigingen en corruptie heel erg weinig".
Deen deed jaren geleden onderzoek naar de wapenindustrie in Oekraïne. "Toen moesten mensen zelf hun uitrusting kopen", zegt hij. "Een heel dorp kocht dan een uitrusting van een inwoner die naar het front moest."
In 2022 schaarde het hele volk zich achter het leger. Het is volgens Deen de meest vertrouwde instelling en mensen doneren graag. Neem de Oekraïense zakenman Serhiy Prytula, die met zijn stichting "op een gegeven moment zelfs een satelliet heeft kunnen kopen".
"Dat idee van geld ophalen uit binnen- en buitenland leeft er heel erg", gaat Deen verder. Het gaat verder ook om bijvoorbeeld brandstof en nachtkijkers. "En heel veel drones zijn ook betaald via crowdfunding." Dit heeft ook nadelen, omdat de ene eenheid soms meer heeft dan de ander. Sommige bataljons draaien op vrijwilligers en opereren grotendeels zelfstandig.
Deen vergelijkt het Oekraïense leger met een soort lappendeken. Ze moeten bijvoorbeeld ook omgaan met allerlei gedoneerde wapens uit het Westen. "Oekraïners zijn, ook uit nood geboren, heel creatief geworden." Het inzetten van de Yak-52 past daarbij. "Ze zoeken naar middelen om die grote dronestroom zo goedkoop mogelijk uit de lucht halen", zegt Deen. Een F-16 of een Patriot-luchtafweersysteem kan dat ook. "Maar de munitie die daarbij hoort is heel duur", zegt Bouwmeester.
Protect Ukraine kon deze Yak-52 voor 78.000 euro op de kop tikken in het Verenigd Koninkrijk. De Nederlandse stichting was op verzoek van een Oekraïens squadron uit de regio Odesa naar zo'n vliegtuig op zoek gegaan. "Dit kan je gewoon kopen", ontdekte Scholten op die manier.
Protect Ukraine wil nóg twee Yak-52's kopen, omdat de wendbare vliegtuigjes goed blijken te werken in de bestrijding van de minder snelle Shahed- en Orlan-drones. Ze kunnen de drones laten neerstorten door ze met hun vleugel om te wippen. De drones kunnen ook vanuit het vliegtuig worden neergeschoten.
Volgens de Oekraïense antidronebrigade vernietigen de tien Yaks van het squadron uit de regio Odesa soms 45 drones per nacht. Dat is zo'n 10 tot 12 procent van het totaal. Ze stijgen daarvoor meestal meerdere keren per nacht op.
Bouwmeester plaatst wel de kanttekening dat deze percentages gaan over een speciale vliegende eenheid van de landmacht (11 Army Aviation Brigade), waar ook helikopters onder vallen die worden ingezet tegen drones.
Bouwmeester noemt de Yak-52 "een effectief toestelletje", maar de tactieken doen denken aan de Eerste Wereldoorlog. Zo vliegen de piloten met de kap open, zodat een andere militair met een automatisch geweer op een drone kan schieten. "Die schiet net zo lang tot hij 'm heeft." In een Yak-52 zitten geen radarsystemen en computers, dus de piloten moeten hun koers bepalen op basis van radiosystemen en de drone met hun ogen opsporen.
"Ze hebben leren kappen over hun hoofd tegen wind en kou, zoals in de Eerste Wereldoorlog", weet Scholten. Bouwmeester benadrukt dat zulke vluchten gevaarlijk zijn. De Yak-52 vliegt niet zo snel en is daardoor makkelijk uit de lucht te schieten door de Russen. Ook de standplaats van de vliegtuigen vormt een Russisch doelwit.
Zo kwam de leider van het squadron, Konstantin Oborin, om bij een raketaanval op de hangar waar de vliegtuigen stonden opgesteld. Het gedoneerde vliegtuig is opgedragen aan hem. Zijn silhouet en bijnaam staan op het vliegtuig, zoals op onderstaande foto is te zien. "De mannen die dit doen, zijn absolute helden", besluit Scholten.
Source: Nu.nl algemeen