In Nederland worden jaarlijks ongeveer drieduizend tijdelijke huisverboden vanwege huiselijk geweld opgelegd. Daarvan worden er gemiddeld 190 overtreden. In enkele gevallen komt zelfs iemand om het leven. De politie krijgt het aantal overtredingen maar niet omlaag. "Het is geen wondermiddel."
In 2023 werden gemiddeld zo'n drieduizend huisverboden opgelegd. Dat cijfer is in de jaren daarvoor niet veel veranderd, blijkt uit cijfers van Veilig Thuis en statistiekbureau CBS. Recentere cijfers zijn nog niet bekend.
Zowel het aantal huisverboden als het aantal overtredingen daarvan blijft nagenoeg gelijk, blijkt uit navraag bij het Openbaar Ministerie (OM). Dat betekent niet dat er ook 190 keer geweld heeft plaatsgevonden of dat bijvoorbeeld de politie een fout heeft gemaakt. Toch gaat het soms mis.
Zo werd in augustus in Schiedam een vrouw vermoedelijk vermoord door haar partner, die een huisverbod had. En begin deze maand werd duidelijk dat de man van de vrouw in Hardenberg die vorig jaar werd doodgestoken, ook een huisverbod had. Voor deze vrouwen kwam de politie te laat.
De vrouw in Hardenberg had even voor haar dood nog contact gezocht met de politie. Ook in de uren voor de moord hadden politie en OM nog contact over de overtredingen van het huisverbod. Toch wist de politie de moord niet te voorkomen. De politie beaamt dat. "Het is geen wondermiddel", zegt een woordvoerder. "Iemand die echt kwaad in de zin heeft, laat zich door een huisverbod niet tegenhouden."
De politie is verantwoordelijk voor de handhaving van een huis- en contactverbod, legt advocaat Floor Scheeren van Vis & Van Reydt Advocaten uit. "Voor de controle op zo'n verbod mag de politie elke plaats betreden waar deze persoon niet mag komen, met uitzondering van een woning. Daarvoor is toestemming van de bewoner nodig."
Maar dat betekent niet dat een mogelijk slachtoffer of mogelijke overtreder 24 uur per dag in de gaten wordt gehouden. "Ook kunnen we niet tientallen keren per dag door de straat rijden", zegt een woordvoerder. Daarmee is de politie grotendeels afhankelijk van de melding van degene die thuisblijft.
Als iemand zo'n melding maakt, moet dat "direct worden opgevolgd door de politie", zegt Judith Kuypers, voorzitter van Veilig Thuis. Dat gebeurt ook, stelt de politie. "Dan worden alle registers opengetrokken en zijn we er zo snel mogelijk bij." Het is niet duidelijk hoe het toch fout kon gaan in Hardenberg. Waarschijnlijk had de politie te weinig tijd.
De politiewoordvoerder benadrukt dat per geval wordt bekeken of extra maatregelen nodig zijn. "Als iemand echt gevaar loopt, kunnen we bijvoorbeeld surveillances doen." Maar omdat iemand met een huisverbod niet altijd (al) strafbare feiten heeft gepleegd, mag de politie niet alles.
Daarom blijft het huisverbod een lastige kwestie. "Als iemand 112 belt met de melding dat iemand met een verbod voor de deur staat, is het acuut én urgent", legt de politiewoordvoerder uit. "Dan kunnen we die persoon mogelijk op heterdaad betrappen."
Maar als iemand belt met de mededeling dat iemand eerder op de dag in de buurt was, moet diegene dat wel kunnen aantonen. Bovendien is er dan geen acuut gevaar. "Na zo'n melding hebben we als politie contact met het OM, waarna soms tot aanhouding wordt overgegaan. Maar diegene moet dan eerst worden gezocht en we mogen daarvoor niet altijd alle middelen inzetten, zoals het uitlezen van telefoons."
De politie is dus afhankelijk van de meldingsbereidheid van slachtoffers. Maar soms durven zij uit angst niet te bellen, vertelt Kuypers. Daarom wordt er een landelijk traject gestart om het huisverbod te verbeteren. Daarbij wordt gekeken naar de inzet van een meldingsapparaat voor het slachtoffer en meer controlebevoegdheid voor de politie.
Ondanks de overtredingen is het huisverbod "best effectief", vindt de politiewoordvoerder. Toch is meer dan handhaving nodig om ernstiger geweld te voorkomen, denkt advocaat Scheeren. Zo moet er zo snel mogelijk een hulpverleningstraject worden gestart om het huiselijk geweld ook na afloop van het verbod te stoppen.
Kuypers beaamt dat. Een huisverbod is er onder meer om directe bescherming te bieden aan de achterblijver. Het is ook een afkoelingsperiode voor beide partijen, maar vooral een moment voor het opstarten van de juiste hulp.
Daar zit een groot deel van het probleem, stelt Hannah Buenting van de Blijfgroep, een organisatie die slachtoffers en plegers van huiselijk geweld helpt. "Het huisverbod moet al eerder worden opgelegd. Dus al bij de dreiging van geweld en niet na tal van incidenten." Op die manier kan de hulpverlening tijdens een huisverbod meer bereiken. "En voelt het niet als te laat ingrijpen."
Een ander probleem is de wachttijd voor de vervolghulpverlening. "Die is dusdanig lang dat het huisverbod niet altijd goed kan worden gebruikt om hulp te krijgen", zegt Buenting. Op die manier kan het na het verbod alsnog misgaan, omdat de hulp niet (volledig) van de grond is gekomen.
Source: Nu.nl algemeen