is columnist voor de Volkskrant.
In de stad van vrede en recht die haar glans verliest, verzamelen oud-rechters zich rond een spandoek. Oordelen van hun internationale collega’s in het Vredespaleis worden afgedaan als slechts een advies, ook deze week weer. De minister van Buitenlandse Zaken is voorzichtig met kritiek op Israël, want straks nemen ze in Jeruzalem de telefoon niet meer op.
De oud-rechters en juristen rond het spandoek protesteren voor het eerst. Hun beroepsgroep is niet van het actievoeren, voordat je het weet, is je onafhankelijkheid in het geding. Ze behoorden tot de top van de Nederlandse magistratuur, werkten bij de Raad van State, waren president van de rechtbank.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Als ‘aan het recht verknochte burger’ staat hij hier met ‘volle overtuiging’, zegt Geert Corstens, president van de Hoge Raad tussen 2008 en 2014.
Zijn boodschap: Nederland moet ‘onverschrokken respect’ tonen voor het internationale recht. Dat betekent: meer doen om het ‘afgrijselijke optreden’ van Israël in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever te stoppen. Geen wapens meer leveren. Palestina erkennen. Vooral: je uitspreken tegen onrecht.
De oud-rechters verzamelen op het winderigste hoekje van Den Haag, voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. In dit tochtgat wordt de Nederlandse regering moreel gewogen. Niet alleen rechters demonstreren hier tegen het Israëlbeleid, maar ook ambtenaren, zij staan hier elke donderdag. Er is een doorlopende wake voor slachtoffers in Gaza.
‘Je juridische geweten gaat spelen’, zegt Margreet Ahsmann, voormalig rechter en emeritus hoogleraar rechtspleging. ‘Den Haag is de stad van vrede en recht. Als je niet zelf het voorbeeld geeft dat je het recht naleeft, wat voor voorbeeld geef je dan aan andere landen?’
Het rechtersverzet begon afgelopen zomer met een opmerkelijke open brief aan premier Schoof. Die is inmiddels ondertekend door zo’n 750 juristen, onder wie veel oud-rechters. Zij spreken hun ‘grote verontrusting’ uit over ‘bijzonder ernstige gevallen van schending van het internationale recht’ door Israël en de lauwe reactie van Nederland.
Terwijl, zo betogen de juristen, Nederland door uitspraken van het Internationaal Gerechtshof en het Genocideverdrag juist zou moeten ‘doen wat het kan’ om misdrijven door Israel in de Palestijnse gebieden te stoppen. Zeker nu er ‘inmiddels een serieus risico op genocide bestaat’.
Vijf ondertekenaars kregen een gesprek met toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp. Even later trad Veldkamp af: hij koos een stevigere koers tegen Israël dan zijn collega-ministers. Verder vinden de oud-rechters het nogal stil in Den Haag. Daarom protesteren ze nu voor de deur van het ministerie.
Zittende rechters hebben mogelijk best wel sympathie voor het protest, maar, zo is onder magistraten afgesproken, zij ‘besmetten’ zich niet met ‘politieke acties’. Zij betuigen dus geen steun. Voor oud-rechters is dat anders.
‘Een oud-rechter is een vrij burger’, zegt Hans Hofhuis, voormalig president van de rechtbank Den Haag. ‘Het raakt ons in het hart.’ Hij wijst op de ‘actieve verplichting’ van Nederland om een dreiging van genocide te voorkomen. Wat er nu gebeurt is ‘te laat, te mondjesmaat, te omzichtig’.
Corstens spreekt de demonstranten toe. Het wordt een afgewogen betoog zoals je dat van een jurist van zijn statuur mag verwachten. Het ‘grote onrecht dat al jarenlang de Palestijnen wordt aangedaan’ doet niets af zijn ‘afschuw over 7 oktober en het onmenselijke leed dat het Joodse volk al eeuwen wordt aangedaan’.
Ooit, hoopt hij, zullen de daders van het onrecht aan beide zijden terechtstaan. Maar zelfs op arrestatiebevelen van het Internationaal Strafhof wordt nauwelijks gereageerd, ‘ferme reacties’ blijven uit. En dat in de stad van vrede en recht, waar men ‘zo graag over normen en waarden’ spreekt.
Eén opmerking blijft hangen, over het doden en zonder proces gevangenzetten van Palestijnen. ‘Het woord apartheid is hier op z’n plaats.’ Uit de mond van een voormalige president van de Hoge Raad zijn dat woorden om over na te denken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns