Hallo en welkom in ons liveblog. Hier houden we je in de aanloop naar de verkiezingen op de hoogte van het politieke nieuws.
Verkiezingen zijn komende woensdag
Partijen zetten eindsprint in
Lees hier al onze berichten over de verkiezingen
Heb je vragen over de verkiezingen en/of de campagne? Stuur ze naar redactie@nu.nl
Dat was het SBS-debat! Voor de politieke liefhebbers zijn er de komende dagen nog meerdere debatten. Zo is het EenVandaag-debat komende maandag en dinsdag, de avond voor de verkiezingen, vindt het NOS-slotdebat plaats. Daarvan zullen we uiteraard verslag doen in dit liveblog. Dank voor jullie aandacht!
Alle ballen op Wilders
"U gaat echt niet met Wilders", zegt Genee net na de reclame in het laatste deel van het debat. de drie andere lijsttrekkers schudden allen van nee. "We hebben een stabiel kabinet nodig", zegt Bontenbal. Timmermans: "Hij levert niet."
Wilders probeert er nog in te brengen dat er zonder PVV geen streng asielbeleid komt. "Mensen zijn het spuugzat dat er drie tegen de PVV aan het schoppen." Yesilgoz antwoordt: "Weer die slachtofferrol."
Het valt op dat de drie lijsttrekkers zich vooral op Wilders richten. Vaak vallen Timmermans en Yesilgoz elkaar verbaal aan, maar zij lijken hun strijd voor nu even begraven te hebben.
Daarmee zit het debat erop. Genee gebruikt de toeter. De emmer water is niet gebruikt. Het debat was bij vlagen stevig, maar niet zo chaotisch als de vorige keer. Ook is er niet één specifiek moment aan te wijzen waarover het de komende dagen nog lang zal gaan, zoals dat ook de vorige keer het geval was.
Wilders wil samen met Timmermans 'strijden' voor schrappen eigen risico
In een debatje over het eigen risico roept Wilders Timmermans op samen met hem te strijden voor het schrappen van het eigen risico. Tijdens het SBS-debat in 2023 kwamen de twee lijsttrekkers lijnrecht tegenover elkaar te staan toen bezoeker Cindy Timmermans erop wees dat zij haar eigen risico niet meer kon betalen.
Wilders beloofde haar toen het eigen risico meteen te schrappen, maar in het regeerprogramma belandde het voornemen het eigen risico te halveren. Dat wil GL-PvdA ook, maar Wilders wil het eigen risico nu alsnog volledig schrappen.
Opnieuw zijn de pijlen vooral gericht op de PVV-leider, die vanavond voor het eerst deelneemt aan een televisiedebat. "De heer Wilders is de grootste gratis bierbrouwer ter wereld", reageert Timmermans op Wilders' plannen voor het eigen risico. Hij doelt daarbij op de in Den Haag veelgebruikte uitdrukking "gratis bier", voor slecht onderbouwde plannen en loze beloftes.
Arbeidsmigratie: 'Geen bed geen business'
Wilders vertelt dat hij vroeger veel aardbeien en paprika's geplukt. "De tuinbouw is heel belangrijk werk", zegt hij. Het gaat over arbeidsmigratie. Dat zorgt voor veel gedoe omdat het vaak laagbetaald werk is waarbij de arbeidsmigranten slecht worden behandeld en voor veel overlast zorgen.
Timmermans wil arbeidsmigratie reguleren door het minimumloon te verhogen en door vaste contracten te eisen. "Mensen worden als wegwerpartikelen gebuikt", zegt hij. Als er bedrijven zijn die een hoger minimumloon niet kunnen betalen, hebben hier geen toekomst, zegt Timmermans.
"Geen bed geen business", zegt Bontenbal. Werkgevers moeten voor goede huisvesting zorgen, vindt de CDA'er. Yesilgöz wil het niet teveel regelen vanuit de politiek.
Bontenbal tegen Wilders: 'Dit is de Efteling'
Het gaat over asiel. Wilders wil een asielstop. "Een nul", zegt hij over het aantal asielzoekers dat hij accepteert, terwijl hij een nul tekent in de lucht. "Dat kan niet", zegt Timmermans. "Jawel", antwoordt Wilders. "Alleen niet met u."
Bontenbal mengt zich in de discussie en wijst naar Wilders. "Dit is de Efteling", zegt hij over hoe hij serieus Wilders' plannen neemt. Maar, zegt hij richting Timmermans, hij hoopt wel dat de GL-PvdA-leider ook nationale asielmaatregelen wil nemen. Want dat wil hij niet, zegt Bontenbal.
Deze discussie is vaker gevoed.Timmermans zegt dat hij hiertoe best bereid is, maar ziet nu geen nationale maatregelen die het verschil kunnen maken. Hij wil bijvoorbeeld wel de procedures willen versnellen, de spreidingswet invoeren en hij hoopt dat het Europese Migratiepact gaat werken.
Bontenbal hoopt dat Timmermans ook instemt met het zogenoemde tweestatusstelsel. Daarmee wordt het voor sommige groepen moeilijker om asiel te krijgen. Maar GL-PvdA is daar tegen.
Pijlen in asieldebatje vooral gericht op oud-minister Faber en PVV
Het volgende thema, migratie, wordt ingeluid door bezoeker René uit de Achterhoek. Hij vraagt aan Yesilgöz waarom er nog azc's komen als een meerderheid daartegen is. Dat is hij zelf ook.
Dat zorgt voor een fel debat tussen VVD en PVV. VVD zegt immers ook strengere asielmaatregelen te willen, maar daarvoor zijn "partijen nodig die dat kunnen, niet weglopen, en het willen". "U houdt uw kiezer voor de gek", zegt Yesilgöz naar Wilders, die door haar heen begon te praten.
"Een hoop gezwets in de ruimte", vindt Wilders van het betoog van de VVD'er. Volgens hem is het asielprobleem "zo ontzettend simpel" en moeten er onder meer Syriërs weer worden weggestuurd. Wilders had zelf elf maanden lang een minister op het ministerie van Asiel en Migratie.
Heel inhoudelijk wordt het debatje vervolgens niet, want de pijlen worden vooral gericht op de partij van Wilders en die minister. Zijn asielminister, Marjolein Faber, was volgens Bontenbal alleen maar bezig met borden bij azc's en het weigeren van lintjes aan vrijwilligers van opvangorganisatie coa.
"U levert geen capabele minister", zegt Yesilgöz vervolgens tegen Wilders. "En uiteindelijk bestaat de PVV niet eens. De PVV bestaat uit één man met een Twitter-account."
Huurwet voormalig minister Hugo de Jonge onder vuur
Het gaat nu over de procedures rondom de bouw van woningen. Die zijn een beetje doorgeschoten, dus die moet je inperken, vinden Timmermans, Wilders, Yesilgöz en Bontenbal. Op dit onderwerp vinden de vier leiders elkaar. Maar zodra het over de huurwet van voormalig CDA-minister Hugo de Jonge gaat verandert de sfeer.
De VVD is fel tegenstander van deze wet die een deel van de vrije huursector aan banden legt. Door de regulering betalen veel mensen niet meer een veel te hoge huur, maar als gevolg verkopen ook steeds meer particuliere verhuurders hun woningen. Er verschuiven dus huurwoningen naar de koopsector. Daar zijn grote zorgen over.
"Uw handtekening stond ook onder die wet", sneert Bontenbal in de richting van Yesilgöz. Op haar beurt daagt de VVD-leider Bontenbal uit om dan samen met haar de huurwet in te trekken. Maar dat wil de CDA-leider niet. Hij vindt dat de wet ook goede gevolgen heeft, maar wil wel kijken of er iets gerepareerd moet worden.
Timmermans en Wilders vlak voordat het debat begint.
Yesilgöz sneert naar Wilders: 'had u maar iets kunnen doen he?'
Het eerste onderwerp is wonen en het debat gaat meteen over migratie. De vraag vanuit het publiek is namelijk waarom statushouders nog voorrang kunnen krijgen op een sociale huurwoning. "Ik ga geen makkelijke antwoorden geven", zegt Bontenbal, aan wie de vraag gericht was.
Gemeenten hebben de plicht om kwetsbare groepen te huisvesten, legt de CDA'er uit, en het is aan gemeenten om te kijken wie zij voorrang geven. Hij is daarom niet voor een verbod op het geven van voorrang aan statushouders en kan daarin Timmermans aan zijn zijde vinden.
"Zijn we knettergek geworden?", vraagt Wilders zich af. "Dat statushouders voorrang krijgen op de Nederlandse dochter van mevrouw?". "Had u er maar iets aan kunnen doen he", sneert Yesilgöz. "Had u maar 37 zetels gehad."
Wilders onder vuur: 'U hebt geen capabele mensen'
Bontenbal wil "een stabiel" kabinet. Dat betekent in ieder geval dat het CDA niet met de PVV in zee gaat. "We moeten het land niet laten gijzelen door de politiek van Wilders", zegt Bontenbal. Yesilgoz had het even daarvoor ook al over een "stabiel kabinet".
Ook Timmermans (GL-PvdA) gaat niet met de PVV in zee. "U hebt geen capabele mensen", zegt Timmermans tegen Wilders. Eerder noemde hij asielminiser Faber al "de grootste prutser die ooit in Vak K heeft gezeten." Wilders bijt van zich af en zegt dat de mensen het "spuugzat" zijn dat partijen worden uitgesloten.
Wilfred Genee waarschuwt de lijsttrekkers alvast. Hij heeft een harde toeter en een emmer water naast zich staan voor als de aanwezigen niet willen luisteren. Het is een grap, al heeft Genee de toeter inmiddels al gebruikt.
Korte terugblik op chaotisch laatste SBS-debat
Het begint allemaal sportief, merkt Wilfred Genee op, wanneer de lijsttrekkers elkaar een hand geven bij opkomst.
Daarna worden al direct wat speldenprikjes uitgedeeld. Wilders verwijt Yesilgöz al direct dat hij het kabinet wel moest laten vallen, omdat de VVD geen asielstop wilde. Dat klopt niet, want Wilders besloot de stekker uit het kabinet te trekken.
Timmermans wordt gevraagd naar de nummer 2 van GroenLinks-PvdA, Esmagh Lahlah, die had gesolliciteerd naar het burgemeesterschap van Tilburg. Ze blijft uiteindelijk bij de partij en daar is Timmermans blij mee.
Er wordt even teruggeblikt naar het SBS-debat van twee jaar geleden. Dat was een regelrechte chaos. Wilders gedijde daar prima op en werd gezien als de grote winnaar. Daarna steeg hij als een komeet in de peilingen en werd met de verkiezingen de grootste.
Het debat gaat beginnen! Aanwezig zijn (van links naar rechts) Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), Henri Bontenbal (CDA), presentatoren Merel Ek en Wilfred Genee, Geert Wilders (PVV) en Dilan Yesilgöz (VVD).
D66 en JA21 vallen buiten de boot
De leiders van D66 (Rob Jetten) en JA21 (Joost Eerdmans) doen vanavond niet mee aan het debat, ook al zijn de verschillen in de peilingen met Yesilgöz (VVD) klein en is D66 op dit moment virtueel ook groter.
SBS heeft de selectie van deelnemers gemaakt op 9 oktober. Dat meetmoment was al weken daardoor vastgelegd. En op dat moment was de VVD nog nét groter dan D66.
Wel of niet deelnemen aan een televisiedebat kan gevolgen hebben. Na het SBS-debat van twee jaar geleden steeg Wilders bijvoorbeeld flink in de peilingen. Met nog een week te gaan zweven er nog veel kiezers.
SBS-debat gaat over wonen, migratie en zorg
De vier lijsttrekkers debatteren vanavond over drie onderwerpen: wonen, migratie en zorg. Tussendoor zullen er ook vragen uit het publiek worden gesteld, net als twee jaar geleden.
Het debat begint om 20.30 uur en wordt geleid tot Wilfred Genee. Politiek verslaggever Merel Ek leidt de onderwerpen in met de persoonlijke verhalen van de mensen.
Gaan de handschoenen vanavond uit?
Timmermans (GL-PvdA), Bontenbal (CDA) en Yesilgöz (VVD) gaan vanavond voor het eerst deze campagne in debat met Wilders. Voor de PVV-leider is het Debat van Nederland op SBS6 zijn eerste tv-optreden.
De andere drie lijsttrekkers hebben bij de RTL-debatten al twee keer de degens gekruist, maar kunnen nu dus voor het eerst de confrontatie met Wilders zoeken.
De campagne verloopt tot nu toe wat tam, wie weet komt daar vanavond verandering in. Zowel Timmermans als Bontenbal en Yesilgöz moeten aan de bak als ze in de peilingen willen uitlopen.
Stembureau in Den Haag al begonnen met verwerken buitenlandstemmen
In Nederland kunnen we woensdag pas naar de stembus, maar pakweg negentigduizend Nederlanders in het buitenland hebben hun stem al uitgebracht. In het gemeentekantoor van Scheveningen worden sinds woensdag al stemmen verwerkt, schrijft Omroep West. Tot 3 november kunnen de stemmen nog binnenkomen. Daarmee is het buitenlandse stembureau niet alleen het eerste dat open gaat, maar ook het laatste stembureau dat sluit.
Timmermans vernam sollicitatie Lahlah uit media
Frans Timmermans wist niet dat Esmah Lahlah had gesolliciteerd voor de functie van burgemeester in Tilburg. "Ik moest dat uit de media vernemen. Ik ben ontzettend blij dat ze blijft", zegt de lijsttrekker van GroenLinks-PvdA bij RTL. "Ik ken haar liefde voor haar stad. Ze was ook een fantastische wethouder daar, maar ik ben blij dat ze voor de landelijke politiek behouden blijft. Ik vind het begrijpelijk dat iemand die zoveel van haar stad houdt ook denkt: ik kan daar burgemeester zijn. Ik vind dit geen verraad."
Timmermans 'blij' dat Lahlah fractie blijft vertegenwoordigen
Lijsttrekker Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA blijft achter Lahlah staan. Eerder vandaag lekte uit dat de nummer twee van de partij had gesolliciteerd op de Tilburgse burgemeesterspost. "Ik ben blij dat ze ook na de verkiezingen onze fractie blijft vertegenwoordigen. We hebben haar nodig", reageert hij op X. Ze zou volgens hem wel "een fantastische burgemeester zijn geweest".
Lahlah wordt niet de nieuwe burgemeester van Tilburg, de stad waar ze eerder wethouder was. "Weet dat ik me voor de volle 100 procent inzet voor een nieuwe periode in de Kamer en voor deze campagne", laat ze weten.
Provincie en gemeente doen aangifte na lek rondom burgemeesterspost
Noord-Brabant en de gemeente Tilburg gaan aangifte doen na het lek rondom de benoeming van de nieuwe burgemeester van Tilburg. Het nieuws dat Esmah Lahlah had gesolliciteerd op de burgemeesterspost van Tilburg was gelekt naar het Brabants Dagblad. "Lekken uit de procedure rondom de benoeming van een burgemeester is strafbaar", zegt commissaris van de Koning Ina Adema.
Welkom in dit nieuwe liveblog! Lees hier het vorige blog terug.
Source: Nu.nl algemeen