DEN HAAG - Steeds meer mensen kiezen ervoor om na hun dood uitgestrooid te worden op de Noordzee. Althans, dat merken bedrijven op Scheveningen. Een bijzonder fenomeen, dat steeds bekender wordt. Omroep West ging mee aan boord om mee te maken hoe het is. 'Er zijn steeds meer crematies en dus wordt er ook meer as verstrooid', zegt Els Gelderblom van rederij Aquamarijn.
'Het wordt ook steeds bekender, dankzij mond-op-mond reclame', voegt zij eraan toe. Vanuit de eerste haven op Scheveningen vaart haar rederij zo'n honderd keer per jaar de zee op om as te verstrooien.
Die stijgende populariteit herkent medewerkster Frances Kersbergen van rederij Trip. 'Ook wij zien een aanzienlijke stijging. Meer dan de helft van onze klanten komt uit Duitsland, want daar mag het niet', vertelt ze. Hun boten varen naar eigen zeggen zo'n acht tot tien keer per week uit om mensen as te kunnen laten verstrooien.
Bij Go Fast, ook op Scheveningen, spreken ze van een lichte stijging. 'Wij doen er gemiddeld zo'n veertig tot vijftig per jaar. Maar met een wat kleinere boot dan de andere twee, dus bij ons is het wel goedkoper. Bij ons kunnen er alleen maximaal tien man mee.'
De boot op hun site lijkt vooral een snelle speedboot, maar tijdens de verstrooiingen wordt er altijd heel rustig gevaren, vertelt eigenaar Remco Dammers.
Of het aantal asverstrooiingen op zee ook landelijk stijgt, is niet vast te stellen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft geen cijfers en de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders evenmin.
Ook bij de Landelijke Vereniging van Crematoria weten ze het niet. Wel bevestigen ze dat het aantal crematies de laatste jaren stijgt. Werd in 1980 nog ongeveer een op de drie overleden gecremeerd, nu zijn dat er twee op de drie.
'Het is soms best emotioneel, ik heb het er soms zelf wel moeilijk mee', vertelt Els van Aquamarijn. 'Maar het is zeer dankbaar werk, echt geweldig om te doen.'
Dat erkent ook Remco Dammers. 'Het is toch het laatste afscheid wat mensen nemen', zegt hij. 'Het is soms emotioneel, maar soms ook een korte procedure.' Frances Kersbergen wordt vooral treurig als het om jonge mensen gaat. 'Ja, dat blijft je wel bij.'
Maar waarom kiezen mensen voor deze manier van verstrooien en hoe werkt het precies? Om daar achter te komen, mag Omroep West een keer mee met rederij Trip.
Op een grijze zondagmiddag melden we ons in het antieke gebouwtje van het bedrijf, aan de haven. Een familie uit Vlaardingen gaat vanmiddag de zee op. Vader, moeder, dochter en kleindochter gaan de as van twee overleden familieleden uitstrooien.
Kapitein Thomas Heijmeriks manoeuvreert de veertig meter Trip Junior, een voormalig vissersschip van halverwege de jaren 50, geroutineerd de haven uit. Heijmeriks doet dit werk al zeker vijftien jaar.
Ondertussen is de familie op het dek bezig met de twee urnen. Ze hebben foto's neergezet en er ligt een bos rozen klaar, die mee het water in zal gaan.
Even later verdwijnt de familie richting de kajuit. Een doos met broodjes kroket wordt met smaak gegeten en er is een drankje.
'Dit blijft een moeilijk moment', vertelt de vader. 'Ik ben de oudste van drie kinderen en de enige die nog is overgebleven.' Zijn familie heeft altijd een sterke band gehad met de zee. En met Vlaardingen, hun woonplaats.
Daarom hangt de vlag van deze stad in top. De vrouw is op Scheveningen geboren en zo komen veel dingen samen.
Drie generaties zitten aan de laatste slokken van hun drankjes, als het schip na een kleine twintig minuten stil komt te liggen op zee. In de verte is het reuzenrad van Scheveningen te zien.
Terwijl er een meeuw boven hun hoofden cirkelt, zet een medewerker van de rederij een speaker naast de urnen. Daaruit klinkt even later Rod Stewart, met, hoe kan het ook anders, het nummer 'Sailing.'
Maar eerst spreekt de vrouw een kort woordje, waarna de man een gedicht voorleest. Van een Vlaardingse dichter, uiteraard.
De familie begeeft zich daarna op de klanken van Stewart naar de reling en laat, aan een touwtje, twee urnen langzaam in het water zakken. Daarna gooit ieder een eigen bloem in het water.
Alsof het zo moet zijn, verschijnt er precies tijdens de ceremonie een kleine streepje zon aan het zwerk. Terwijl het schip heen en weer deint, omhelst de familie elkaar en drinkt een blikje bier leeg uit plastic glaasjes.
Waarom hebben ze gekozen voor een urn en niet zelf verstrooien, zo over de reling? 'Met een touwtje kun je zelf bepalen wanneer je loslaat', zegt de dochter. 'Dat is mooi, symbolisch. Het is zo ook letterlijk iemand loslaten.'
Dan vaart de boot een klein rondje, zodat er nog één keer naar de rozen kan worden gekeken die dobberen op het oppervlak van een kalme Noordzee. Er wordt nog een traantje weggepinkt en er wordt gekust en geknuffeld. Uit de speaker klinkt inmiddels een zeemanslied van The Dubliners.
De vlag, die half stok werd gehangen vlak voor de ceremonie, wordt weer in top gehesen. Kapitein Thomas brengt een laatste eerbetoon, door drie keer relatief lang de scheepshoorn aan te zetten, een luid geluid. Dan trekt de familie zich discreet terug en wordt koers teruggezet naar de haven.
'Dit was heel mooi', zegt de vader van de familie. 'Maar wat ging het snel', voegt zijn vrouw eraan toe. Eenmaal in de haven krijgen ze een certificaat overhandig, waarop staat wie er zijn verstrooid en op welke locatie. Dan is het tijd de loopplank te betreden, terug naar huis.
'Wat we nu gaan doen? Een goed glas rode wijn drinken. Dat vond zij ook altijd zo lekker', klinkt het, daarmee doelend op één van de familieleden die inmiddels voor eeuwig is toevertrouwd aan de golven van de zee.
Frances Kersbergen van de rederij doet de Vlaardingers uitgeleiden, terwijl de kapitein zich opmaakt voor een volgende afvaart. Zo besluit hij zijn werkdag, na eerst de hele dag op pad te zijn geweest met sportvissers, want dat is wat de rederij verder nog doet.
Maar as verstrooien is inmiddels wel de hoofactiviteit, vertelt Frances. 'We zouden als ik de verhalen mag geloven zelfs de eerste Nederlandse rederij zijn die het ooit deed, in de jaren 60 en 70. Toen was dat echt nog een enorm taboe, maar nu is dat al lang niet meer zo.'
Hoe werkt het eigenlijk met die as? 'Je mag het over de reling gooien, maar de meeste mensen kiezen ervoor het in een urn te doen. Ook zodat de wind het niet terug in hun gezicht blaast en omdat ze het toch fijner vinden de as niet te zien.' De urnen lossen binnen maximaal 48 uur op in het water.
'Ze zijn van speciaal milieuvriendelijk gips, dus het kan geen kwaad. Of oma dan weer terugkomt via jouw broodje haring? Nee, dat denk ik niet. De vissen eten de as niet op. Dat komt op de bodem te liggen en lost langzaam op', vertelt Kersbergen. Over dieren gesproken, ook die worden uitgestrooid door het bedrijf.
'We varen geregeld uit voor dierencrematoria. Soms boeken mensen ons zelfs omdat ze hun hond willen uitstrooien ter hoogte van zijn favoriete uitlaatgebied. We hebben ook wel eens een vrouw gehad die samen met haar honden werd verstrooid. Toen waren er ineens allemaal kleine potjes bij.'
En dan, terwijl het begint te miezeren, klinkt de ronkende scheepsmotor. Een nieuwe familie is aan boord gegaan en vaart weg richting open zee. Zo wordt die middag weer iemand bijgezet in de oneindigheid van de zee. Voor eeuwig en altijd.
Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken
Source: Omroep West Den Haag