Een Nederlandse militair (28) kwam dinsdagavond om het leven bij een militaire oefening in Duitsland. "Als een soldaat sterft tijdens een oefening, heeft dat enorme impact", weet oud-generaal Mart de Kruif. Hij maakte het zelf mee als commandant.
Het dodelijke incident dat De Kruif meemaakte, vond plaats op een oefenterrein in Tsjechië. Een pantservoertuig reed achteruit over een brug, brak door de zijkant en kwam in het water terecht. De man die in de koepel zat, kregen ze niet op tijd uit het voertuig en overleed. Ze hebben hem heel lang gereanimeerd, maar dat hielp niet meer. "Dat beeld staat iedereen die daarbij was nog heel helder voor ogen", zegt De Kruif tegen NU.nl.
Daarom kan De Kruif uit ervaring spreken als het om de impact van zo'n ongeval gaat. "Zoiets is een enorme schok voor de eenheid en de commandant, naast de onvoorstelbare schok die het voor de ouders is."
Het is nog onduidelijk wat er dinsdagavond in Duitsland is gebeurd. Wel is bekend dat de omgekomen korporaal van de Koninklijke Landmacht meedeed aan de oefening 'Ferocious Bison' (woeste bizon) in de omgeving van oefengebied Munster Süd. Ook is bekend dat bij het incident een zogeheten Fennek-pantservoertuig betrokken was.
Eerder dit jaar kwam ook al een Nederlandse militair om bij een ongeval met een gepantserd voertuig bij een oefening in Duitsland. Maar De Kruif waarschuwt om de twee incidenten niet met elkaar te vergelijken. Zo was het eerdere incident bijvoorbeeld bij een oefenterrein in het noorden van Duitsland.
"Je doet er alles aan om te voorkomen dat zoiets als dit gebeurt", benadrukt De Kruif. "Als het gebeurt, is het altijd te laat en altijd vreselijk." Het leger traint volgens hem zo veilig mogelijk. "Maar je kunt nooit alle risico's uitbannen." Zo wil je ook zo "werkelijkheidsgetrouw" trainen. "In algemene zin is oefenen natuurlijk altijd risicovol", zegt De Kruif. "Je wilt het nooit, maar het kan altijd gebeuren."
"Het is gevaarlijk werk", vult Tine Molendijk aan. Zij onderzoekt als cultureel antropoloog onder meer moraliteit in oorlog en militaire cultuur. In die rol is ze verbonden aan de Radboud Universiteit en de Nederlandse Defensie Academie. Zij heeft het idee dat de maatschappij soms moeilijk kan omgaan met het idee dat het leger een gevaarlijke organisatie is.
"Wat de krijgsmacht doet, is vechten en met onveilige situaties omgaan", benadrukt Molendijk. "Het gaat over je klaarmaken voor oorlog, maar het liefst zien we het als een soort Artsen zonder Grenzen."
Om zo veilig mogelijk te oefenen zijn er volgens Molendijk ontzettend veel regels, trainingen, opleidingen en procedures. Toch horen dodelijke ongelukken er helaas bij. Volgens haar zijn de afgelopen twintig jaar ook veel meer militairen omgekomen tijdens oefeningen in binnen- en buitenland dan door bermbommen en gevechtscontact tijdens uitzendingen. Wel zegt ze er direct bij dat Nederland niet zoveel missies met gevechtscontact heeft.
Molendijk benadrukt dat ze het ongeval tijdens de oefening in Duitsland niet zakelijk wil benaderen. "Dit zijn risico's van dit type beroep." In die zin valt het volgens Molendijk te vergelijken met dodelijke bedrijfsongevallen in andere sectoren. Volgens haar liggen bijvoorbeeld de cijfers in de bouw veel hoger.
In de Monitor arbeidsongevallen van de Arbeidsinspectie is te zien dat er in 2024 twaalf dodelijke ongevallen waren in de sector bouwnijverheid. Vragen over precieze cijfers van dodelijke incidenten met militairen staan uit bij de marechaussee. Dit jaar haalde het eerdergenoemde incident het nieuws en een jaar eerder een dodelijk incident met een 28-jarige Nederlandse officier van de landmacht.
Het voelt extra wrang als iemand overlijdt tijdens een oefening. "Want het voelt onnodig", zegt Molendijk. "Tegelijkertijd beseffen militairen ook dat het echte werk niet pas op uitzending begint." Zoals De Kruif al eerder zei, is het de bedoeling om zo realistisch mogelijk te trainen. Militairen schieten met scherpe munitie, werken met de voertuigen en slapen tijdens een oefening relatief gezien wat minder.
"Je kunt een defect aan materieel of een menselijke fout nooit uitsluiten", zegt De Kruif. En als dat gebeurt, zal het altijd traumatisch zijn. Defensie doet ook altijd onderzoek om er lessen uit te trekken.
"Elk ongeluk is er één te veel", benadrukt De Kruif. "Maar realistisch oefenen heeft statistisch gezien helaas een prijs." Militairen moeten oefenen, want anders kunnen de gevolgen in een oorlogssituatie nog veel slechter zijn. "Het wordt daarom niet pas gevaarlijk op het moment dat je op uitzending gaat", vult Molendijk aan.
Als maatschappij moeten we ons erop voorbereiden dat er vaker dodelijke ongelukken kunnen gebeuren, ook - of misschien juist - tijdens oefeningen. Molendijk sprak daar recent over in de Tweede Kamer, omdat Nederland Defensie wil opschalen. Dat betekent ook meer oefeningen.
"En hoe meer je oefent, hoe meer gevaar je hebt en hoe hoger de kans op ongevallen." Daarom waarschuwde ze de Kamer: "Dit gaat in de toekomst weer gebeuren. Dat is de tragische werkelijkheid en die is verschrikkelijk."
Source: Nu.nl algemeen