Bij een grote NAVO-oefening staat de vliegbasis in het Brabantse Volkel twee weken lang in het teken van nucleaire dreiging. Hoe oefen je dat? "Niet door een nucleaire bom te gooien", zegt oud-generaal Mart de Kruif tegen NU.nl.
Bij de jaarlijkse oefening zijn meer dan zeventig vliegtuigen en tweeduizend mensen uit veertien landen betrokken. De vliegbasis in Volkel is de uitvalsbasis van Steadfast Noon, maar ook vliegvelden in Denemarken, Engeland en België worden gebruikt.
De Kruif gaf al aan dat er geen nucleaire bommen worden gedropt, maar dat betekent niet dat er helemaal geen bommen vallen. "Ze gooien oefenbommen", zegt defensie-expert Peter Wijninga van The Hague Centre for Strategic Studies. Deze hebben hetzelfde formaat en gewicht als de "tactische kernwapens" die onder meer in Nederland liggen. In Volkel, om precies te zijn. "Dat is een publiek geheim", aldus Wijninga.
Omdat die kernbommen hier liggen, heeft Nederland "een kerntaak", stelt Wijninga. "Nederland moet met die bommen kunnen werpen en dat moet natuurlijk worden geoefend." Door dummybommen te laten vallen wordt bijvoorbeeld de "afwerptechniek" getraind. Maar ook de stap ervoor wordt mogelijk geoefend. Zo worden de bommen in Volkel door Amerikaanse militairen bewaakt. Zij moeten deze overdragen aan Nederlandse technici, die ze onder de vliegtuigen hangen.
De Kruif vult aan dat het veel verder gaat dan een kernwapen onder een vliegtuig installeren en gaan vliegen. Zo vliegt er "een heel pakket van vliegtuigen omheen". Zoals tankvliegtuigen, zodat er kan worden geoefend met bijtanken in de lucht. En "misleidende vliegtuigen", die een potentiële vijand kunnen afleiden van het vliegtuig met het kernwapen.
Er zijn ook vliegtuigen nodig die vijandelijke vliegtuigen uit de lucht kunnen schieten. "Het gaat dus niet over een vlieger die gaat testen of hij alles weet", benadrukt hoogleraar Frans Osinga (oorlogsstudies) van de Universiteit Leiden. "Het gaat om een heel systeem."
Dat hele systeem treedt in werking bij het "enorm zwaarwegende" besluit om een kernwapen in te zetten, stelt Osinga. "In feite oefen je die hele besluitvormingscyclus. Daar zitten allemaal veiligheidschecks in, met codes en dergelijke." Wijninga: "Alle procedures die daarover bestaan, worden ook nog eens nagelopen: werkt het nog, klopt het nog?"
Dit alles gebeurt onder toezicht van "internationale scheidsrechters". Daar zitten "zeker Amerikanen" tussen, vertelt Wijninga. Er komt een verslag waaruit lessen getrokken kunnen worden voor de oefening van het jaar erop. Het geeft ook inzicht in de paraatheid van de luchtbasis waar de kernwapens zich bevinden. "De oefening is in die zin ook een soort examen."
Volgens Osinga is geheimhouding ook een belangrijk deel van de test. "Het is zeer vertrouwelijke informatie waarover op zo'n vliegbasis gecommuniceerd wordt. Er mag geen informatie naar buiten lekken." Een van de laatste stappen in "die hele logistieke trein" is dus eigenlijk waar dit verhaal mee begon: het droppen van de oefenbom.
De NAVO oefent jaarlijks, maar het valt alle geïnterviewden op dat er meer aandacht aan de oefeningen wordt besteed. "Ze worden in ieder geval meer aangekondigd", stelt De Kruif. "Nu ook in de persoon van de secretaris-generaal van de NAVO zelf", vult Wijninga aan. Mark Rutte sprak namelijk vooraf in een video over een "uiterst realistische" operatie, die laat zien dat "we alle bondgenoten zullen en kunnen beschermen en verdedigen tegen alle bedreigingen".
De NAVO benadrukt dat tijdens de oefening geen oorlog met Rusland of andere bestaande tegenstanders wordt nagespeeld. Die uitspraak is volgens Wijninga vooral bedoeld om Rusland duidelijk te maken dat de NAVO geen plannen heeft om dat land aan te vallen. Maar tegelijkertijd is een belangrijk doel van de oefening wél een signaal aan Rusland afgeven. "Dat is expliciete, bewuste communicatie", aldus Osinga.
"Je kunt jezelf tot de tanden toe bewapenen en mensen uitentreuren trainen, maar je moet natuurlijk laten zien en ook zeggen dat je bereid bent om de wapens op te pakken", zegt Wijninga. Of in de woorden van NAVO-baas Rutte: zorgen dat de "nucleaire afschrikking zo geloofwaardig, veilig en effectief mogelijk blijft". De oefening heeft eigenlijk iets heel paradoxaals, besluit Wijninga. "Dat je je voorbereidt om een nucleair wapen af te werpen, met het doel om te voorkomen dat je dit moet doen."
Source: Nu.nl algemeen