Zowel in Israël als in Gaza wordt enthousiast gereageerd op het akkoord van donderdag, maar op de Westelijke Jordaanoever wachten Palestijnen vooral af. De reacties variëren er van gematigd optimistisch tot uitgesproken negatief: ‘Niemand kijkt naar het feit dat Palestijnen al 58 jaar hun vrijheid wordt ontzegd.’
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Puur toevallig zijn Renda Rukab-Ajluni en haar broer Basem Rukab, zeventigers uit Jacksonville, Florida, op bezoek in hun geboortestad Ramallah op een historisch moment. Israël en Hamas kwamen eindelijk een staakt-het-vuren overeen. De wapens in Gaza zwijgen. Hamas staat op het punt de Israëlische gijzelaars vrij te laten en daarna komt Israël over de brug met zo’n tweeduizend Palestijnse gevangenen.
Het vervult broer en zus, kinderen van christelijk-Palestijnse ouders die in 1960 naar de VS emigreerden, met gemengde gevoelens. ‘We zijn blij dat de oorlog voorbij is’, zegt Renda, leunend tegen de ‘m’ van het rood-witte toeristenlogo WeRamallah in het oude centrum van de stad die voorlopig dient als hoofdstad van Palestina. ‘Maar in Gaza zijn 68 duizend doden gevallen, van wie de helft vrouwen en kinderen. Dat is walgelijk, en om van te wanhopen.’
Om de wanhoop te lenigen organiseerden Renda en Basem met hun American Foundation of Ramallah Palestine een geldinzameling in hun woonplaats Jacksonville. ‘We brachten 140 duizend dollar bijeen’, zegt Renda. ‘Op één avond!’ Het geld is bestemd voor medische en sociale hulp voor kinderen in Gaza met amputaties. Elk kind krijgt een verzorger toegewezen.
Graag zouden broer en zus ter plekke kijken hoe hun donatie wordt besteed, maar uiteraard is daar voorlopig geen sprake van. Samen met drie andere vrijwilligers van hun stichting, eveneens christelijk-Palestijnse Amerikanen op leeftijd, hebben ze tijdens hun veertiendaagse verblijf op de Westoever wel het ziekenhuis in Ramallah bezocht dat mede met hun steun werd gesticht.
En verder proberen ze, nu ze er toevallig toch zijn, maar zo veel mogelijk op te snuiven van de historie die zich voor hun voeten afspeelt. Alleen is daar hier in Ramallah nog niet veel van te merken. Op het Gijzelaarsplein in Tel Aviv is het feest omdat de 48 gijzelaars thuiskomen, dood dan wel levend, in Gaza kunnen de mensen eindelijk een nacht doorslapen zonder het geluid van explosies en granaatinslagen, maar de Westoever? De Westoever wacht af.
Op korte termijn op de terugkeer van honderd gevangenen: van de tweeduizend gaan er ongeveer 1.700 terug naar Gaza, vijftien gaan naar Oost-Jeruzalem, de andere 135 worden uitgezet naar Egypte. Op de langere termijn is het wachten op de vervulling van beloften die in het plan van de Amerikaanse president Donald Trump hooguit vaag worden omschreven, en dan niet eens als keiharde toezegging: een Palestijnse staat is een optie.
Het maakt dat de reacties onder Palestijnse woordvoerders op de Westoever uiteenlopen van voorzichtig optimistisch tot uitgesproken negatief. Een representant van de eerste categorie is Sabri Saidam, lid van het centraal comité van Fatah, de politieke partij van de Palestijnse president Mahmoud ‘Abu Mazen’ Abbas. Diens portret hangt in Saidams kantoor in Ramallah naast dat van de vroegere PLO-leider Yasser Arafat.
‘Het Trump-plan zit vol met zaken die nog tot in detail moeten worden uitgewerkt’, zegt hij. ‘En zoals het gezegde luidt: de duivel zit in de details. Ik maak me behoorlijk zorgen over alle volgende stappen in het proces.’
De internationale gemeenschap heeft het in het verleden steeds laten afweten, volgens Saidam, maar daar mag dit keer geen sprake van zijn. Met name de VS lijkt hij, gegeven wat de Amerikaanse president Donald Trump voor elkaar heeft gekregen, het voordeel van de twijfel te gunnen. ‘Wat we nodig hebben is engagement van de Amerikanen, aangezien zij het meest effectief zijn en invloed kunnen uitoefenen op Israël.’
Positief is Saidam ook – niet verbazingwekkend – over de toekomstige rol van de Palestijnse Autoriteit (PA) in Gaza. ‘De PA zal worden verwelkomd. Als Abu Mazen besluit naar Gaza te gaan, zul je zien hoe de mensen reageren. De internationale gemeenschap moet niet denken dat buitenstaanders daar kunnen regeren. De meest geaccepteerde partij is de Palestijnse Autoriteit.’
Voor Hamas ziet hij geen enkele rol weggelegd. ‘De mensen in Gaza koesteren een wrok tegen Hamas omdat die hen heeft gegijzeld en een ongekende hoeveelheid geweld op gang heeft gebracht.’ Hamas moet ‘de overkoepelende rol van de PLO’ erkennen, zegt Saidam. Toch kan hij zich voorstellen dat Hamas-mensen zullen terugkeren op het politieke toneel, zoals ooit zionistische terroristen het tot premier van Israël schopten.
Het pessimistische scenario wordt verwoord door politiek analist Diana Buttu, in de jaren 2000-2005 lid van het Palestijnse onderhandelingsteam. Zij voorziet dat het Trump-plan in hetzelfde zal resulteren als de Oslo-akkoorden uit de jaren negentig: een zich eindeloos voortslepend ‘vredesproces’, dat door de Israëliërs misbruikt zal worden om de bezetting van Palestijns gebied en de sluipende annexatie van de Westoever voort te zetten. De ‘stille moordenaar’, noemt Buttu dat.
‘Ben ik blij omdat er gevangenen vrijkomen? Ja’, zegt de in Canada geboren jurist. ‘Gaat het akkoord verder tot iets leiden? Nee. Waarom niet? Omdat niemand naar de langetermijnkwestie kijkt, het feit dat Palestijnen al 58 jaar hun vrijheid wordt ontzegd. Niemand pakt dat aan. We doen alsof er een soort vredesakkoord is, maar daar is geen sprake van.’
En als er geen oplossing komt, zegt de 58-jarige Nasser Shiyoukhi, rector van een middelbare school in Ramallah, zal er na verloop van tijd weer een Palestijnse opstand komen. ‘Het kan maanden duren, of een paar jaar. Maar zonder zelfbeschikking komt er zeker weer een intifada.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant