Dat Geert Wilders een debat afzegde vanwege een mogelijke terreurdreiging leidde aanvankelijk tot begrip en medeleven van andere partijleiders. Dat er inmiddels ook ongemak sluimert, heeft alles te maken met eerdere campagnes van de PVV-leider.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Geen enkele partijleider zal in de schoenen van Geert Wilders willen staan als het aankomt op hoe hij al meer dan twintig jaar door het leven gaat. Het is geen geheim dat de PVV-leider vanwege ernstige bedreigingen aan zijn adres zwaar beveiligd wordt en nauwelijks bewegingsvrijheid heeft.
Niet voor niets klonk er vrijdagmiddag bij het Radio 1-debat enkel medeleven en begrip toen op het laatste moment bekend werd dat Wilders niet zou deelnemen. Kort voor het debat was Wilders in Belgische media genoemd als mogelijk doelwit van drie verdachten die een dag eerder waren opgepakt voor het beramen van een aanslag op premier Bart De Wever.
Maar toen Wilders even later in een bericht op X bekendmaakte dat hij tot nader order zijn hele campagne stillegt, sijpelde ook ongemak door. Hoewel de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) Wilders had laten weten dat er geen sprake is van ‘restdreiging’, wat betekent dat er geen dreiging meer uitgaat van de ontdekte terreurcel, had de PVV-leider ‘hier zelf een slecht gevoel bij’.
Het betekent dat Wilders voorlopig niet bij de zeer bepalende tv-debatten is, waaronder het RTL-debat van zondagavond. Het is een grote tegenslag voor zijn concurrenten. Niet alleen is Wilders, die nog altijd aan de leiding gaat in de peilingen, de te kloppen man, hij was ook degene die het kabinet in juni liet vallen. Tegenstanders willen hem maar wat graag confronteren met de chaos die daardoor ontstond.
‘Een verkiezingscampagne draait wel om het zichtbaar maken van verschillen’, zei CDA-leider Henri Bontenbal zaterdag. ‘Wilders staat het hoogst in de peilingen, dan is het goed als we hem kunnen bevragen.’ Ook VVD-leider Dilan Yesilgöz vindt het ‘absoluut niet passen bij onze democratie’ dat iemand vanwege bedreigingen een debat moet missen. ‘Je wilt in vrijheid met elkaar kunnen debatteren.’
Om zijn deelname mogelijk te maken, moeten er ‘veilige debatlocaties’ komen, zo klonk het eensgezind bij Wilders’ concurrenten. Yesilgöz wilde het RTL-debat naar een ‘geheime locatie’ verplaatsen. Bontenbal voegde aan zijn opmerkingen wel toe dat het altijd aan Wilders zelf is om al dan niet te komen. ‘Hij moet zelf die inschatting maken.’
Na de verschillende oproepen van politici benadrukte RTL dat de debatlocatie van zondag was goedgekeurd door onder meer de NCTV, de politie en de DKDB, de dienst die Wilders beveiligt. ‘Vanuit RTL hebben we alle maatregelen getroffen zodat Geert Wilders kan deelnemen aan het debat’, zei RTL-hoofdredacteur Ilse Openneer op de nieuwssite van de tv-zender.
Het is niet voor het eerst dat de PVV-leider debatten of tv-optredens afzegt. Daags voor de mogelijke terreurdreiging naar buiten kwam, liet Wilders al weten dat hij niet naar het tweede RTL-debat, over een week, komt. Ook een interview met Nieuwsuur gaat niet door.
In eerdere campagnes was dat niet anders. Zo zegde hij in 2021 enkele dagen voor een gepland optreden bij Nieuwsuur af en in 2017 deed hij niet mee aan het ‘premiersdebat’ van RTL. Hij maakt er ook geen geheim van dat hij soms liever wegblijft. Vorige week deelde hij op X nog een lijstje uit een onderzoek van De Groene Amsterdammer waaruit bleek dat de PVV en Wilders het vaakst werden genoemd op tv. ‘Mooi, ik ga nooit naar die vreselijke linksige onzinprogramma’s en shows op tv, maar PVV toch het meest genoemd!’
Anders dan bij veel eerdere afzeggingen, waarbij Wilders zich onder meer beriep op zijn drukke agenda, ligt het dit keer gevoeliger. In hun oproepen om hem toch weer in hun midden te krijgen, balanceren Wilders’ concurrenten op een dun koord. Niemand wil de bedreigingen aan zijn adres bagatelliseren.
Toch is het ook los daarvan mogelijk dat Wilders de campagne nog hervat. Hij dankte een deel van zijn grote zetelwinst in 2023 aan zijn tv-optredens in de laatste weken, zo luidden veel analyses destijds. Hoewel de PVV als grootste partij deze keer veel te verliezen heeft, kan ook wegblijven dus kostbaar zijn.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant