In het ‘runners-updebat’ van omroep WNL, waar de nummers 2 van zes partijen zondag aanschuiven, kunnen politici voor het eerst deze campagne hun pijlen richten op een PVV-kandidaat. Desondanks blijft het zoeken naar dat éne thema van de verkiezingen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
Bij de meeste debatten hebben eventuele voorstelrondjes van bekende partijleiders een vrij plichtmatig karakter. Maar bij het ‘runners-updebat’ van omroep WNL, waar de nummers 2 van de zes partijen die op dit moment het hoogst staan in de peilingen aanschuiven, is het juist dat introductiepraatje dat veel zegt over de stand van de campagne.
In de studio zit zondagochtend een mix van bekende en onbekende gezichten. Er is demissionair minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) die ‘zelfs op vakantie grote boeken over macro-economie leest’, aldus presentator Rick Nieman. D66-Kamerlid Jan Paternotte is ‘bijna vaker op tv dan Rob Jetten zelf’. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Esmah Lahlah is ‘de running mate van Frans Timmermans’, Annabel Nanninga (JA21) de ‘running mate van Joost Eerdmans’.
Ook de nog relatief onbekende nummer 2 van het CDA, de Hengelose oud-wethouder Hanneke Steen, wordt vooral beschreven in relatie tot haar populaire partijleider. ‘De vrouw achter Henri Bontenbal’, noemt Nieman haar. PVV-kandidaat, en leider van de PVV in het Europarlement, Sebastiaan Stöteler staat deze Kamerverkiezingen ‘met stip op twee’, waarmee de presentator indirect benadrukt dat er bij de PVV maar één onbetwiste leider is.
Ondanks zijn plek in de schaduw van Geert Wilders, is het in dit debat juist Stöteler die vele ogen op zich gericht ziet. Nu zijn partijleider vanwege een mogelijke dreiging de campagne voorlopig heeft opgeschort, is het vooralsnog het enige optreden van een PVV-kandidaat in een groot debat. Het is daarmee ook een van de weinige kansen die de anderen hebben om de grootste partij van het land aan te vallen.
Dat lijkt ook de inzet als het eerste onderwerp aan bod komt. ‘Grip op migratie vraagt om betere ministers’, luidt de door D66 uitgekozen eerste stelling over migratie. Het is een directe verwijzing naar de inmiddels vertrokken PVV-minister Marjolein Faber. In de ogen van D66’er Paternotte was het de kans voor de partij van Wilders om strenger asielbeleid te krijgen, maar in plaats daarvan ‘is er heel veel chaos, heel weinig resultaat, heel weinig maatregelen’. ‘Als we controle willen, dan vraagt het om betere ministers.’
Stöteler houdt de lijn die Wilders eerder al inzette stevig vast en noemt Faber een ‘fantastische minister’. Bovendien houdt hij vol dat niet de PVV-minister de chaos veroorzaakte, maar de andere coalitiepartijen een strenger asielbeleid tegenhielden, waaronder de VVD.
VVD’er Heinen haalt daarop uit naar Stöteler. ‘De PVV kon leveren, maar als het moeilijk wordt lopen ze weg’, verwijst hij naar Wilders’ vertrek uit het kabinet. ‘Ze hebben echt hun kiezers op een ongelofelijke manier besodemieterd’. Het is een aanval die al in de lucht hing, die ook al vaker werd ingezet in de Tweede Kamer, maar die in deze campagne door Wilders’ weinige mediaoptredens uitbleef.
Ook Stöteler zelf probeert het debat zijn kant op te sturen. Op zijn beurt komt hij met een stelling die precies in het straatje van zijn partijleider past. ‘Nederland verziekt: 50 procent van de verdachten is allochtoon’, luidt de zinsnede die door de PVV bij WNL is ingediend. Nieman benadrukt dat de stelling over de 50 procent is gecheckt door de redactie.
De stelling komt Stöteler op een felle reactie van GL-PvdA’er Lahlah te staan. ‘Het enige wat verziekt is, is deze stelling.’ Volgens Lahlah zet de PVV mensen tegenover elkaar terwijl de partij niets doet aan de veiligheid. ‘Het maakt de slachtoffers geen klap uit welke huidskleur de dader heeft, die wil gewoon dat mensen met hun tengels van hun lijf afblijft.’ Lahlah wijst er ook op dat de PVV als voormalig coalitiepartij niet heeft geïnvesteerd in het gevangeniswezen en de politie.
Hoewel de PVV’er het verwachte vuur trekt, overheerst dat het debat niet. Bij de behandeling van de zes verschillende stellingen valt vooral op wat deze campagne al vaker blijkt: niet alleen de meningen, ook de thema’s waar de politici zich mee bezig willen houden lopen sterk uiteen.
Tekenend voor die aanhoudende zoektocht is dat er tot twee keer toe bij de introductie van een onderwerp wordt opgeworpen dat het ‘misschien wel het belangrijkste thema van deze verkiezingen is’.
Ook binnen discussies schieten de thema’s soms alle kanten op. Zo gaat een debat over het Nederlandse handelsbeleid, waarin ook op tafel ligt in hoeverre het morele kompas daarbij moet meespelen, via boycots en Gaza uiteindelijk over demonstraties tegen het Israëlische geweld.
D66’er Jan Paternotte haalt aan dat JA-21’er Nanninga in een eerder optreden zei dat de mensen die op de Rode Lijn-demonstratie meeliepen ‘pro-Hamas waren’. ‘Ik vind dat een idiote uitspraak’, zegt Paternotte, die zelf bij zo’n demonstratie was.
Nanninga reageert daarop dat zij ‘best gelooft’ dat Paternotte niet Hamas steunt en ‘geen joodse vrouwen wil verkrachten’, maar dat de demonstranten ‘recht in die val van Hamas trippelen dat daar een genocide zou zijn’. ‘Jullie zijn nuttige idioten die het werk doen van de Hamaspropaganda.’
Paternotte vindt dat Nanninga daarmee de kwart miljoen Nederlanders die meeliepen in de demonstratie ‘wegzet’. ‘Het is volstrekt idioot. Ik denk dat Joost Eerdmans zich hier kapot voor schaamt.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant