Nu de oorlog in het vierde jaar zit, willen veel Oekraïners er niet meer continu mee bezig zijn. Dus behandelen Oekraïense media steeds meer andere onderwerpen, ziet oorlogsjournalist Hans Jaap Melissen. Anderen proberen de oorlog wél in beeld te houden, soms met eigen geld.
"We kregen reacties van onze kijkers dat ze iets anders wilden zien dan alleen oorlog. En dus hebben we de programmering aangepast. Meer lifestyle en meer cultuur", zegt . Ze is presentatrice bij Kyiv TV. "En wat ook anders is: we wonen en slapen hier niet meer."
Toen de Russische invasie in februari 2022 begon, bleven veel medewerkers overnachten op de redactie. Het gebouw van Kyiv TV was met zandzakken verstevigd, in die angstige weken dat de Russen de stad dreigden binnen te vallen.
Turchin was toen als verslaggever aan de frontlinie actief en alle zendtijd van Kyiv TV was gevuld met de oorlog. Nu interviewt ze tijdens de ochtendshow een regisseur die vertelt over de nieuwste opera die in een theater in Kyiv wordt opgevoerd. "Het zijn gouden tijden voor het theater."
"Je kunt niet 24 uur per dag met de oorlog bezig zijn. Dat is niet goed voor je mentale gezondheid", zegt Turchin. Maar ze staat er wel dubbel in. "We moeten alles doen voor onze overwinning, maar velen doen er helemaal niets voor. En dat is een probleem, want we hebben niet genoeg kracht om tegen de Russen te blijven vechten."
AP-fotograaf Evgeniy Maloletka is nog wél continu beroepsmatig bezig met de oorlog. Hij maakte tijdens het begin van de invasie de misschien wel bekendste foto van deze oorlog: een zwangere vrouw op een brancard voor een gebombardeerd ziekenhuis in Mariupol. Zij kwam later te overlijden.
Maloletka won er de World Press Photo 2023 mee. Hij vindt het lastig om te bedenken dat eenzelfde foto nu evenveel impact zou hebben. Maloletka: "Het is wel duidelijk dat hoe langer de oorlog duurt, hoe moeilijker het wordt voor iedereen, of je nu foto's of video's maakt, om een goed en sterk beeld te vangen."
Hij wijst op de veiligheid. "Door drones en andere technologie kunnen we vaak niet meer zo dicht bij de frontlinie opereren als in het begin. Het is niet helemaal onmogelijk, maar de risico's zijn veel groter."
Intussen probeert Maloletka andere invalshoeken te vinden of verhalen anders te vertellen, zodat het publiek toch nog geïnteresseerd blijft. Als je op straat in Kyiv met voorbijgangers spreekt, blijkt dat een lastige opdracht. Een vrouw zegt: "Ik volg de oorlog uiteraard, maar ik probeer ook mijn ziel te beschermen. Ik werk, ik doe aan sport en ben nu onderweg naar het theater. Ik probeer gelukkig te zijn."
Een andere vrouw, Anna, zegt: "Eerst keek ik heel veel, later maakte mij dat verdrietig en besloot ik niet meer elke dag het nieuws te volgen. Mensen hier willen in het nu leven, want misschien is er geen morgen. En wat verandert er aan de oorlog door alles te kijken?"
Nikola But is een onafhankelijk filmmaker en probeert de oorlog ook op de agenda te houden, vooral internationaal. Met zijn eigen geld heeft hij een documentaire samengesteld, 1 procent of war, en daarmee is hij langs filmfestivals in Europa gereisd. Het gaat over mensen die aan de frontlinie wonen en geëvacueerd moeten worden.
"Mijn team en ik wilden het gratis doen, zodat iedereen exact ziet wat hier gebeurt", zegt But. "Ook als tegenhanger van Russische propaganda die erg goed georganiseerd is. Deze film is ons gevecht tegen Russische leugens."
Tijdens zijn tocht door Europa merkte But dat hoe verder hij van Oekraïne afkwam, hoe minder de film in trek was. Maar hij vindt het belangrijk dat de oorlog sowieso wordt vastgelegd. "Zodat we onze historie registreren, ook al is de oorlog straks voorbij." Ook Maloletka vindt registreren belangrijk. "We zien soms later pas wat de betekenis is van een bepaalde foto."
Turchin snapt wel dat niet iedereen in de wereld de aandacht continu meer op Oekraïne richt. "Toen er oorlog in Syrië was, waren we daar in Oekraïne ook niet zo in geïnteresseerd."
Het is van alle tijden: oorlogen die langer duren, krijgen op den duur minder aandacht. Syrië, waarbij de aandacht voor het land na enkele jaren oorlog afnam, is een goed voorbeeld. Pas toen na bijna veertien jaar het regime viel, trok de internationale pers weer massaal het land in.
But hoopt dat de oorlog in Oekraïne toch bij iedereen in het vizier blijft, ook als die nog veel langer duurt. Hij werkt intussen alweer aan een volgende film, in de hoop dat alle informatie en heftige beelden druk zetten op internationale politici om tot een oplossing te komen. "We moeten wel. Trump bijvoorbeeld wil eigenlijk alleen dat het nieuws over de oorlog in Oekraïne ophoudt. Maar voor ons telt alleen dat de oorlog zelf stopt."
Source: Nu.nl algemeen