Een nieuw kabinet wacht de komende jaren een grote uitdaging, omdat er fors meer miljarden naar defensie moeten. Uit de vrijdag gepresenteerde doorrekeningen van de verkiezingsprogramma's blijkt dat veel partijen - maar niet allemaal - het geld zoeken in de zorg en ontwikkelingshulp.
Traditiegetrouw heeft het Centraal Planbureau (CPB) weer de verkiezingsprogramma's van partijen doorgerekend. Deze editie doen er tien partijen mee: GroenLinks-PvdA, VVD, NSC, D66, BBB, CDA, SGP, ChristenUnie, Volt en JA21.
Alle ogen zijn in aanloop naar de verkiezingen van 29 oktober gericht op de enorme opgave die een nieuw kabinet wacht. Door de nieuwe afgesproken NAVO-norm moet er in 2035 structureel 19,3 miljard euro extra worden uitgegeven aan defensie. Ook moeten er flink meer woningen worden gebouwd en zijn er nog tal van andere problemen die opgelost moeten worden.
Lossen partijen deze problemen op en hoe betalen ze het? Het CPB probeert daar globaal een beeld van te geven, maar de doorrekeningen kennen ook beperkingen. Zo kun je niet een-op-een zien waar bijvoorbeeld het geld voor defensie vandaan komt. Wel kun je uit de analyse afleiden of partijen in totaal bezuinigen of juist de lasten verzwaren.
We hebben dat voor GL-PvdA, VVD, CDA, D66, BBB en JA21 op een rijtje gezet.
Veel partijen kiezen ervoor om de komende jaren te bezuinigen op de zorg. Er wordt nog wel elk jaar meer geld uitgetrokken, maar minder dan nu het geval is. De groei van de zorgkosten neemt dan dus af. VVD, D66, CDA en JA21 kiezen hiervoor.
D66 investeert ook meer in onderwijs en klimaat- en milieumaatregelen. Om alles te kunnen betalen, worden de lasten op vermogens en winst ook verhoogd. Daar tegenover staat wel een verlaging van de lasten op arbeid.
Het CDA kondigde in het verkiezingsprogramma een "vrijheidsbijdrage" aan. Die kun je niet op deze manier terugvinden in de doorrekeningen, maar de partij verhoogt bijvoorbeeld de btw wel licht. In totaal gaan gezinnen er in koopkracht overigens niet op achteruit. Doordat de partij aan verschillende knoppen draait, gaan de lasten op inkomen en arbeid omlaag. Op vermogen en winst gaan de lasten juist wat omhoog.
JA21 bezuinigt naast de zorg ook flink op internationale samenwerking om hun investeringen, zoals in defensie, te dekken. Het budget voor ontwikkelingssamenwerking wordt grotendeels afgeschaft. De partij verlaagt ook de lasten voor bedrijven door onder meer het verlagen van de vennootschapsbelasting.
Tot 2030 heeft JA21 wel maar 4 miljard euro vrijgemaakt voor defensie. De andere partijen zetten hier ruim 6 miljard euro voor opzij. In 2035 haalt JA21 wel de beoogde 19,3 miljard euro. In die latere jaren volgt ook een lastenverzwaring voor gezinnen.
De VVD investeert ook ruim 19 miljard euro extra per jaar in 2035. De partij zet net als JA21 flink het mes in ontwikkelingssamenwerking en internationale samenwerking. Alle uitgaven aan hulp, met uitzondering van noodhulp en opvang in de regio, worden geschrapt. In totaal wordt hier een kleine 4 miljard euro op bezuinigd. Ook naar onderwijs gaat minder geld.
De BBB heeft een beperkt aantal maatregelen aangeleverd, laat het CPB weten. Net als bij VVD en JA21, verlaagt de partij de uitgaven aan ontwikkelingshulp en internationale samenwerking voor hogere defensie-uitgaven.
GL-PvdA investeert net als de andere partijen in 2030 ruim 6 miljard euro extra in defensie. Dat loopt uiteen van steun aan Oekraïne tot materieel en personeel. Vanaf 3032 wordt er jaarlijks 8,4 miljard euro extra geïnvesteerd. Dat is minder dan de 19,3 miljard die veel andere partijen hebben ingeboekt om de NAVO-norm te halen.
De partij bezuinigt juist niet. Ook niet op de zorg. Er wordt vooral geschoven met lasten van inkomen en arbeid naar bedrijven en vermogen. Dat betekent een verbetering van de koopkracht voor huishoudens voor vooral de lage inkomens. Maar ook een slechter investeringsklimaat.
Het gaat om een lastenverzwaring voor bedrijven van ruim 13 miljard euro over vier jaar. Er staat niet bij of dat betekent dat bedrijven uit Nederland vertrekken, maar die kans is wel groter.
Onderaan de streep zorgen de extra investeringen en ombuigingen niet voor veel veranderingen in de overheidsfinanciën. De schuld en het saldo blijven nagenoeg hetzelfde.
Source: Nu.nl algemeen