REGIO - Gemeenten hebben nauwelijks zicht op hoeveel arbeidsmigranten er wonen en werken in onze regio, dat blijkt uit een rondvraag van Omroep West in samenwerking met de regionale omroepen. Ook hebben de meeste gemeenten geen specifiek beleid om met arbeidsmigranten om te gaan. Bovendien wordt er nauwelijks samengewerkt in de regio, terwijl dat volgens deskundigen juist belangrijk is.
In onze regio wonen en werken veel arbeidsmigranten. Dat blijkt ook wel uit het aantal Oost-Europese supermarkten in Haagse wijken als Rustenburg-Oostbroek, Moerwijk en Laak. Daarnaast komen regelmatig misstanden aan het licht als het gaat om huisvesting van arbeidsmigranten. Ook de arbeidsinspectie vindt regelmatig misstanden op de werkvloer bij werkgevers.
Dat bleek ook maar weer eens tijdens een werkbespreking over arbeidsmigratie, twee weken geleden in de Haagse gemeenteraad. Voorbeelden van misstanden zijn er in Den Haag te over. Maar echt zicht op hoeveel mensen hier wonen of werken is er niet.
Op het Westland en Leiden na kan geen enkele gemeente cijfers geven van het aantal arbeidsmigranten dat in die gemeente woont of werkt. Toch zijn er volgens een landelijke schatting zo'n 600.000 tot 1 miljoen werknemers die hier wonen en werken.
Een groot deel van hen doet zwaar productiewerk in onze economie: denk aan de tuinbouw in het Westland, de bollenteelt in de Bollenstreek, de distributiecentra in bijvoorbeeld Pijnacker en Zoetermeer en de bouw. Meestal komen ze daar terecht via uitzendbureaus.
Maar waarom hebben gemeenten er geen zicht op? Dat komt doordat de registratie van migranten niet op orde is. De registratie van wie hier korter dan vier maanden werkt is niet goed, doordat uitzendbureaus mensen ontmoedigen om zich in te schrijven.
Vervolgens wordt het niet genoteerd als een arbeidsmigrant hier langer dan vier maanden komt werken. Ook ontmoedigen 'malafide tussenpersonen' arbeidsmigranten om zich in te schrijven bij de gemeente, zeggen vakbond FNV en deskundigen.
Daarbovenop is de huidige wet- en regelgeving niet voldoende. 'De wet Basisregistratie Personen (BRP) en de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) sluit de registratie uit van andere gegevens dan de zestien soorten die worden genoemd in de wet', tekent de gemeente Katwijk op.
Ook de gemeente Den Haag heeft naar eigen zeggen 'geen zicht in het aantal arbeidsmigranten dat in de stad werkzaamheden verricht'. Daar zijn volgens de gemeente geen gedetailleerde gegevens van en daarnaast worden er verschillende definities gehanteerd voor wie een 'arbeidsmigrant' is.
Volgens de gemeente Westland zouden er volgens een schatting in het hoogseizoen zo'n 17.000 mensen in de gemeente werken, waarvan er 5.500 ingeschreven staan.
Ook de gemeente Leiden kwam met een schatting: daar werken zo'n 12.130 arbeidsmigranten, waarvan er 3.480 in de stad zouden wonen.
Maar precieze cijfers zijn er niet. De andere 22 gemeenten uit onze regio die reageerden op de rondvraag, geven allemaal aan geen zicht te hebben op het aantal migranten dat in die gemeente woont of werkt.
Wel proberen de gemeenten – met periodiek onderzoek door onderzoeksbureau Decisio – een beeld te krijgen van hoeveel er ongeveer zijn. Zij baseren de cijfers op CBS-data, maar die leunen dus vooral op het BRP en RNI. Kortom, een groot deel van de arbeidsmigranten dat in de wijken woont, is niet geregistreerd.
'Bovendien huisvest de stad meer dan duizend uitzendbureaus en veel arbeidsmigranten die als zzp'er werkzaam zijn, in bijvoorbeeld de bouw- of infrasector', legt een woordvoerder van de Haagse wethouder Co Engberts uit.
Het is ook niet na te trekken of de migranten die hier wonen, ook écht in Den Haag werken. 'Dat kan zowel in Den Haag zijn als daarbuiten en per dag variëren', zegt de woordvoerder van de gemeente Den Haag.
Den Haag doet daarom een dringend beroep op het Rijk: er moeten straks vanuit de nieuwe regering handvatten komen voor het registreren en in beeld brengen van arbeidsmigranten. 'Omdat zulke middelen ontbreken, is het voor de gemeente op dit moment onwerkbaar om te sturen op arbeidsmigranten en bij misstanden te handelen', besluit de Haagse wethouder.
Het gebrek aan zicht zorgt er volgens deskundigen voor dat ondernemers of anderen ook misbruik van arbeidsmigranten maken. 'Er is weinig tot geen controle op huisvesting of de werksituatie', vertelt Bram Klouwen van adviesbureau Companen, die gemeenten en woningcorporaties adviseert.
'De arbeidsinspectie kijkt er wel naar en gemeenten doen aan handhaving en toezicht, maar het blijft grotendeels onder de radar. Dat kan leiden tot uitbuiting, ongezonde werksituaties, ziekte en het afdanken van mensen zodra ze niet meer productief zijn', zegt Klouwen.
Precies dat is iets waar men bij de vakbond FNV bijna op dagelijkse basis mee bezig is. 'Probleem voor de arbeidsmigrant is dat huisvesting vaak via het uitzendbureau loopt. Als je jezelf laat registreren kan vrij gemakkelijk het arbeidscontract worden beëindigd, dat zien we vaak', legt Annemarie de Zeeuw van FNV uit.
Ook zij ziet dat mensen buiten het zicht houden voor extra risico's zorgt en de kans op misbruik groter maakt. 'Uitzendcontracten in hun eerste jaar zijn het meest onzeker, alleen gewerkte uren worden betaald en je gaat er zelf niet over hoeveel uur je werkt.'
Volgens haar kunnen arbeidsmigranten door het gebrek aan registratie vervolgens in nog grotere problemen komen. 'Bij einde contract en zonder BRP-registratie val je buiten de sociale zekerheid in Nederland en heb je dus geen sociaal vangnet.'
Volgens Klouwen is het daarom juist ook belangrijk dat gemeenten meer zicht krijgen op arbeidsmigranten, ook omdat het aantal de komende jaren nog steeds zal blijven stijgen. 'Dat kan bijvoorbeeld door gemeentemedewerkers die op de locaties komen waar ze wonen of werken en hen ter plekke helpen met het inschrijven', geeft Klouwen mee als advies.
Ook de Sociaal Economische Raad (SER) adviseert het kabinet om meer werk te maken van arbeidsmigratie. Volgens het adviesorgaan komen de misstanden nog steeds te vaak voor, na meerdere rapporten die vroegen om een duidelijke aanpak.
Ze onderschrijven de problemen van het gebrek aan registratie ook en willen daarom dat er 'meer afschrikwekkende boetes komen', dat er meer handhaving komt vanuit de arbeidsinspectie en dat werkgevers een wettelijke plicht krijgen om mensen in te schrijven.
'Het naleven van regels wordt nu onvoldoende afgedwongen', tekent de SER op in haar adviesbrief. 'Daarom is het belangrijk dat er hogere boetes komen en steviger sancties.'
Source: Omroep West Den Haag