DEN HAAG - 'Een keiharde aanpak van de relschoppers.' Zo klonk alom na de rellen op het Malieveld. Politici buitelden over elkaar heen om dat maatschappelijk gevoel te bevestigen en dus ging het OM hard aan de slag. De 37 opgepakte vermeende relschoppers moesten voor zover mogelijk via het (super)snelrecht worden berecht, zodat voor iedereen duidelijk is dat het onacceptabel is wat er is gebeurd. Na ongeveer de helft van de zittingen is de vraag of de inzet van het snelrecht past bij dit soort zaken.
Het OM eiste tot vier maanden gevangenisstraf voor openlijke geweldpleging, bijvoorbeeld voor het gooien van stenen naar politieagenten, -paarden en -voertuigen. Dat zou allemaal zijn gebeurd bij de rellen op het Malieveld in Den Haag van 20 september.
Het zijn straffen die een grote impact hebben op het leven van iemand, waarvan je dus zou mogen verwachten dat het OM een goed onderbouwd dossier heeft liggen.
Maar het lijkt na de gevoerde zittingen volgens de advocaten de vraag of dat voldoende is gelukt. Advocate Natacha Harlequin stond twee verdachten bij. 'Het lijkt er op dat het OM voor het bewijsminimum (zie kader) is gegaan en daarna niets meer deed. Dat is normaal bij openlijke geweldpleging anders.'
Ze vervolgt: 'De verhoren waren heel algemeen en één van mijn cliënten wist tot een dag voor de zitting niet eens waarvan hij precies werd verdacht werd.'
'Bij deze zaken was er een maatschappelijk belang om het snel te doen', zegt officier van justitie Evert Jan van Drongelen. 'Er was een groot politieteam en bewijs genoeg om het snel op zitting te krijgen.'
'Het is altijd een afweging tussen snelheid en zorgvuldigheid, maar in deze zaken vinden we dat we zorgvuldig onderzoek gedaan hebben en voldoende bewijs om voor de rechter te brengen.'
Tijdens haar pleidooi voor een verdachte uit Warmond zei Harlequin het volgende: 'Er is een politieke zaak van gemaakt. Laten we maar gewoon zeggen zoals het is.'
'Maar weet u wat het belangrijkste is', zei ze in de rechtszaal. 'Er is sprake van een 'lik-op-stuk-beleid', in dit geval van een snelrechtziting. Waarbij er voorbij wordt gegaan aan de rechten van het individu. Want was dit een verschrikkelijk slecht onderzoek.'
In de rechtszaal werd afgelopen woensdag ook duidelijk dat het bewijs mager is. De belastende verklaring kwam van één agent, nota bene een bestuurder van een ME-bus die de verdachte had gezien door de tralies op zijn voorruit heen.
Daarbij kwam de beschreven kleding niet overeen kwam met wat de verdachte daadwerkelijk droeg. Er waren videobeelden van de verdachte terwijl hij bovenop een zandberg op het Malieveld staat, maar waar hij niets strafbaars doet.
Een getuige met ontlastende verklaringen die Harlequin wilde laten horen, werd niet opgeroepen door de politie. 'Die capaciteit hebben we niet mevrouw Harlequin', kreeg ze te horen en daarom riep ze de getuige zelf maar op tijdens de zitting.
De verdachte uit Warmond werd vrijgesproken. Aan de overige verdachten zijn tot nu toe werkstraffen opgelegd. Een 20-jarige student uit Voorburg kreeg een gevangenisstraf van drie weken opgelegd.
Het is overigens maar de vraag of hij zou zijn veroordeeld als hij niet zelf had bekend met stenen en takken te hebben gegooid, want ook in zijn zaak was de bewijslast mager.
'Het klopt dat de dossiers erg dun zijn', geeft officier Van Drongelen toe. 'Maar hier gaat het dus om wat agenten hebben gezien. Als twee agenten bijvoorbeeld opschrijven dat ze iemand een steen hebben zien gooien, dan is dat voldoende bewijs dat het is gebeurd is.'
Hij legt uit: 'Het woord van een agent weegt zwaarder dan het woord van een burger. Dus als een agent opschrijft dat hij iets heeft gezien dan wordt dat voor waarheid aangenomen.'
Advocate Harlequin is overigens niet per definitie tegen het snel- en supersnelrecht, 'maar dan moet het onderzoek zich er wel voor lenen'. Een alternatief voor het inzetten van het snelrecht was het grondig uitzoeken van de zaken geweest.
Volgens het OM is er bijvoorbeeld meer dan duizend uur beeldmateriaal beschikbaar van de paar uur dat de rellen hebben geduurd en dat is nog lang niet allemaal bekeken.
Ook verdachten die de beelden zien, verdedigen zichzelf: 'Er is op geen enkel moment te zien dat ik een steen in mijn handen heb of dat ik met een hek loop te slepen', zei een van hen. Dat er niks strafbaars te zien was op beelden gold voor alle verdachten die tot nu terecht stonden.
Consequentie van een veel uitgebreider onderzoek zou wel zijn geweest dat de vermeende relschoppers met een dagvaarding naar huis waren gestuurd en zich pas veel later, minimaal maanden, zouden hebben moeten verantwoorden voor de rechter.
Dan zou het OM mogelijk vanuit uit de maatschappij het verwijt hebben gekregen dat ze niks doen tegen de relschoppers.
Het is verre van zeker, maar mogelijk waren één of meerdere mannen die nu zijn vrijgesproken dan wel veroordeeld. Want iemand met een aantal veroordelingen voor openlijke geweldpleging, voor het laatst tijdens de voetbalrellen in 2022, heeft op zijn minst de schijn tegen.
Volgens het Wetboek van Strafvordering zijn er voor een bewezenverklaring altijd minimaal twee bewijsmiddelen vereist. In dat verband is van belang dat een proces-verbaal van de politie zwaarder weegt dan andere bewijsmiddelen.
Een verklaring van een politieagent, weergegeven in een proces-verbaal kan er zodoende toe leiden dat sneller aan het bewijsminimum is voldaan.
Lees al het nieuws over de rellen van 20 september in ons dossier
Source: Omroep West Den Haag