Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
In Hoorn
Eieren slaan tegen het raam van de raadzaal – ik wilde schrijven over de veerkracht van de lokale democratie, maar nu druipt de gewelddadige woede als struif van het stadhuis. Dat ene ei is voor mij, het spat pal voor me uit elkaar; het is niet persoonlijk maar ik ben van de comfortabele perstafel naar de grote glazen gevel gelopen om de demonstratie te bekijken, en maak daarmee deel uit van de binnenwereld die ze daarbuiten zo haten. Hun eigen democratie.
Fakkels vliegen over dranghekken, het ‘flikker op’ van een stel ziedende vrouwen drijft de vergadering binnen. Een beveiliger zegt: ‘Ga maar bij dat raam vandaan, straks komen de cobra’s en ligt de hele pui eruit.’
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het gekke is: binnen worden de zorgen van de demonstranten buiten meer dan serieus genomen. De versplinterde gemeenteraad is opmerkelijk eensgezind als het over de tijdelijke noodopvang gaat van honderd mensen in een afgeschreven school, of over de zonderlinge keuze voor een veld van de hockeyclub als mogelijke asiellocatie.
Hoorn moet 399 mensen opvangen, nu zijn het er nul. Niets is nog besloten maar de burgemeester is een dictator, hoor ik buiten. De burgemeester doet dit voor het geld. Jammer dat Geert hier niet is, zeggen ze ook. Maar Wilders en consorten hebben hun werk allang gedaan door mensen op te jutten tot ze eieren gooien naar hun eigen democratie – volgens Geert een nepdemocratie. Hij leerde ze vechten tegen zichzelf.
Mannen zetten hun capuchons alvast op en af, heen en weer drentelend van de adrenaline; kortgeschoren, brede schouders. Geweld werkt, zagen ze bij de rechtse demonstratie in Den Haag, en eerder bij de boerenprotesten die meer populisme het Binnenhof binnenreden. De gevolgen zijn vanavond te zien in Hoorn, Amersfoort, Bovenkarspel (lijkkist met ‘hier rust de democratie’) en Beuningen (vergadering geschorst, opvang stond niet op de agenda). Schiedam houdt de publieke tribune uit angst gesloten, onbegrijpelijk en ondemocratisch: de binnenwereld verbergt zich achter een livestream. Er staan twee demonstranten.
Vijf uur en drie kwartier duurt de vergadering in Hoorn en het is een toonbeeld van levende, lokale democratie. Af en toe proberen raadsleden Den Haagje te spelen (Hart van Hoorn: ‘Wie onze kinderen en gezinnen in gevaar brengt, is het vertrouwen niet waard.’), maar hier kan de landelijke politiek wat leren: vragen stellen in plaats van elkaar de maat nemen. Geconcentreerd sturen ze de burgemeester bij, de overvolle tribune houdt zich rustig.
Een stoet aan insprekers krijgt de tijd, voor- en tegenstanders. Ook degenen die beginnen over criminelen en verkrachters, woorden die genormaliseerd door de zaal dwarrelen en opnieuw de vrijheid van meningsuiting oprekken tot ver over de grenzen van de grondwet. Een man zegt: ‘Het gaat niet alleen om de feitelijke, maar ook over de ervaren onveiligheid.’ Een vrouw zegt: ‘Mijn gevoel van onveiligheid komt door mensen die buiten staan te schreeuwen.’
Bij de vergaderstukken is een indrukwekkende lijst mailtjes van burgers gevoegd, stuk voor stuk verpakt als pdf. ‘Ik ben geen rechtse activist.’ ‘Ik ben daar TEGEN.’ ‘En ja, ik schaar ze allemaal over 1 kam.’ ‘Wij zijn in het bezit van 2 knappe dochters (...) zij kennen grote angst.’ ‘Eigen volk eerst.’ ‘Bijna 75% moslims in de wijk.’ ‘Velen verdommen ‘t te werken.’ ‘Laat ik beginnen met het feit dat ik geen racist ben.’
Buiten laten de demonstranten zien wat de normen en waarden zijn in dit land. Dranghekken, mobiele camera’s, schijnwerpers, betonblokken, een drone knippert rood en groen. Agenten knopen praatjes aan en bewaren indrukwekkend kalm de kalmte, ook als de demonstranten bevangen raken door een angstwekkend holle woede.
De burgemeester zegt: ‘Deze onderwerpen roepen emoties op en dat snap ik, er is ruimte om vrijuit te spreken, dat hoort bij een democratie.’ Daarna bonken eieren tegen de ramen. Fakkels, rookbommen, cobra’s, middelvingers. En door het met struif besmeurde raam van de raadzaal kijk ik in de woedende ogen van een man die me filmt en daana begint te wijzen en te schreeuwen.
De demonstranten jouwen zichzelf uit. Ze gooien die eieren naar hun eigen democratie – dat is het verdrietige.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns