De boete voor zwartrijden in het openbaar vervoer is vanaf vandaag 20 euro hoger. Je betaalt 70 euro plus de ritprijs. Die eerste verhoging in negen jaar is volgens het ministerie hoognodig om de sociale veiligheid in het ov te verbeteren.
De boete is sinds 2016 niet meer verhoogd. Maar de tarieven voor vervoer zijn wel flink omhoog gegaan, legt een woordvoerder van demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen (Openbaar Vervoer en Milieu) uit. "Dus het werd tijd om ook deze prijzen te verhogen. Ook willen we de sociale veiligheid in het ov verbeteren. Dat is nu onze prioriteit."
De staatssecretaris stelt dat zwartrijden vaak samenhangt met overlast en dat de verhoging goed is voor meer veiligheid in het openbaar vervoer. Dat is nodig, want het ministerie maakt zich zorgen over reizigers die zich onveilig voelen. Ook de NS en vakbonden vragen al langer aandacht voor het toenemende geweld richting personeel in treinen.
Of het verhogen van de boete voor zwartrijden echt helpt om de veiligheid te verbeteren, kan de woordvoerder nog niet met zekerheid zeggen. "Het is lastig om te zeggen. Maar het is in ieder geval een duidelijk signaal."
Als de boetes omhooggaan, kan het ook juist zijn dat de conflicten toenemen, zegt Marie Rosenkrantz Lindegaard, hoogleraar sociologie aan de Vrije Universiteit. "Dat zie je bijvoorbeeld in Denemarken. Daar is een boete omgerekend zo'n 100 euro. Omdat de boete zo hoog is, zijn er vaker situaties waarin mensen hard hun best doen om eronderuit te komen."
Daan Stevens, ov-expert bij vervoersconsultant Forseti vindt het verhogen van de boete in ieder geval een goed begin. "Een boete hoort in verhouding te staan met het tarief van je rit. De boete is nu heel lang niet verhoogd, de tarieven wel. Het is niet rechtvaardig als mensen er dan met een kleine boete vanaf komen."
"Uit onderzoek blijkt dat incidenten inderdaad vaak samenhangen met niet-betalende reizigers", zegt Stevens. Toch kan de ov-expert zich niet vinden in de conclusie van de staatssecretaris dat een hogere boete kan zorgen voor meer veiligheid in het openbaar vervoer. "Ik juich het wel toe, maar er is meer nodig dan alleen deze maatregel."
Om te voorspellen of de verhoging effect heeft op de veiligheid, moet je begrijpen waarom mensen zwartrijden, legt Stevens uit. "Mensen maken een afweging: Ze kijken naar de hoogte van de boete, de hoogte van het ov-tarief en de kans dat ze gepakt worden."
Met een hoog ov-tarief en laagblijvende boete is zwartrijden aantrekkelijk, zegt Stevens. "Als alleen de boete verhoogd wordt, kan dat er tijdelijk voor zorgen dat sommige mensen niet zullen zwartrijden. Dat effect zal weer verdwijnen, omdat mensen ook weer aan het nieuwe bedrag wennen."
"De ervaring leert, en alle onderzoeken wijzen daarop, dat mensen pas echt minder zullen zwartrijden als er ook vaker gecontroleerd zal worden", zegt de expert. "Kortom, de pakkans moet ook omhoog." Of er ook meer gecontroleerd gaat worden op zwartrijders, is aan de vervoerders zelf om te beslissen, zegt de woordvoerder. De NS kan nog niet zeggen of dit ook echt het geval zal zijn.
Toch is het verhogen van de zwartrijders-boete niet de enige maatregel die wordt genomen om de veiligheid in het ov te verbeteren. "Zo investeren we 12 miljoen in bodycams voor NS-conducteurs en 20 miljoen in veiligere stations. We werken aan een breder plan om de veiligheid structureel te verbeteren", legt de woordvoerder van het ministerie uit.
Source: Nu.nl economisch