Zes energieleveranciers kregen vandaag een dagvaarding over mogelijk onterechte prijsverhogingen bij miljoenen Nederlanders met een variabel energiecontract. Meerdere partijen eisen compensatie voor te snelle prijsverhogingen. Toch moeten mensen zich nog niet rijk rekenen als ze zich aansluiten bij de claim.
Vattenfall, Eneco, Essent, Energiedirect, Budget Energie en Greenchoice moeten voor de rechter verschijnen. Hun prijsverhogingen sprongen met name na de uitbraak van de oorlog in Oekraïne in het oog. Toen vlogen de marktprijzen van gas en stroom omhoog. En energieleveranciers verhoogden hun variabele tarieven bijna net zo snel.
Volgens de stichting Consumenten Competition Claims, die samenwerkt met de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis, mocht dat niet. Die wijst naar een uitspraak van de Amsterdamse rechter tegen Vattenfall in maart. De rechtbank oordeelde dat de algemene afspraken over prijswijzigingen voor variabele contracten te onduidelijk zijn. Vattenfall mocht de prijzen daarom niet veranderen.
De claimorganisaties trekken die uitspraak nu door naar andere energieleveranciers die precies dezelfde voorwaarden voor hun prijzen hanteren. Alle prijswijzigingen voor variabele contracten zouden gecompenseerd moeten worden.
"Iedereen met een variabel contract sinds 2017 komt in aanmerking voor de claim", vertelt Joyce Donat van de Consumentenbond. "De zes gedaagde maatschappijen zijn het grootst, maar alle leveranciers gebruiken dezelfde algemene voorwaarden. Misschien met een paar kleine toevoegingen."
Het betekent dat miljoenen huishoudens zich kunnen inschrijven om kans te maken op compensatie. Gemiddeld had zo'n 40 procent van de Nederlandse huishoudens een variabel contract sinds 2017, wat volgens de energiemonitor van Autoriteit Consument & Markt (ACM) nu neerkomt op bijna zes miljoen contracten.
In 2023 waren er zelfs nog veel meer huishoudens met een variabel contract, omdat vaste contracten in de energiecrisis amper nog werden verstrekt. Toen telde de ACM bijna tien miljoen huishoudens met een variabel contract.
Bij zo'n contract ligt de prijs niet lang vast. De meeste klanten kregen voorheen twee keer per jaar te maken met prijswijzigingen, in januari en juli. Maar aan het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022 begonnen leveranciers vaker hun prijzen te veranderen en kwam het probleem met de voorwaarden van energiebedrijven boven water. In de algemene voorwaarden staat namelijk dat een leverancier op ieder moment de variabele tarieven mag wijzigen.
"Die verwoording is te vaag en algemeen", stelt de in contractrecht gespecialiseerde advocaat Casper Wernink. Hij ziet geen nadeel aan meedoen met de massaclaim.
Bij verlies betaalt de stichting de kosten en bij winst vraagt de stichting maximaal 17,5 procent van de vergoeding die klanten krijgen. "Gewoon aansluiten. Ik denk dat de massaclaim kan slagen, kijkend naar eerdere zaken."
Al is er kans dat de uitspraak over Vattenfall, waar de claim op is gebaseerd, alsnog van tafel wordt geveegd. Vattenfall brengt de zaak namelijk naar de Hoge Raad, die het vonnis opnieuw beoordeelt.
In dat geval moet de massaclaim opnieuw opgebouwd worden, geeft Donat toe. "Maar we hebben er vertrouwen in dat de Vattenfall-zaak in ons voordeel zal zijn." Ze verwacht de uitspraak van de Hoge Raad uiterlijk begin 2026.
Ook advocaat Wernink denkt dat de massaclaim na nieuwe beoordeling van de Vattenfall-zaak kan doorgaan. Wel kan die nieuwe beoordeling, als Vattenfall gelijk krijgt, een negatieve impact op de claim hebben. "De zaak wordt zwakker en klanten kunnen mogelijk minder compensatie krijgen."
De drie claimpartijen stellen op hun site dat deelnemers duizenden euro's compensatie kunnen krijgen vanwege onterechte prijsverhogingen. Maar dat hangt helemaal af van de uitkomst van een rechtsgang. Daarom stuurt de Consumentenbond aan op schikken met de leveranciers. "Onze deur staat altijd open", zegt Donat. "Niemand wordt blij van de tijd en kosten die in zo'n rechtszaak gaan zitten."
Mensen met een variabel contract die zich inschrijven voor de massaclaim, moeten zich voorlopig nog niet rijk rekenen; een rechtszaak kan jaren duren.
Een ACM-woordvoerder geeft geen advies over meedoen aan de massaclaim, maar variabele contracten hoeven van hem niet in de ban. Ze kunnen nog steeds voordeliger zijn dan vaste contracten. "Klanten moeten zich vooral afvragen: hoeveel zekerheid wil je hebben dat jouw energieprijzen niet stijgen? Vastzetten kan ook slecht uitpakken als prijzen opeens dalen."
Donat raadt alle variabele contracthouders aan om naar de voorwaarden te kijken, ongeacht of ze meedoen aan de claim. "We noemen mensen met een variabel contract ook wel 'slapers', omdat ze zo weinig van contract wisselen."
Source: Nu.nl economisch