Terwijl de oorlog in Oekraïne voortsleept, escaleert ook het conflict tussen Rusland en de NAVO. Brussel reageert met alweer een nieuw sanctiepakket. Maar die maatregelen zijn volgens experts niet genoeg. Europa moet verder gaan om Moskou echt te raken.
Vorige week kondigde Brussel het negentiende sanctiepakket aan. Het pakket is deels een reactie op schendingen van het EU-luchtruim door Russische drones, benadrukte voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Het heeft als doel de druk op Rusland te verhogen om de oorlog in Oekraïne te beëindigen.
Die pakketten hebben wel degelijk effect, zegt hoogleraar Hendrik Vos (politieke wetenschappen) van de Universiteit van Gent. "We hebben geen volledig zicht op de precieze gevolgen van sancties, maar er zijn duidelijke signalen dat het economisch niet goed gaat met Rusland. De combinatie van druk en vasthoudendheid van de EU schaadt de Russen wel degelijk."
Volgens Vos heeft de EU geleerd van eerdere pakketten. "Die werden vaak goedgekeurd met sluiproutes en achterdeurtjes, waardoor Rusland de sancties kon omzeilen. Met dit pakket probeert de EU die achterdeurtjes te sluiten, bijvoorbeeld door maatregelen tegen de schaduwvloot en door bondgenoten van Rusland, zoals de Verenigde Arabische Emiraten, aan te pakken."
Toch klinkt ook kritiek. "Sancties zijn noodzakelijk, maar ze zijn niet voldoende als het doel is Rusland te dwingen om te stoppen", zegt Jean-Yves Ndzana Ndzana, onderzoeker internationale betrekkingen en sanctiebeleid aan de Universiteit Leiden. "Het is goed dat er duidelijke deadlines komen om te stoppen met Russische olie, maar dat gaat de oorlog niet beëindigen. Meer actie is nodig."
Voor Ndzana is de kern dat de EU naast sancties ook andere stappen moet zetten. Zo moet een aantal problemen worden opgelost die de sancties tegenwerken. Een van die problemen is dat andere landen de gaten die de Europese sancties achterlaten, opvullen.
Zo koopt India nu massaal goedkope Russische olie in. "Tonnen en tonnen olie gaan die kant op, zonder consequenties", zegt Ndzana. Doordat Rusland de olie met forse kortingen verkoopt aan andere landen, blijft de geldstroom naar Moskou in stand.
Voor de EU is dat een dilemma. "Als andere landen de olie toch blijven kopen, worden de sancties minder waard", legt Ndzana uit. "Europa zou India kunnen aanpakken met sancties, maar dat gebeurt nu niet. De EU heeft India nodig als partner om tegenwicht te bieden aan China, en bovendien is het een belangrijke handelspartner van Europa."
De eenheid binnen de EU zelf staat ook onder druk. Hongarije en Slowakije kopen nog altijd Russische olie en blokkeren geregeld strengere sancties. "Als die landen niet meewerken, wordt het hele beleid uitgehold", zegt Ndzana.
Maar dat is volgens Ndzana niet het grootste probleem van de EU. "Het grootste probleem van Europa is afhankelijkheid. Lidstaten halen veel grondstoffen van buiten de EU. Zolang dat zo blijft, kunnen ze makkelijk onder druk gezet worden door Rusland, maar ook bijvoorbeeld door China of de VS."
Daarom moet de EU duidelijke prioriteiten stellen: meer investeren in autonomie. "Dat geeft de EU meer macht bij het onderhandelen met grootmachten als Rusland."
Tegelijk moet de EU Oekraïne blijven steunen met geld, technologie en defensiemiddelen. "Alleen zo kan Europa ervoor zorgen dat Rusland de agressie niet beloond ziet worden", zegt Vos. "Zo kunnen ze die oorlog niet meer heel lang volhouden."
Source: Nu.nl economisch