is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
Mail van een lezer: ‘Beste redactie, ik ben geschokt door de column van Sander Schimmelpenninck. Als VVD-lid voel ik mij bedreigd dat in uw krant mijn partij als fascistisch wordt neergezet. Dit is in deze tijd van polarisatie echt veel gevaarlijker dan je zou denken.
‘Ik begrijp dat Sander met een klapper op vaderschapsverlof wou gaan, maar vind dit echt heel kwalijk. Ik hoop dat u spoedig met een rectificatie of reactie komt. Ik hoop dat u begrijpt dat ik dit voor mijn eigen veiligheid niet kan laten passeren.’
De kwalificatie ‘fascistisch’ komt in de column niet uit de lucht vallen. Schimmelpenninck legt uit waarom de tegenstelling tussen democraten en antidemocraten, of harder geformuleerd tussen antifascisten en fascisten, de belangrijkste tegenstelling van de huidige tijd is. Hij vindt dat elke partij kleur moet bekennen.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Vervolgens constateert hij dat de VVD aan de verkeerde kant is gaan staan door de motie te steunen waarin ‘antifa’ tot een terroristische organisatie wordt bestempeld. Die motie leidde in zijn ogen mede tot het uit de hand lopen van de anti-immigratiedemonstratie in Den Haag. Ook uit de reconstructie van verslaggevers Rik Kuiper, Pieter Sabel en Erik Verwiel van deze week blijkt dat veel van de geweldplegers zich hadden laten ophitsen door anti-antifa-retoriek.
De Volkskrant heeft een lange traditie van harde columns. Onder zijn pseudoniem Piet Grijs vergeleek Hugo Brandt Corstius de toenmalige minister van Financiën Onno Ruding in 1984 met Adolf Eichmann, een van de architecten van de Holocaust.
‘Vorige week kwam het onafwendbare slot aan de vervolging: de Endlösung. Ruding zegt in de Kamer dat wie niet genoeg moeite doet om uit de bijstand te raken, geen bijstand meer moet ontvangen. De ondankbaren moeten verhongeren. Verhongeren duurt te lang. Vergassen is beter. Ruding is de Eichmann van onze tijd.’
Het was voor de toenmalige minister van Cultuur, Elco Brinkman, reden om te weigeren de P.C. Hooft-prijs aan Brandt Corstius uit te reiken. Vergeleken met deze retoriek kan de column van Sander Schimmelpenninck gerust mild worden genoemd.
De vrijheid van columnisten is in de Volkskrant in principe onbegrensd, tenzij onwaarheden worden verkondigd of een strafbaar feit (zoals discriminatie, smaad of laster) wordt gepleegd. Tijden zoals de huidige waarin rechtsstaat en democratie onder vuur liggen, vragen meer dan ooit om een stevig debat waarin harde woorden moeten kunnen vallen.
Harde woorden lijken wel een andere uitwerking te hebben in de huidige tijd. In plaats van dat de discussie gaat over degenen voor wie de harde woorden zijn bedoeld (hoe antidemocratisch is de VVD?), gaat het steeds vaker over degene die de harde woorden heeft geuit (hoe kwetsend of gevaarlijk zijn deze uitspraken?). Jip van der Toorn maakte er deze week een treffende cartoon over.
De Verenigde Staten gaan daarin voorop. Veel Amerikanen zien niet het oprukkend fascisme als grootste probleem, maar de beweging daartegen: antifa. Juist de antifascisten zouden mensenlevens in gevaar brengen.
Een echo van dat denken was deze week ook in de Tweede Kamer te horen. De motie van de BBB waarin werd gesteld dat het ‘persoonlijk verantwoordelijk houden van politici voor maatschappelijk geweld, een vorm van demonisering is en kan leiden tot gevaarlijke situaties voor individuele politici’ kon op een meerderheid rekenen.
Het is altijd goed om na te denken over de gevolgen van woorden voor de veiligheid van individuen, maar het is minstens zo gevaarlijk als politici die opruiende taal bezigen niet verantwoordelijk kunnen worden gesteld.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns