Mogen transvrouwen wel of niet meedoen met de vrouwen? NOCNSF deed drie jaar onderzoek en komt met richtlijnen. Chef-arts Maarten Moen: ‘Bij topsport kijken we naar de vraag: is er een gelijk speelveld als transvrouwen met cis-vrouwen meedoen?’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Internisten, cardiologen, endocrinologen, maar ook ethici en zelfs mensenrechtendeskundigen: bij het opstellen van de langverwachte richtlijn voor de deelname van transvrouwen in de topsport ging NOCNSF niet over één nacht ijs. De afgelopen drie jaar raadpleegde de sportkoepel experts uit de meest uiteenlopende hoeken om overeenstemming te bereiken over het onderwerp dat de sport internationaal tot het bot verdeelt.
Aan de Volkskrant en Nieuwsuur vertelt Maarten Moen, chef-arts bij NOCNSF, voor het eerst over de Handreiking transpersonen in de Nederlandse topsport die haar voltooiing nadert. Een richtlijn, waarmee Nederland internationaal vooroploopt, en die is bedoeld voor de sportbonden die in een spagaat zitten tussen inclusie en eerlijke competitie, waar het de deelname van transpersonen betreft. Twee dartsters stapten vorig jaar op uit het Nederlandse team, omdat ze niet met een transvrouw willen samenspelen.
‘Een ontzettend complex vraagstuk dat veel emoties oproept’, zegt Moen. ‘Maar we hopen wel dat het voor de sport een minder complex gebeuren wordt door onze handreiking. Uiteindelijk draait het om de vraag: kun je als transvrouw in de topsport wel of niet meedoen bij de vrouwen? Dat is per sport verschillend, maar uiteindelijk is het antwoord een ja of een nee. Daar moet je duidelijk over zijn.’
Jullie pleiten ervoor de feiten te benoemen zoals ze zijn: mannen zijn nu eenmaal sneller en sterker dan vrouwen. Waarom is dat nodig?
‘Femke Bol rent bij de WK 5 seconden langzamer op de 400 meter horden dan haar mannelijke counterpart Rai Benjamin (51,54 versus 46,52 seconden). Bij zwemmen is er gemiddeld gesproken 12 procent verschil tussen mannen en vrouwen, bij het gewichtheffen kan dat oplopen tot 30 procent. Dat zijn echt grote verschillen, daar moeten we onze ogen niet voor sluiten.
‘Bij andere sporten zijn die verschillen er niet. Daarom hebben eventing, dressuur en springen in de paardensport al jaren een open categorie waaraan vrouwen en mannen meedoen. Maar als we de inclusie willen overwegen van transvrouwen in de topsport, moeten we er echt van overtuigd zijn dat de prestatieverschillen genivelleerd zijn of verdwenen zijn na transitie.’
De grote vraag die boven de discussie hangt: verdwijnt het prestatievoordeel voor transvrouwen na het remmen van testosteron en het doormaken van een transitie van man naar vrouw nu wel of niet?
‘Dat is een heel essentiële vraag. Toen wij begonnen met deze handreiking hebben we gezegd: we willen alle wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp op een rijtje hebben. ESPRIT (Erasmus Center for Sport Integrity & Transition), dat samenwerkt met de Erasmus University in Rotterdam, heeft daarop een supermooie review gemaakt van de 38 wetenschappelijke studies waarin de parameters worden onderzocht die te maken hebben met prestatie vóór en na transitie.
‘Dan heb je het bijvoorbeeld over de knijpkracht van je hand. Die blijft hetzelfde nadat een man in transitie is gegaan. Er is ook een recente review die laat zien dat, als je eenmaal hoge testosteronwaardes hebt gehad, je ook als transvrouw makkelijker tot nieuwe eiwitproductie kan komen. Daardoor zou je makkelijker spierkracht kunnen opbouwen dan wanneer je als vrouw bent geboren.
‘De spieromvang wordt wel wat minder, maar blijft toch boven de vrouwelijke waarden uitkomen. En sommige parameters veranderen niet. Maar de conclusie op basis van die 38 studies: er lijkt dus een prestatievoordeel te blijven na transitie.’
Degenen die transvrouwen willen weren uit vrouwencompetities zullen zeggen: kijk, ze zijn toch nog in het voordeel.
‘Het gaat ons er niet om transvrouwen te weren. Wij zijn op heel veel gebieden voor inclusie. In onze handreiking voor de breedtesport, de amateursport, staat inclusie op één. Want sporten is gezond en hartstikke sociaal, dus is het juist heel goed om ook als transvrouw te kunnen meedoen in de sport. Maar bij topsport kijken we naar de vraag: hoe zit het met presteren, en is er een gelijk speelveld als transvrouwen met cis-vrouwen meedoen?’
Er zijn vast bonden die hierdoor besluiten om transvrouwen niet meer tot vrouwencompetities toe te laten.
‘Dat zou kunnen, het is echt aan de sport om dat te wegen. In elke sport spelen andere fysiologische karakteristieken een rol, dus moet elke sport er op haar eigen manier naar kijken. En ja, niks is keihard en niks is sluitend. Maar de parameters die ik net noemde, dat is gewoon harde wetenschap en heeft niks met sentiment te maken.’
‘We laten ons nadrukkelijk niet beïnvloeden door de gepolariseerde geluiden in het maatschappelijk debat. Je hebt zelf geschreven over rugbyster Elena King (zij houdt een transvrouw verantwoordelijk voor haar zware blessure en verwijt de bond een gebrek aan regels voor transvrouwen in de topsport, red.). Deze transvrouw zegt: ik voel me niet veilig meer, ik ben bedreigd. Dat is natuurlijk vreselijk, dat gunnen we niemand.
‘Aan de andere kant van het spectrum heb je vrouwen in de topsport die zeggen: we maken ons zorgen of het wel eerlijk blijft gaan als er ook transvrouwen meedoen. Wij proberen het elke keer terug te brengen naar waar het in de topsport nu echt om gaat. Dat is in de eerste plaats: prestaties.’
Om hoeveel transvrouwen in de Nederlandse topsport gaat het eigenlijk?
‘Nog niet eens een handvol. Maar dat maakt het niet minder emotioneel voor transpersonen als ze straks worden uitgesloten. Daarom hebben we ook veel oog voor de mens achter de regels en zeggen we tegen alle bonden: betrek de sporters erbij om wie dit gaat, en wees eerlijk over wat je gaat doen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant