De Algemene Vergadering van de VN afgelopen week bood weinig reden tot optimisme. De Israëlische premier Netanyahu liet in zijn rede geen millimeter ruimte voor een Palestijnse staat. En met Trump aan het roer in de VS zit het internationaal recht in de verdomhoek.
schrijft over internationale samenwerking. Hij doet verslag vanaf de Algemene Vergadering van de VN in New York.
Maandag erkende Frankrijk de Palestijnse staat, waardoor de teller nu staat op 157 van de 193 lidstaten van de Verenigde Naties. Maar vrijdag boorde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu elk optimisme de grond met een strijdlustige en uitdagende toespraak. Een Palestijnse staat is onaanvaardbaar voor Israël, zei hij tegen de Algemene Vergadering van de VN.
‘Om de Palestijnen na 7 oktober een eigen staat te geven op een mijl van Jeruzalem, dat is net zoiets als Al Qaida na 11 september een eigen staat geven op een mijl van New York’, zei Netanyahu. ‘Ik heb een boodschap aan de westerse leiders die ons een Palestijnse staat willen opdringen: we laten het niet gebeuren.’
Netanyahu zal niet rusten voordat Hamas vernietigd is, verklaarde hij, en wil ook geen zaken doen met de Palestijnse Autoriteit. ‘De PA heeft al lang geen verkiezingen meer georganiseerd, is door en door corrupt en betaalt de families van terroristen die in Israël aanslagen plegen. De PA belooft nu aan het Westen dat zij zal veranderen, maar die beloften hebben we al veel te vaak gehoord’, aldus Netanyahu.
De beschuldiging dat Israël in Gaza genocide pleegt, bestempelde hij als antisemitisme, vergelijkbaar met middeleeuwse verhalen over Joden die de waterputten vergiftigden of matzes bakten met het bloed van kinderen. Volgens Netanyahu laten de landen die de Palestijnse staat erkennen zich leiden door partijdige media, radicaal-islamitische migranten en antisemitisme. Ze geven Hamas de boodschap: ‘Het vermoorden van Joden loont.’
Voordat Netanyahu aan zijn toespraak begon, verlieten tientallen diplomaten demonstratief de zaal, terwijl hij vanaf de publieke tribune werd toegejuicht door aanhangers. Netanyahu droeg op zijn revers een button met een QR-code die toegang gaf tot een film over de gruwelijkheden die Hamas op 7 oktober pleegde. Ook werd zijn toespraak uitgezonden via luidsprekers in Gaza-Stad, in de hoop dat hij werd gehoord door de nog levende Israëlische gijzelaars en Hamas-strijders.
De woorden van een wereld die een tweestatenoplossing wil, wegen niet op tegen de tanks die Gaza-Stad binnenrollen. Zolang Israël gesteund wordt door de Verenigde Staten, komt er geen Palestijnse staat, hoeveel verklaringen de lidstaten van de VN ook uitvaardigen.
De rede van Netanyahu was ook slecht nieuws voor het uitgelekte vredesplan dat de Amerikaanse president Donald Trump dinsdag presenteerde aan de leiders van Arabische- en moslimlanden. Het plan voorziet in een staakt-het-vuren en de vrijlating van de Israëlische gijzelaars. Het Israëlische leger moet zich terugtrekken uit Gaza, om plaats te maken voor een internationale stabilisatiemacht. Het bestuur over Gaza zou in handen moeten komen van Palestijnse technocraten. Hamas heeft daarin geen rol, een hervormde Palestijnse Autoriteit wel. Het Palestijnse bestuur komt onder internationaal toezicht te staan, waarbij de Britse ex-premier Tony Blair wordt genoemd als tijdelijk gouverneur van Gaza. Anders dan bij eerdere plannen zouden Palestijnse burgers niet worden gedwongen om Gaza te verlaten.
Het is onwaarschijnlijk dat Israël bereid is zich terug te trekken en een Palestijns bestuur in Gaza accepteert, zeker na de toespraak van Netanyahu vrijdag. Daarmee zou een Palestijnse staat dichterbij komen, iets wat voor Netanyahu onacceptabel is. Volgens de Franse president Emmanuel Macron is het plan van Trump verenigbaar met de deze maand aangenomen ‘Verklaring van New York’, waarin 142 lidstaten van de VN, waaronder Nederland, een route naar een Palestijnse staat uitstippelden.
De tachtigste Algemene Vergadering van de VN de afgelopen week in New York was geen vrolijk verjaardagsfeest, maar eerder een wake waarbij vrienden en familie de ernstig zieke patiënt in leven probeerden te houden met bezweringsformules over zijn onmisbaarheid.
De VN werden in 1945 opgericht om nieuwe oorlogen te voorkomen, maar is pijnlijk machteloos tegenover het geweld in Oekraïne, Gaza en Soedan. De mondiale instituties zijn zwak geworden, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky woensdag. ‘Decennialang alleen maar verklaringen en verklaringen. Maar wapens bepalen wie overleeft’, aldus Zelensky.
De toestand van de internationale orde is nog eens flink verslechterd door de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis. Hij heeft een hekel aan het internationaal recht en een op regels gebaseerde orde, maar wil juist de vrijheid hebben om deals te sluiten waarmee hij zijn vrienden kan belonen en zijn vijanden straffen. Zo keren de VS zich af van de VN, die zij zelf hebben opgericht en waarvan zij altijd de grootste donor zijn geweest.
Toch blijft de Algemene Vergadering ondanks alles een diplomatieke jaarmarkt waarop de wereldleiders elkaar ontmoeten. Ook Trump was deze week achter de schermen zeer actief, onder meer met zijn vredesplan voor Gaza.
Maandag praat hij verder met Netanyahu, die zich in de Algemene Vergadering compromisloos opstelde. Is Trump bereid om Netanyahu serieus onder druk te zetten? Of zal hij dreigen, maar niets doen, zoals hij tot dusverre ook met de Russische president Vladimir Poetin deed?
Tachtig jaar geleden stond de oprichters van de VN een voorspelbare, op regels gebaseerde wereldorde voor, maar de wereldorde van nu wordt in sterke mate bepaald door de grillen en de schijnbewegingen van één man, Donald Trump.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant