Het demissionaire kabinet werkt aan een plan om afgewezen asielzoekers in Oeganda op te vangen. Het enige andere Europese voorbeeld van een zogeheten terugkeerhub, in Albanië, laat volgens deskundigen zien waarom het een slecht idee is. "Mensen zitten vast in niemandsland."
Het plan is om asielzoekers die uit de landen in de buurt van Oeganda komen, tijdelijk naar het Oost-Afrikaanse land te sturen. Daar verblijven ze tot ze kunnen terugkeren naar hun land van herkomst of worden opgenomen door een ander land in de regio. Het is nog onduidelijk wanneer dat gaat gebeuren en wat Oeganda in ruil hiervoor krijgt.
Andere Europese landen zien ook wel wat in het idee van een terugkeerhub en zullen met interesse toekijken hoe Nederland dit plan tot uitwerking brengt. Op dit moment heeft alleen Italië een soortgelijke deal met Albanië om van af te kijken. Het oorspronkelijke idee was om asielzoekers die per boot onderweg naar Italië zijn, te onderscheppen en naar Albanië te brengen, zodat ze daar hun proces konden afwachten. Maar daar heeft de rechter een stokje voor gestoken.
De opvang in het Albanese dorp Gjader dient daarom sinds april als een Italiaanse terugkeerhub voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Maar van een 'opvang' kan Europarlementariër Anna Strolenberg niet spreken. Ze is in mei op bezoek geweest bij de hub, die te zien is op de foto boven het artikel, en noemt het liever een gevangenis. "Mensen moeten met z'n vieren in een kleine ruimte verblijven met tralies voor de ramen", zegt ze tegen NU.nl.
De asielzoekers mogen niet van het terrein af en kunnen alleen een frisse neus halen in een kleine binnentuin. Veel van de mensen die Strolenberg heeft gesproken, wisten niet waarom ze er vastzitten, hoelang ze nog zouden moeten blijven en hoe hun procedure er verder uitziet. "Ze zitten daar zonder afleiding en zonder duidelijkheid over hun situatie. Het is uitzichtloos." Het viel haar op dat migranten daardoor naar verdovende middelen grepen. "Ze waren erg versuft."
Journalisten, hulporganisaties en deskundigen tasten verder in het duister over de situatie van de migranten in Albanië. Alleen politieke vertegenwoordigers kunnen toegang krijgen tot de hub en volgens Strolenberg is dat een moeizaam proces. Verder geeft de Italiaanse overheid geen openheid, ook niet over hoeveel mensen naar de hub zijn gestuurd.
Strolenberg zag ter plaatse documenten in en daaruit kon ze opmaken dat er zeker 84 mensen geweest zijn. Maar er zijn ook mensen teruggestuurd naar Italië vanwege gezondheidsproblemen.
Die geheimzinnigheid rondom de terugkeerhub zorgt er mede voor dat advocaat Michael Yap, die gespecialiseerd is in migratierecht, sceptisch is over de vooraanstaande deal tussen Nederland en Oeganda. "Als het in een Europees land als Albanië al moeilijk is om te controleren of afspraken worden nageleefd, hoe gaat Nederland dat dan doen in Oeganda?"
Volgens universitair hoofddocent Viola Bex-Reimert (migratierecht) is een van de grootste bezwaren dan ook dat Nederland de mensenrechten van migranten in Oeganda mogelijk niet kan garanderen. "Eigenlijk is het gewoon het probleem uitbesteden. Als het probleem verder weg is, kunnen mensen het niet meer zien en lijkt het opgelost."
Maar een echte oplossing blijft ondertussen uit, benadrukken de deskundigen. Want als het land van herkomst een uitgeprocedeerde asielzoeker niet wil terugnemen, maakt het niet uit waar ze worden vastgehouden. "Dan kan Nederland ze wel naar Oeganda sturen, maar het is niet zo dat het land van herkomst dan wel ineens wil meewerken", zegt Strolenberg. "Datzelfde zie je gebeuren in Albanië. De mensen zitten daar vast in een soort niemandsland."
Daarbij heeft Italië miljarden betaald voor de terugkeerhub in Albanië. En hoewel het nog onduidelijk is wat Oeganda wil in ruil voor het opnemen van afgewezen asielzoekers, verwacht Yap dat het ook Nederland veel geld zal kosten. Dat kan volgens hem beter besteed worden aan het effectiever maken van het eigen terugkeerprogramma. "Nu denkt Nederland er met een zak geld makkelijk van af te zijn."
Zorg dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bijvoorbeeld meer mankracht heeft, vult Strolenberg hem aan. Ze pleit ook voor snellere procedures, meer opvangplekken en betere samenwerking met landen die hun asielzoekers niet willen terugnemen. "Het gaat nauwelijks meer om echte oplossingen. Het kabinet kan al dat geld echt op een betere manier besteden."
Source: Nu.nl algemeen