Voetbalclub Kort na elkaar stappen drie van de vijf commissarissen van Ajax op, onder wie voorzitter Carolien Gehrels. Verstoorde relaties, zeggen betrokkenen. De leegloop roept fundamentele vragen op over de bestuurbaarheid van de Amsterdamse club.
Het is al jaren onrustig in de top van Ajax.
Bij haar benoeming als president-commissaris van Ajax, februari dit jaar, ging het in de toespraak van Carolien Gehrels vrijwel direct over haar oudoom Freek Gehrels. De „grote trots” van de Amsterdams georiënteerde familie speelde vanaf 1915 enkele jaren voor het eerste elftal van Ajax.
„Hij kwam tot negentien wedstrijden, werd in 1917 kampioen”, zei Gehrels in een zaal in de Johan Cruijff Arena. Ze voelde zich mede daarom „buitengewoon vereerd” dat ze nu zelf een rol kreeg bij Ajax.
Na jaren van onrust en machtsstrijd in de top, leek Ajax begin dit jaar bestuurlijk weer klaar voor de toekomst. Met de voormalige Amsterdamse PvdA-wethouder Gehrels (57) was de raad van commissarissen compleet. Aftredend voorzitter Michael van Praag, de voormalige praeses die in crisistijd had waargenomen, leek met een gerust hart te kunnen stoppen.
Met Gehrels had Ajax na een maandenlange zoektocht, wervingsbureau Egon Zehnder sprak 71 gegadigden voor de voorzitterspositie, eindelijk de gewenste president-commissaris. Haar benoeming kon op draagvlak rekenen binnen de belangrijkste geledingen. Het was de voorzitter van de bestuursraad van de amateurvereniging AFC Ajax, met 73 procent van de aandelen zeer invloedrijk bij de beursgenoteerde profclub, die het eerste contact met haar had gelegd voor een rol als rvc-lid.
Haar ruime ervaring als bestuurder en haar affiniteit met sport, bovenop haar grote Amsterdamse en internationale netwerk, maakte haar geschikt, vond de club. „Ik zie enorm uit naar de samenwerking met mijn collega’s”, zei Gehrels in februari enthousiast. Ajax beschikte nu over een „ijzersterke” raad van commissarissen, stelde Van Praag in zijn laatste woorden. Met de gelijktijdige benoeming van een nieuwe financieel directeur, was er „rust in de tent”.
Zeven maanden later, is er bestuurlijk „grote chaos”, zoals David Tomic van de Vereniging van Effectenbezitters het noemt. „En dan druk ik me nog voorzichtig uit.” In een tijdsbestek van drie weken hebben drie commissarissen hun vertrek aangekondigd. Eerst de ‘voetbaltechnische’ commissaris Danny Blind, de man die toezicht houdt op het transferbeleid en zich niet kon vinden in sommige keuzes van de club. Afgelopen maandag gevolgd door jurist Hermine Voûte, die omfloerst stelde zich iets anders te hebben voorgesteld van het commissariaat. Waarop donderdagavond bekend werd dat ook voorzitter Gehrels opstapt. De laatste twee stoppen per direct.
Gehrels, directeur bij advies- en ingenieursbedrijf Arcadis, zegt in een verklaring dat haar rol bij Ajax zoveel tijd kost „dat dit niet langer verenigbaar is met mijn werk”. Hoewel de rvc nu meer dan gehalveerd is, noemt ze het „een goed en verantwoord moment om te vertrekken”. Die verklaring, en meer in het algemeen de abrupte exit van drie van de vijf commissarissen, roepen veel vragen op.
Over de selectieprocedure en de manier waarop headhunter Egon Zehnder kandidaten voorbereidt op hun rol als toezichthouder bij de club. Over de verhoudingen binnen de rvc en tussen de toezichthouders, directie en vereniging. Het Parool scheef dat er onder collega-commissarissen irritatie bestond over het ‘solistische’ optreden van Gehrels. Specifiek: haar steun voor de directiewens om eerder gemaakte bezuinigingsplannen af te zwakken, tegen de zin van de andere toezichthouders.
Drie ingewijden bevestigen aan NRC dat relaties tussen de verschillende rvc-leden al langer verstoord waren. Gehrels wilde vrijdag geen commentaar geven.
Op een dieper niveau roept de plotselinge leegloop vragen op over de bestuurbaarheid van Ajax, vooral in sportief teleurstellende tijden. Want Gehrels is de laatste in een lange lijst commissarissen en directieleden die in de voorbije paar jaar, waarin Ajax moeizaam presteerde, vroegtijdig zijn vertrokken.
Een greep: technisch directeur Sven Mislintat, chief sports officer Maurits Hendriks en financieel directeur Susan Lenderink, net als toezichthouders Annette Mosman, Georgette Schlick en Cees van Oevelen. Een van Gehrels’ recente voorgangers als president-commissaris, de ervaren bestuurder Pier Eringa, hield het zelfs minder dan een half jaar vol.
Feiten en omstandigheden verschillen per geval. Maar steeds hoor je dezelfde klachten: over een activistische grootaandeelhouder, de amateurvereniging dus, die commissarissen het werken onmogelijk maakt. Over commissarissen uit het bedrijfsleven die club en voetbalwereld niet begrijpen. Over directieleden die zich onvoldoende schikken naar de vereisten van een beursgenoteerd bedrijf. Over rekeningen die worden vereffend in de media.
Wat op papier een overzichtelijke en professionele taakverdeling is – directie maakt beleid onder toezicht van een raad van commissarissen, die wordt gevuld in samenspraak met de vereniging – leidt in de praktijk voortdurend tot strijd.
Grote vraag is of de club erin slaagt op korte termijn vervangers te vinden. De vorige zoektocht verliep al uiterst moeizaam en duurde langer dan gepland, de huidige leegloop zal de aantrekkingskracht van de functies niet vergroten. Extra complicatie: nu er nog maar twee commissarissen over zijn, beiden man, moet Ajax volgens de regels voor beursgenoteerde bedrijven voor ten minste twee van de vacante drie posities vrouwen voordragen.
Werkt de bestuurlijke onrust door in de kleedkamer? Waarschijnlijk niet direct. Maar, zegt een bestuurder: „Het creëert allemaal ruis. Je verliest focus. Uiteindelijk heeft iedereen er last van.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC