Het Slowaakse parlement heeft een aanpassing van de grondwet goedgekeurd, waardoor het nationale recht boven wetgeving van de Europese Unie gaat. Maar dat kan niet zomaar, waarschuwt een expert. "Het is simpelweg ongrondwettig."
Binnen de EU geldt in principe dat Europese wetgeving voorrang heeft op het nationale recht als daar verschillen tussen bestaan. "Dat vloeit voort uit het arrest Costa/ENEL van 1964", zegt Wim Voermans tegen NU.nl. Hij is hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. "Wat Slowakije nu wil, kan gewoon niet. Het is ongrondwettig."
Maar het is volgens de hoogleraar niet zo dat het Europese Hof van Justitie nu direct een streep door de Slowaakse grondwetswijziging kan halen. "Er moet eerst een zaak voor de rechter komen waarin EU-recht van toepassing is, maar waarin voorrang wordt gegeven aan Slowaaks recht", legt Voermans uit. Dan kan de zaak voor het Hof van Justitie in Luxemburg worden gebracht.
Het Slowaakse voorstel ging over het constitutioneel vastleggen van de "nationale identiteit". Hiermee worden onder meer de rechten van mensen uit de lhbtqia+-gemeenschap beperkt. Zo wordt het moeilijker om in transitie te gaan.
Er wordt verder in de tekst vastgelegd dat er maar twee geslachten zijn en dat iemands gender alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden aangepast. Ook wordt adoptie alleen toegestaan voor getrouwde stellen. In Slowakije kunnen personen van hetzelfde geslacht niet met elkaar trouwen.
Premier Robert Fico omschrijft de uitslag van de stemming als een "historisch" moment. Volgens nieuwssite Dennik N werd niet verwacht dat de grondwetswijziging de benodigde drievijfdemeerderheid zou behalen. In juni werd een stemming nog uitgesteld, omdat de regering te weinig steun had voor de plannen. Ook leden van de oppositie hebben nu voor het voorstel gestemd.
Afgelopen dinsdag gingen nog duizenden Slowaken de straat op om te demonstreren tegen de regering van Fico. Slowakije heeft zich onder Fico wel vaker lijnrecht tegenover Brussel opgesteld. Zo liet de premier eerder deze maand weten dat Slowakije geen nieuwe EU-sancties tegen Rusland meer steunt.
Source: Nu.nl algemeen