Twee 17-jarigen zijn maandag opgepakt op verdenking van zogeheten statelijke inmenging. Dat bevestigt het Openbaar Ministerie na berichtgeving in De Telegraaf. Rusland zou de twee jongens volgens de krant via Telegram hebben geronseld om spionageactiviteiten uit te voeren.
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
De jongens zijn donderdag voorgeleid aan de rechter-commissaris. Hun voorlopige hechtenis werd met veertien dagen verlengd, een van hen mag die met huisarrest uitzitten. Omdat ze minderjarig zijn, wil justitie verder geen details geven.
De tieners worden er volgens De Telegraaf van verdacht dat ze in augustus in Den Haag een route hebben gelopen langs ambassades en gebouwen van internationale organisaties, zoals Europol. Dat deden ze met een zogeheten ‘wifi-sniffer’. Dit is een apparaat of een app die wifi-netwerken in de omgeving in kaart brengt en soms ook data kan onderscheppen.
De aanhoudingen tonen hoe de nieuwe spionagewet in de praktijk werkt. De strafbaarheid van spionageactiviteiten is daarin uitgebreid en maakt nieuwe vormen van ongewenste buitenlandse inmenging strafbaar. De wet is in mei in werking getreden.
Ook als een persoon gevoelige informatie naar een buitenlandse overheid lekt die niet staatsgeheim is, of als iemand in het geheim handelingen uitvoert voor een buitenlandse overheid, is dat strafbaar als het de Nederlandse belangen ernstig kan schaden. Er staat maximaal acht jaar celstraf op.
Een pijnlijk incident in 2018 legde een lacune in de toenmalige wet bloot. Toen werden vier Russische inlichtingenofficieren betrapt die probeerden binnen te dringen in het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. Zij werden niet opgesloten of vervolgd, maar het land uitgezet, mede doordat ze eigenlijk niet zo veel strafbaars hadden gedaan. Door de wetswijziging is dit soort buitenlandse inmeninging nu wel strafbaar.
Deze aanhoudingen laten zien ‘hoe belangrijk de nieuwe wet is als hulpmiddel om goed en zorgvuldig opsporingswerk te doen’, schrijft Youssef Ait Daoud op LinkedIn. Hij is het hoofd van de Eenheid Landelijke Opsporing & Interventies, waar ook het team Ongewenste Statelijke Inmenging onder valt. ‘Het is een mooi voorbeeld van vakmanschap in een domein waar de dreiging vaak onzichtbaar blijft, maar de impact groot kan zijn.’
Het ronselen van jongeren door Rusland via kanalen als Telegram of gameplatforms zoals Roblox is een beproefde methode. In heel Europa werft Rusland jonge spionnen en saboteurs, er zijn gevallen bekend uit Duitsland, Tsjechië en Polen. Dit werd een jaar geleden blootgelegd in een rapport van Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), een wereldwijd netwerk van onderzoeksjournalisten.
‘Dit is een teken van de tijd’, zegt Dave Maasland, directeur van computerbeveiligingsbedrijf Eset Nederland. ‘Het is de eerste keer dat zoiets in Nederland gebeurt, maar elders in Europa is dit al vaker gebeurd. Ik vrees ook dat het niet de laatste zaak van dit type in Nederland zal zijn. Het past helemaal in de nieuwe tactiek van Rusland: het is decentraal en heel moeilijk om te sporen.’
Het gaat vaak om jongeren die goed met computers of hacken zijn, zegt Maasland. ‘Ze hebben niet per se pro-Russisch sympathieën. Maar ze hebben het gevoel ergens bij te horen en ergens goed in te zijn, ze vormen een club die samen hacks uitvoert, ze krijgen status en soms ook geld. Deze cocktail maakt dat er veel jongeren vatbaar voor zijn.’
Het is niet zeker of het altijd gaat om directe staatsagenten van Rusland, zegt Maasland. ‘Het kan ook gaan om Russische hacktivistische groepen, die soms wel en soms niet een directe band met de Russische staat hebben.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant