ZAP ‘Andere Tijden: De vergeten gijzeling’ belicht een gijzelingsactie die tot nu toe weinig aandacht kreeg, die van het Indonesische consulaat in Amsterdam in 1975. De daders zwegen vijftig jaar lang. Voor de documentaire geven ze voor het eerst openheid van zaken.
Molukse oud-terrorist in ‘Andere tijden: De vergeten gijzeling’.
Ze deden het voor hun vaders. De Molukse terroristen die aan het woord komen in Andere Tijden: De vergeten gijzeling (NPO2). Die vaders, KNIL-militairen, waren naar Nederland gevlucht na de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Ze werden afgedankt door de Nederlandse regering, werden hier behandeld als tweederangsburgers, en droomden in het koude Noorden van een onafhankelijke republiek op de Molukse eilanden die door Indonesië waren ingelijfd.
De zonen zagen het imploderen van hun vaders met lede ogen aan. Als kinderen van de protestgeneratie besloten ze naar de wapens te grijpen, wat in de jaren zeventig resulteerde in diverse terreuracties. Over de gijzelingen in Drenthe van twee treinen, een basisschool en het provinciehuis, is al vrij veel televisie gemaakt. Regisseur Tom Kleijn en researcher Bram de Graaf belichten nu een gijzeling die tot nu toe weinig aandacht kreeg, die van het Indonesische consulaat in Amsterdam in december 1975. Dat deze ‘vergeten’ is, komt doordat de daders vijftig jaar lang erover zwegen, ook onderling. Voor deze documentaire geven ze voor het eerst openheid van zaken.
Wat vooral opvalt, is hoe slecht voorbereid ze waren. Met hun uzi’s en andere zware wapens namen de noordelingen de trein en de tram. Bij de VVV Amsterdam moesten ze de weg naar het consulaat vragen. Eentje liet in de tram zijn pistool vallen, waar niemand van de Amsterdamse passagiers van opkeek. Over hun eisenpakket hadden ze niet nagedacht. Tot hun verrassing ontdekten ze dat ze als bonus een schoolklas hadden gegijzeld, die beneden in het consulaat zat.
Documentaires over de Molukse gijzelingsacties zijn opvallend vaak mild en begripvol. Dat is voor mensen die die tijd hebben meegemaakt, laat staan de gijzelaars, wel even slikken. In Drenthe hadden de Molukkers onschuldige burgers in koelen bloede geëxecuteerd. Ze hadden een basisschool met jonge kinderen gegijzeld. Onlangs bleek dat die gijzelaars nog altijd met trauma’s worstelen. Ook in Amsterdam viel een dode. Een andere gijzelaar moest urenlang geblinddoekt, in ondergoed, in de vrieskou op het balkon staan, met een geweer op zich gericht. Een derde werd onderworpen aan een schijnexecutie.
Ik loop dus niet over van begrip en compassie met deze terroristen. Ook dit keer vond ik het moeilijk te verdragen hoe luchtig de Molukkers over hun terreurdaden praten. Steeds dat kleine lachje, onverdraaglijk. Spijt? Geen centimeter. O ja, toch: „We hadden harder moeten optreden, misschien doden ofzo”. En ze vonden het jammer dat ze „geen schouderklopje” hadden ontvangen. Op het eind komen ze bijeen in het buurthuis. De interviewer vraagt of hun vaders trots op ze waren. Nee, totaal niet, zo bleek.
Politiek geweld. Donderdag ook onderwerp van een Kamerdebat. Ze konden het niet eens worden. Vooral niet over de vraag of PVV-leider Wilders als volksmenner een rol had gespeeld bij het fascistische geweld op het Malieveld zaterdag. Hij zelf vond van niet. D66-leider Rob Jetten wees erop dat Wilders geregeld intimidatie-acties tegen asielzoekerscentra valideert. Daar kun je in ieder geval dezelfde jasjes en vlaggen zien als op het Malieveld. BBB-leider Caroline van der Plas wilde graag de bezorgde fascisten tegemoet komen met een motie om de grenzen te sluiten voor vluchtelingen.
Vooral dat laatste zette me aan het denken. Zeker in de jaren zeventig bestond de reflex om begripvol te luisteren naar de noden van terroristen. De overheid nam na de gijzelingen een reeks maatregelen om het leven van Molukse Nederlanders te verbeteren. Terwijl mijn, wellicht primitievere reflex is: als je zo begint, dan luisteren we niet meer naar je. Je moet de ideologie van terroristen niet te serieus nemen. Of om uit het proefschrift van schrijver Karel van het Reve te parafraseren: het zijn dan ook geen politieke of wereldbeschouwelijke verschillen maar het afwijzen van politiek geweld en demagogie die de beschaving van de barbarij scheiden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC