is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant.
‘Je onderwerpt je aan tirannie wanneer je het verschil verwerpt tussen wat je wilt horen en wat er daadwerkelijk gaande is’, schrijft Timothy Snyder in zijn steeds noodzakelijker boekje On tyranny: twenty lessons from the twentieth century. Het kan plezierig zijn, geeft hij toe, om de realiteit te verloochenen, maar je gaat er als individu hopeloos aan ten onder. En als er maar genoeg mensen zijn die dat pad kiezen, nemen ze het politieke systeem waarin ze leven met zich mee.
Ik moest aan Snyders woorden denken toen vlak na de moord op Charlie Kirk ineens het gerucht ging dat allerlei mensen blij waren met de aanslag. ‘Wat we nu zien is de onverbloemde haat van Kirks tegenstanders – op links – die juichen om zijn moord’, zei Telegraaf-journalist Wierd Duk op X. Een Amerikaanse politiek commentator deelde een tweet waarin stond dat ‘elk bericht op BlueSky de moord aan het vieren is’.
Met de werkelijkheid had het allemaal weinig te maken. Er waren weliswaar wat mensen die wezen op de algehele onfrisheid van Kirks gedachtegoed – hoe hij, onder andere, Trump aan de macht hielp toen die al geruime tijd klonk als Hitler, sprak over ‘prowling Blacks’ (sluipende zwarte mensen, red.) die voor de lol witte mensen tot doelwit kiezen, vond dat artsen die transzorg geven een Neurenberg-proces moeten krijgen, dat de islam ‘het zwaard is dat links gebruikt om de keel van Amerika door te snijden’ en dat het bijbelvers waarin staat dat homo’s dood moeten ‘de perfecte wet van God is’ – maar massaal gejubeld werd er niet.
PowNews kwam niet verder dan haperende interviews met drie (ik herhaal: drie) stamelende buitenlandse studentes die Kirk een stuk ongeluk bleken te vinden en niet rouwig waren over zijn vroegtijdig verscheiden. Ongehoord Nederland (ON) citeerde een berichtje van mij, waarin ik uiteraard niet Kirks dood vierde, maar wel vond dat je een fascist ook postuum best een fascist mag noemen. ON: ‘Deze gevestigde personen die schapen (sic) ook het klimaat dat gewoon zorgt voor onveiligheid en dat uiteindelijk leidt tot dit soort daden. En wat mij betreft hebben ze allemaal bloed aan hun handen.’
Dit is precies het soort feitenvrije onzin dat je krijgt wanneer het narratief belangrijker is geworden dan de realiteit. Het enige dat er overblijft, is een verhaal. In dit geval gaat dat verhaal ongeveer zo: de kogel kwam van links. Kirk werd het slachtoffer van de culture wars tussen links en rechts. In die oorlog zijn wij – rechtse, conservatieve mensen – de slachtoffers. Links is gevaarlijk. Links is gewelddadig. Links wil ons pijn doen. Links wil onze beschaving vernietigen.
Voor wie denkt dat ik overdrijf, citeer ik nog een keertje Duk, want hij beheerst dit genre als geen ander: ‘Er woedt een oorlog tegen onze vrije samenleving en het is tijd dat conservatieven gaan beseffen dat zij doelwit zijn. Als linkse activisten juichen om een politieke moord – de ultieme degeneratie – liggen anarchie en geweld op de loer.' En: ‘Woke wil alles vernietigen, alles wat mooi is, wat zuiver is (…), alle ankers van onze beschaving moeten kapot om op de puinhopen daarvan hun totalitair-identitaire waanzin te vestigen. Dáárom wordt die moord zo uitbundig gevierd – ook in Nederland – omdat de dood van Charlie Kirk een nieuwe stap is in de richting van hun zelfverkozen hel.’
In deze absurde dystopie maakt het niet uit dat linkse activisten in werkelijkheid vrijwel altijd vreedzaam zijn en dat zelfs extreemlinks, waaronder antifa, volgens de AIVD niet (ik herhaal: niet) de democratische rechtsorde wil ondermijnen. Het verhaal vervangt gladjes de realiteit. Zelfs in de Tweede Kamer, waar vorige week de mensen die tegen (ik herhaal: tegen) fascisme zijn ineens per motie tot terroristen werden bestempeld die ‘er niet voor terugdeinzen om geweld te gebruiken’. Er was geen feit in zicht, laat staan iets van waarheid, maar het paste precies in het narratief: links is gevaarlijk.
‘Post-truth is pre-fascism’, schrijft Snyder in zijn boek. Gelukkig geeft hij ook goede raad: laat je niet meeslepen. Ga zelf op onderzoek uit. Verdiep je. Lees een boek. Praat met mensen. Weiger een verhaal te accepteren dat bestaat uit gelijke delen haat en lulkoek. Kies altijd het pad dat weg voert van tirannie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns