Nederland gaat met Oeganda werken aan een plan om afgewezen asielzoekers tijdelijk in het Oost-Afrikaanse land op te vangen. Demissionair minister David van Weel (Asiel) heeft dat donderdag afgesproken met zijn Oegandese collega. De voorwaarden van zo'n terugkeerhub moeten nog worden uitgewerkt.
Zo is nog niet duidelijk wanneer afgewezen asielzoekers daar naartoe moeten worden gestuurd en wat Oeganda in ruil voor medewerking van Nederland krijgt.
Van Weel heeft donderdag wel met zijn Oegandese collega Odongo Jeje Abubakhar van Buitenlandse Zaken afgesproken dat de landen deze en andere punten de komende tijd willen gaan uitwerken. Uiteindelijk moet er een "kleinschalige proef" met een terugkeerhub opgezet worden. Daar zouden dan een beperkt aantal asielzoekers opgenomen kunnen worden.
Met die terugkeerhub hoopt het demissionaire kabinet dat afgewezen asielzoekers die uit de regio van Oeganda komen sneller terugkeren naar hun land van herkomst. Ze worden tijdelijk naar Oeganda gestuurd en moeten vanuit daar weer vertrekken naar hun herkomstland.
Op dit moment lukt het maar mondjesmaat om afgewezen asielzoekers terug te sturen. In sommige gevallen willen deze mensen zelf niet terug, en in andere gevallen werkt het land van herkomst niet mee.
Het kan nog lange tijd duren Nederland daadwerkelijk een terugkeerhub in Oeganda heeft. Maar het idee om dit te doen speelt al even. Vorig jaar opperde toenmalig minister Reinette Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) voor het eerst de mogelijkheid om een deal te sluiten met Oeganda.
Klever meende zelf al "een breed gesprek" hebben gevoerd met het Oost-Afrikaanse land, en daarin zou ze ook de mogelijkheid van een terugkeerhub op tafel hebben gelegd. De Oegandese minister van Buitenlandse Zaken ontkende echter dat er over terugkeerhubs zou zijn gesproken. Desalniettemin werkte Nederland het plan wel verder uit.
Vanuit experts en de Tweede Kamer klonk al veel kritiek op het plan. Zo moet land van herkomst immers nog steeds bereid zijn die persoon terug te nemen. En hoe zorg je dat het idee niet in strijd is met internationale afspraken en er mensenrechten worden geschonden?
Andere Europese landen hebben ook wel oren naar terugkeerhubs en zullen dan ook met interesse de uitwerking van Nederland en Oeganda volgen. Volgens de Europese Commissie moesten EU-landen de mogelijkheid krijgen om de inzet van terugkeerhubs te verkennen.
Het Verenigd Koninkrijk heeft al een soortgelijke terugkeerhub in Albanië. In eerste instantie werden daar mensen naartoe gestuurd die nog asiel moesten aanvragen, maar weinig kans hadden om te mogen blijven. Dat plan werd echter meermaals teruggefloten door de rechter, waarop Italië besloot de plek in te zetten als terugkeerhub. Maar hulporganisaties hebben nog steeds flinke kritiek op de omstandigheden daar.
Nederland wil dat de afspraken met Oeganda "in lijn zijn met nationaal, Europees en internationaal recht", benadrukt Van Weel. "Vanzelfsprekend staat de bescherming van mensenrechten voorop van mensen die via Oeganda terugkeren naar hun land van herkomst." Hoe Nederland daarvoor wil zorgen, moet ook nog worden uitgewerkt.
Source: Nu.nl algemeen