Ook direct na zijn veroordeling blijft Nicolas Sarkozy het publiek bespelen. Dat hij, oud-president van Frankrijk, schuldig is bevonden aan criminele samenzwering? Schande. Toch moet hij vijf jaar de cel voor het lospeuteren van geld bij de Libische dictator Kadhafi.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit de rechtbank in Parijs.
De hoogtijdagen van ‘bling bling’-president Nicolas Sarkozy (2007-2012) mogen dan ruimschoots achter hem liggen, als hij zijn entree maakt in de rechtbank houdt het publiek de adem in. Aan zijn zijde, achter een grote zonnebril, schuilt Carla Bruni. De voormalig first lady en mannequin neemt plaats naast zijn drie zoons, Sarkozy slaat af naar de beklaagdenbank.
Sarkozy bespeelt het publiek. Tijdens het proces, dat drie maanden heeft geduurd, doorspekte hij zijn verhoren met bijtende opmerkingen en ironie. Als hij donderdag na de uitspraak van het vonnis de zittingszaal weer verlaat, zoekt de oud-president opnieuw de schijnwerpers. ‘Dames en heren, wat hier vandaag is gebeurd, is zeer ernstig voor de rechtsstaat en het vertrouwen dat we kunnen hebben in justitie.’
Het is een omdraaiing van wat de rechter kort daarvoor heeft geconstateerd: dat een minister, die bovendien president zou worden, corrupte plannen beraamde is ‘uitzonderlijk ernstig’ en schadelijk voor het vertrouwen van Franse burgers.
Vandaag schrijft Sarkozy geschiedenis, opnieuw. Eind vorig jaar kreeg hij als eerste oud-president in de Franse geschiedenis een enkelband vanwege corruptie en omkoping in een andere zaak. Dit keer gaat Sarkozy als eerste ex-president de gevangenis in. De rechter heeft hem veroordeeld tot 5 jaar celstraf, 100 duizend euro boete, en vijf jaar onverkiesbaarheid. Anders dan gebruikelijk gaat die gevangenisstraf al in voordat zijn beroepsmogelijkheden zijn uitgespeeld.
Had Sarkozy zijn presidentschap mede te danken aan de Libische oud-dictator Moammar Kadhafi? Die vraag hing boven zijn vijfde en zwaarste rechtszaak in vijf jaar tijd. Volgens de openbaar aanklager sloot de oud-president een corrupte deal met Kadhafi, die in ruil voor een miljoenendonatie aan de campagnekas van Sarkozy eerherstel kreeg op het wereldtoneel. Aan de zwager van Kadhafi, een in Frankrijk veroordeelde terrorist, zou het intrekken van het arrestatiebevel tegen hem zijn beloofd.
De rechter sprak Sarkozy donderdag vrij voor drie van de vier aanklachten: passieve corruptie, medewerking aan het verduisteren van geld uit de Libische staatskas, en illegale campagnefinanciering. Wel is Sarkozy schuldig aan criminele samenzwering, omdat hij als minister van Binnenlandse Zaken betrokken was bij een akkoord om corruptie te plegen.
Vertrouwelingen van Sarkozy, die later als minister onder hem zouden werken, probeerden geld los te peuteren in Libië, zo constateert de rechter. Daarvoor hadden ze onder meer ontmoetingen met Kadhafi’s entourage, en Sarkozy was deelgenoot van die plannen. Dat er geld vanuit Libië Frankrijk binnenkwam, is ook duidelijk. Maar of Libisch geld daadwerkelijk terechtkwam in de campagnekas van Sarkozy – zoals het OM bepleit – heeft de rechter niet kunnen vaststellen. Vandaar dat hij wordt vrijgesproken van corruptie.
De zaak kwam in 2012 aan het rollen met een publicatie op de Franse nieuwssite Mediapart. Onderzoeksjournalisten hadden de hand gelegd op een document waarin een betaling van 50 miljoen euro aan de verkiezingscampagne van Nicolas Sarkozy wordt goedgekeurd. Het document uit 2006 was getekend door Moussa Koussa, op dat moment hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst in Libië.
Ruim tien jaar lang doken onderzoeksrechters en -journalisten in de zaak. Dat leverde talloze verdachte en hoogst merkwaardige ontdekkingen op, maar hard bewijs bleef uit. Zelf heeft Sarkozy altijd verklaard onschuldig te zijn, verwijzend naar het gebrek aan bewijsstukken. Maar, zo corrigeerde de rechter hem tijdens het proces: in het geval van corruptie kan ook een ‘bundel van aanwijzingen’ genoeg zijn.
Saillant zijn de ontmoetingen tussen twee van Sarkozy’s vertrouwelingen en de zwager van Kadhafi, Abdallah Senoussi. Die werd eerder in Frankrijk veroordeeld vanwege de terreuraanslag op een vliegtuig in 1989. Daarbij kwamen 170 mensen om het leven, onder wie 54 Fransen. Nabestaanden van de crash namen als civiele partij deel aan het proces, een aantal van hen was donderdag aanwezig.
Kort na zijn verkiezing tot president ontving Sarkozy Kadhafi in Parijs. De dictator was tot dat moment een internationale paria. Zijn regime werd ervan beschuldigd internationaal terrorisme te financieren. Kadhafi’s onthaal in de Franse hoofdstad, waarbij hij zijn bedoeïenentent vlak achter het Élysée mocht opslaan, was het begin van zijn rehabilitatie.
Toch blijkt de ‘bundel’ niet genoeg om van een corrupte deal te spreken. En het document waarmee de zaak begonnen is, is mogelijk gefalsificeerd, zo oordeelde de rechter.
‘De haat kent geen grenzen’, concludeert Sarkozy tegenover de massaal toegestroomde pers. Terwijl hij zich omdraait om de rechtbank te verlaten, rijkt echtgenote Bruni uit naar de microfoon van journalisten van Mediapart. Grijnzend trekt ze de rode plofkap er vanaf, om die bij het vertrek op de grond te gooien.
Carla Bruni arrache la bonnette du micro de Mediapart à la fin du discours de Sarkozy après sa condamnation. La mauvaise...
[image or embed]
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant