Caroline van der Plas van BBB dient een motie in waarin ze het demissionaire kabinet vraagt nogmaals te kijken naar de mogelijkheid voor een noodwet, om een tijdelijke asielstop mogelijk te maken. Dat idee van oud-minister Faber sneuvelde eerder, omdat het niet mogelijk bleek een "dragende motivering" te vinden voor dit staatsrechtelijke paardenmiddel. Het parlement wordt dan deels buitenspel gezet.
Maar Van der Plas denkt dat die dragende motivering er nu wel zou kunnen zijn, omdat er nog steeds veel asielzoekers naar Nederland komen en gemeenten ze niet kunnen huisvesten. Na de rellen van afgelopen zaterdag in Den Haag is er volgens haar 'een compleet nieuwe situatie' ontstaan. 'Ze geven aan dat de sluimerende veenbrand in de samenleving tot branden aan het komen is.'
Progressieve partijen reageren als door een wesp gestoken. Volt-leider Laurens Dassen vindt dat Van der Plas extreemrechts geweld wil belonen met een asielstop. Ook CDA-leider Henri Bontenbal is not amused dat Van der Plas 'aan het eind van dit debat dit voorstel er even als een stuk rood vlees ingooit'.
De tweede termijn is begonnen, partijen dienen moties in.
DENK-voorman Stephan van Baarle komt, zoals aangekondigd, met een motie van wantrouwen tegen minister Foort van Oosten (VVD) van Justitie en Veiligheid, maar die zal het niet halen omdat er geen meerderheid voor is.
Minister Frank Rijkaart (BBB), sinds begin van deze maand demissionair minister van Binnenlandse Zaken, is nu aan het woord.
Hij spreekt ook zijn afschuw over de rellen uit en vindt dat Kamer en kabinet samen moeten voorkomen dat er 'zuurstof gegeven wordt' aan zulke rellen.
Onder meer Volt-leider Laurens Dassen wil van demissionair VVD-minister Foort van Oosten van Veiligheid en Justitie weten wie hem vertelde dat de rechtsgang belemmerd zou kunnen worden als hij zich in het vragenuur te expliciet zou uitspreken over de rellen. Van Oosten was dinsdag vrij stellig en bleef weg bij het veroordelen van het geweld als extreemrechts.
Uit de antwoorden van Van Oosten nu valt op te maken dat hij zelf bedacht om het zo te doen. 'Ik kreeg een dik dossier toegewezen en moest in heel kort tijdsbestek reageren.' Hij zegt dat hij vooral voorzichtig wilde zijn en het dossier uiteindelijk terzijde schoof en zich door ambtenaren liet bijpraten. Het advies van de NCTV om het geweld juist wel als extreemrechts te bestempelen, had hij dus niet gelezen.
PvdD-Kamerlid Esther Ouwehand vraagt wat de ambtenaren Van Oosten nou precies adviseerden en wil ook weten of hier contact over is geweest met de top van de VVD, maar daar geeft de minister geen antwoord op. Van Oosten zegt alleen dat hij zich achteraf realiseerde iets gemist te hebben en hij te star was.
Het debat is weer begonnen, demissionair minister Foort van Oosten (VVD, Justitie en Veiligheid) is nu aan het woord en zal ingaan op de vragen van de Kamerleden.
Hij begint met te herhalen dat hij in het Vragenuurtje, afgelopen dinsdag, te terughoudend is geweest bij het benoemen van de rellen als extreemrechts.
D66-leider Rob Jetten, die als laatste aan de beurt was, bedankte iedereen voor de warme woorden en ontvangen steunbetuigingen nadat het D66-partijbureau afgelopen zaterdag bij de rellen was aangevallen. Hij zei dat 'de democratie zich niet laat breken'.
Het debat wordt geschorst tot 14.00 uur voor een lunchpauze. Daarna komen de ministers aan het woord.
Na Volt, Partij voor de Dieren, JA21 en SGP is Forum voor Democratie-fractievoorzitter Lidewij de Vos aan de beurt. Verschillende politieke partijen hebben kritiek op de politiek van Forum voor Democratie en houden de partij medeverantwoordelijk voor rechtsextremistische uitingen in de samenleving. Toch kreeg fractievoorzitter De Vos geen vragen van de andere fractievoorzitters.
Zij nam 'in de stelligste bewoordingen' afstand van de gewelddadigheden van afgelopen zaterdag. Maar ze noemde het Kamerdebat over de rellen 'selectieve verontwaardiging'. De Vos: 'Waar was het spoeddebat toen ons partijkantoor werd aangevallen of partijleider Baudet met een fles op zijn hoofd werd geslagen?' Ook noemde zij de acties van Extinction Rebellion met boterzuur bij winkelend publiek en de pro-Palestinademonstraties op de UvA.
'Links gaat van vandalisme tot aanslagen, zelfs tot moord', zei zij. 'Maar er zijn ook vele geweldloze Nederlanders die zich zorgen maken over immigratie, en die worden nu op één hoop gegooid met geweldplegers.'
CDA-leider Henri Bontenbal komt net als de VVD met een pakket met maatregelen, waarbij onder meer de politie meer middelen moet krijgen. Ook wil hij weten of en hoe bepaalde sociale media verboden kunnen worden.
GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans wil dat het kabinet uitspreekt dat rechtsextremisme ook wordt gevoed door uitspraken in de Tweede Kamer 'die mensen wegzetten en als zondebok bestempelen'.
Hij wil van het kabinet een plan om rechtsextremisme te bestrijden. Timmermans werd door geen van de andere fractievoorzitter geïnterrumpeerd, dat wil zeggen dat niemand hem een vraag stelde.
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker is teleurgesteld dat niet alle partijen haar statement hebben getekend om het extreemrechtse geweld van afgelopen zaterdag te veroordelen. GL-PvdA, D66, SP, Denk, Volt en de PvdD haakten af. D66, waarvan het partijkantoor zaterdag werd aangevallen, wil niet op een pamflet staan met PVV en Forum voor Democratie.
PvdD-leider Esther Ouwehand vraagt Bikker haar statement in te trekken. Ze vindt dat de PVV, die het dus ondertekende, in het debat met dezelfde toon doorgaat. Zij doet onder meer op de opmerking Wilders dat het toelaten van te veel asielzoekers 'nationale zelfmoord' is. Volgens Ouwehand worden met het ondertekenen verkeerde PVV-standpunten 'witgewassen'.
Bikker is niet van plan het statement in te trekken. Het leek haar juist een krachtig signaal 'als we alle 150 Kamerleden het document hadden ondertekend. Dan leg je gezamenlijk een basis dat geweld never en nooit okay is'.
NSC-leider Eddy van Hijum kreeg geen vragen kreeg uit de Kamer. Hij vindt dat de aanpak tegen rechts-extremisme moet worden versterkt. De aanpak is volgens hem nu te verbrokkeld waardoor de verantwoordelijkheid teveel op gemeenten neerkomt.
Demissionair minister Eelco Heinen (VVD, Financiën) heeft volgens de SP afgelopen zondag 'fascisme gebagatelliseerd' toen hij op televisie reageerde op de rellen. Hij zei toen: 'Laten we niet alles politiek maken.' Ook de aanvankelijke terughoudendheid van justitieminister Foort van Oosten om te spreken van extreemrecht geweld hekelt Jimmy Dijk: Ze lopen door onze straten met Duitse leuzen en hun rechterarm omhoog. En wat zijn jullie aan het doen?'
Het komt hem op een harde aanvaring met VVD-leider Dilan Yesilgöz te staan. Volgens haar zijn de uitspraken van Heinen uit hun verband gerukt. Hij reageerde op het gehakketak tussen partijen over wie er heeft bijgedragen aan het klimaat dat dit geweld mogelijk maakte: 'U kunt ministers hier niet gaan wegzetten alsof ze fascisme nuanceren. Dat is zo kwalijk dat ik echt even op zoek ben naar woorden.'
De VVD wil een 'openbare ordepakket', zegt partijleider Dilan Yesilgöz. Zij wil extra maatregelen na de uit de hand gelopen rellen. Zoals camera's met gezichtsherkenning op het Malieveld, hogere minimumstraffen voor geweld tegen agenten, meer wapenmogelijkheden voor agenten en 75 miljoen euro extra naar de politie.
Ze wil ook dat het verbod op gezichtsbedekkende kleding versneld wordt ingevoerd en dat de politie kan meekijken in besloten chatgroepen 'waar dit soort acties bij demonstraties al weken van tevoren worden aangekondigd'.
Yesilgöz wil ook iets tegen doxing van agenten doen. 'De adressen van agenten worden as we speak door het tuig opgezocht.' Ze wil dat platforms waar beelden en de namen en adressen van agenten rondgaan worden verplicht die beelden offline te zetten.
Na de PVV krijgt ook de VVD de wind van voren van onder andere D66, Partij voor de Dieren, Volt en DENK. Die vinden de VVD mede een aanwakkeraar van polarisatie omdat de partij met de PVV in zee ging, en niet altijd optreedt tegen polariserende uitspraken.
DENK-leider Stephan van Baarle vindt de VVD hypocriet door gewelddadigheden verschillend te beoordelen. Na de Maccabi-rellen kregen jongeren met een migratieachtergrond verwijten dat de integratie mislukt was, en nu blijft zo'n veroordeling uit, zegt van Baarle.
D66 vindt dat de VVD wegkijkt als het gaat om de rol van de PVV. 'Geen woord van mevrouw Yesilgöz over wat de heer Wilders staat uit te kramen. Waar is de rol van de VVD hier?', vraagt Rob Jetten zich af.
Yesilgöz zegt de 'obsessie van de heer Jetten met de heer Wilders niet te delen'. Ook begrijpt ze de partijen niet die zeggen moeite te hebben met de toon van het debat maar het zelf wel hebben over 'hyena's' en Wilders 'de rattenvanger van Hamelen' noemen.
De PVV is tegen iedere vorm van geweld bij welke demonstratie dan ook, begint PVV-leider Geert Wilders. Hij veroordeelt het geweld van afgelopen zaterdag en noemt het belagen van het partijkantoor van D66 walgelijk.
Maar hij verwijt GL-PvdA-leider Timmermans en D66-leider Jetten om er 'meteen een politiek slaatje uit te slaan' door naar Wilders te wijzen als verantwoordelijke voor de polarisering en het ophitsen van mensen.
'Waar waren zij toen er bij de universiteiten pro-Palestijnse rellen waren en er voor miljoenen euro's vernielingen werden aangericht? Waar waren ze toen Eritreeërs in Den Haag de boel vernielden? Waar waren ze bij de allochtonenrellen in Beverwijk? Het was muisstil. Het is te sneu voor woorden.'
Rob Jetten loopt naar de microfoon: 'Alle voorbeelden die de heer Wilders noemt heb ik veroordeeld.' Frans Timmermans zegt ook dat Wilders onwaarheden verkoopt:'Ik heb in al die gevallen mijn afkeuring uitgesproken.'
Wilders vond dat niet genoeg: 'U heeft misschien een half tweetje eruit gegooid, maar verder hoorden we u niet. U heeft niet eens een debat aangevraagd.'
CDA-leider Henri Bontenbal haalt een NCTV-rapport aan waarin gewezen wordt op de invloed van politici, bijvoorbeeld op uit de hand gelopen protesten bij gemeenteraadsvergaderingen over de komst van asielzoekerscentra. 'Ziet de heer Wilders hier ook een eigen verantwoordelijkheid?', wil Bontenbal weten.
Wilders zegt dat hij geen verantwoordelijkheid heeft naar de NCTV maar naar zijn eigen kiezer. 'De Nationaal Coördinator terrorismebestrijding bepaalt mijn toon niet', vindt Wilders. 'Ga weg met uw NCTV-boekje. Kiezers worden door u allemaal in de steek gelaten.'
Bontenbal concludeert dat Wilders geen 'enkele verantwoordelijkheid wil nemen'. Volgens D66-leider Rob Jetten dragen Wilders' woorden wel degelijk bij aan een voedingsbodem voor het geweld.
'U heeft jarenlang de angsten van mensen thuis aangewakkerd en opgehitst.' Jetten verwijt Wilders dat hij journalisten tuig van de richel noemt, aan rechters twijfels en het toestond dat zijn ministers omvolkingstheorieën aanhangen. 'U verspreidt gif in de samenleving.'
Wilders zegt het geen zin om 'allemaal om de beurt tegen de heer Wilders te gaan gillen' maar zouden partijen 'de mensen serieus moeten nemen'. GroenLinks-PvdA leider Frans Timmermans vindt dat Wilders bij zich zelf te rade moet gaan: 'U heeft de afgelopen twee jaar niets bereikt.'
BBB-leider Caroline van der Plas zegt dat de meeste mensen zaterdag op het Malieveld stonden om hun zorgen te uiten. 'Over immigratie, het tekort aan huizen, de zorg, overlast asielzoekers. Die zorgen zijn echt. Die hoor ik in elke kroeg, op elk erf, in elke supermarkt waar ik kom. Dit zijn geen racisten. Dit zijn normale mensen.'
Volgens Van der Plas maken extremisten het onmogelijk om nog normaal te demonstreren. Op het Malieveld liepen rechtsextremisten rond, zegt zij. 'Dat moeten we niet ontkennen.' Maar ook andere demonstraties lopen uit de hand. Van der Plas noemt als voorbeelden Extinction Rebellion en de pro-Palestijnse demonstraties op universiteiten.
'We kunnen daar niet elke partij hier in de Kamer voor verantwoordelijk houden. Het is gajes, het zijn gekken. Zij maken individuele keuzes om een steen op te pakken en die te gooien.' Van der Plas wil dat politici ophouden met het wijzen naar elkaar.
PvdD-leider Esther Ouwehand zegt dat mensen wel degelijk door politici worden opgehitst met hun uitspraken. Zij vindt dat de partij van Van der Plas ook mensen boos maakt door 'leugens' te vertellen aan boeren. Daar is Van der Plas het niet mee eens.
DENK-leider Stephan van Baarle opent het debat. 'Na tachtig jaar liepen er weer openlijke fascisten door onze straten. Een publieke geweldsuitbarsting van extreem rechts en nazi's', zei hij. 'Maar de minister wilde het niet zo noemen. Hij is daarom ongeschikt.'
Van Baarle opent meteen de aanval op demissionair minister Van Oosten. Die wilde in eerste instantie niet spreken van rechtsextremistisch geweld. Later zei hij dat dat een verkeerde inschatting was en sprak toen wel van 'extreemrechtse relschoppers' en nazistische en antisemitische uitingen.
Voor DENK is dat te laat. Van Baarle kondigt aan een motie van wantrouwen tegen Van Oosten in te dienen.
Van Baarle, de initiator van het debat van vandaag, vindt dat de rellen van afgelopen zaterdag direct te linken zijn aan de ophitsingen die in de Kamer plaatsvinden. Hij haalt PVV-leider Geert Wilders aan die 'elke week zijn rechts-extremistische onderbuik' kan laten gaan in de Kamer. Ook vindt hij dat het kabinet en sommige partijen na de rellen met Maccabi-supporters de 'meest walgelijke' uitspraken deden over moslimjongeren die niet geïntegreerd waren.
'Moeten de nazi's van het geweld van afgelopen weekend ook hun paspoort inleveren en weg?', vroeg hij de andere Kamerleden. 'Het ging toen keihard tegen jongeren met een migratieachtergrond, en nu is het boterzacht tegen nazi's.'
NSC-leider Eddy van Hijum vraagt Van Baarle of hij ook wil nadenken over zijn eigen gedrag, als het gaat om polarisatie. Hij verwijt DENK dat de partij tegen minister Veldkamp zei dat hij 'bloed aan zijn handen had' toen Veldkamp Israël niet wilde veroordelen. Ook vindt Van Hijum berichten van DENK aan de achterban soms ook te ver gaan. Van Hijum vindt 'dat we met elkaar ons bewust moeten zijn van onze woorden'.
Van Baarle noemt deze kritiek 'schunnig' en vindt dat hij niet aan het ophitsen is. Ook vindt hij dat Van Hijum geen recht van spreken heeft. 'U stapte in een kabinet met de PVV, u heeft al die tijd weggekeken van het polariserende gedachtengoed. Als er één aanwakkeraar voor polarisatie is is het het NSC.'
Het debat gaat beginnen. Demissionair minister van Justitie en Veiligheid Foort van Oosten (VVD) en demissionair minister van Binnenlandse Zaken Frank Rijkaart (BBB) zijn ook in de plenaire zaal aangekomen.
In deze volgorde komen de politieke partijen aan het woord:
Het was de bedoeling dat alle politieke partijen in de Tweede Kamer, voorafgaand aan het debat vandaag over de rellen in Den Haag, met een gezamenlijk statement zouden komen om het extreemrechtse geweld van afgelopen zaterdag te veroordelen. Maar het is niet gelukt om daar overeenstemming over te bereiken.
Het statement, waarin het geweld "met klem" wordt veroordeeld, is een initiatief van de ChristenUnie. Het had een duidelijk signaal moeten zijn van de hele politiek, van links tot rechts, om op te staan tegen aantasting van de democratie.
Maar GroenLinks-PvdA, D66, SP, Denk, Volt en de Partij voor de Dieren haakten op het laatste moment af. D66, waarvan het partijkantoor zaterdag werd aangevallen, wil niet op een pamflet staan met PVV en Forum voor Democratie. De uitlatingen van die partijen hebben juist bijgedragen aan de sfeer waarin het geweld kon plaatsvinden, vindt D66.
'Op deze manier, denken wij, werkt het vooral om wat Forum en PVV doen wit te wassen', aldus D66-Kamerlid Jan Paternotte. Paternotte noemt het initiatief van de ChristenUnie 'supersympathiek', maar het is in zijn ogen niet geloofwaardig met de handtekeningen van de PVV en Forum eronder.
De partij van Geert Wilders roept aanhangers op om 'terug te vechten tegen de overheid'. En Forum suggereerde dinsdag nog in de Tweede Kamer dat de politie het geweld had uitgelokt in Den Haag.
Veel vragen waren er vanuit gemeenteraadsleden over hoe het toch fout kon gaan afgelopen weekend. Men wilde graag weten of burgemeester Jan van Zanen van Den Haag en de politie niet toch van tevoren beter hadden kunnen anticiperen op de rellen.
Daar was de burgemeester duidelijk over: 'We hebben gedaan wat we konden, met de informatie die we hadden.'
Maar ook: waarom werd er nu wel meteen ingegrepen en gebeurt dat niet als klimaatdemonstranten van Extinction Rebellion de A12 blokkeren?
Klik op de link hieronder om ons liveblog over de gemeenteraadsvergadering van gisteren terug te lezen:
Source: Omroep West Den Haag