Griekenland heeft de Moldavische oligarch Vladimir Plahotniuc uitgeleverd aan zijn geboorteland. Plahotniuc is een hoofdverdachte in de grootste fraudezaak in de Moldavische geschiedenis. De uitlevering is een overwinning voor president Maia Sandu, enkele dagen voor de verkiezingen van zondag.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Plahotniuc wordt verdacht van fraude, witwassen, het leiden van een criminele organisatie, machtsmisbruik en valsheid in geschrifte. Bovenal is hij een van de drie hoofdverdachten in een fraudezaak die in Moldavië bekendstaat als de ‘roof van de eeuw’.
Via een reeks schimmige leenconstructies sluisden de samenzweerders in 2014 een astronomisch bedrag weg van drie Moldavische banken. In totaal verdween bijna een miljard dollar. De Moldavische overheid moest bijspringen met staatssteun die goed was voor ongeveer een achtste van het bruto binnenlands product van Moldavië. Het schandaal stortte het land in een jarenlange financiële crisis.
In de jaren na de megadiefstal was Plahotniuc als leider van coalitiepartij PDM de machtigste man van Moldavië. Het land sloeg een voorzichtig pro-Europese koers in en Plahotniuc beloofde de Russische invloed op de Moldavische politiek in te perken. Ondertussen trokken Plahotniuc en bevriende oligarchen steeds meer macht naar zich toe en werden kritische politici en journalisten hard aangepakt.
Plahotniucs politieke carrière kwam in 2019 abrupt ten einde. Er werd een regering gevormd zonder de PDM. Plahotniuc vluchtte naar het buitenland uit angst voor vervolging.
De oligarch wist zes jaar buiten bereik te blijven van de Moldavische autoriteiten, maar in juli werd hij in Griekenland opgepakt. De Griekse politie arresteerde Plahotniuc op de luchthaven van Athene, terwijl hij op het punt stond om naar Dubai te vertrekken.
De oligarch bleek te beschikken over een vervalst Grieks paspoort. In een villa ten zuiden van Athene trof de Griekse politie nog eens vijftien paspoorten aan, evenals meer dan een ton aan contant geld. Plahotniuc zou zich de afgelopen jaren in zeker 22 verschillende landen hebben schuilgehouden. Moldavië diende een uitleveringsverzoek in. Het duurde twee maanden voordat Plahotniuc daadwerkelijk op het vliegtuig naar Chisinau werd gezet.
Volgens Plahotniucs advocaten was dat uitstel een bewuste keuze van de Moldavische regering. President Maia Sandu, in 2020 verkozen met corruptiebestrijding als belangrijke verkiezingsbelofte, zou erop uit zijn om de uitlevering te laten samenvallen met de parlementsverkiezingen van komende zondag.
Sandu’s Partij van Actie en Solidariteit (PAS) ontkent dat er sprake is van een politieke strategie en wijst op de logistieke moeilijkheden die de uitlevering met zich zou meebrengen. Dat Plahotniucs uitlevering Sandu goed uitkomt, staat echter niet ter discussie. Drie dagen voor de cruciale stembusgang is een van de meest gehate mannen van Moldavië, een symbool van machtsmisbruik en corruptie, omringd door politieagenten en met handboeien om zijn polsen uit het vliegtuig gestapt.
Bij de vorige verkiezingen behaalde Sandu’s PAS een absolute meerderheid in het Moldavische parlement, maar het is de vraag of de partij die meerderheid zondag kan behouden. In de peilingen wordt PAS nipt gevolgd door het pro-Russische Patriottische Blok (BEP), geleid door oud-president Igor Dodon. Als Dodon na de verkiezingen een regering weet te vormen, kan dat de Moldavische poging om toe te treden tot de Europese Unie in gevaar brengen.
Aan de vooravond van de verkiezingen is de uitlevering van Plahotniuc dus een welkome overwinning voor president Sandu, die in de ogen van veel Moldaviërs haar beloftes over corruptiebestrijding de afgelopen jaren onvoldoende heeft waargemaakt.
Plahotniuc wordt vrijdag, een dag na zijn terugkeer naar Moldavië, voorgeleid in de rechtbank van Chisinau. In de rechtszaak over de ‘diefstal van de eeuw’ staan ook drie voormalige bestuursleden van de Moldavische centrale bank terecht. Die maakten volgens de aanklager deel uit van het complot.
Een van de sleutelspelers in de ‘roof van de eeuw’, de Israëlisch-Moldavische oligarch Ilan Sjor, is nog altijd op vrije voeten. Sjor is veroordeeld tot een jarenlange gevangenisstraf voor witwassen en fraude, maar vluchtte in 2019 naar Israël. Sinds 2024 verblijft de oligarch in Moskou, van waaruit hij leiding geeft aan een pro-Russische oppositiepartij.
Zijn partij is uitgesloten van deelname aan de komende verkiezingen vanwege overtredingen van de regels omtrent campagnefinanciering. De Moldavische autoriteiten beschuldigen Sjor ervan dat hij de verkiezingen probeert te beïnvloeden met nepnieuws en vervalste opiniepeilingen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant