is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant.
Vanzelfsprekend gaat het deze dagen veel over de gewelddadige extreemrechtse meute die zaterdag journalisten en politie molesteerde en brullend probeerde het partijkantoor van D66 in brand te steken en het Binnenhof te bestormen. Geschrokken gezichten over deze politieke aanslag op de democratische instituties en terechte vragen over hoe het kon gebeuren.
De meest effectieve aanval op onze democratische rechtsstaat werd echter niet afgelopen zaterdag, maar deze maandag gepleegd. Niet door zwartgemaskerde stenengooiers, maar door de ministerraad zelf.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Minister Mona Keijzer verklaarde maandag dat ze de wet waarin het met voorrang huisvesten van mensen met een verblijfsvergunning wordt verboden, gewoon doorzet. Ondanks het feit dat de Raad van State heeft geoordeeld dat het voorstel strijdig is met onze grondrechten. Ja, u leest het goed. In strijd met de Grondwet. Het hoogste adviesorgaan van ons land oordeelde dat dit wetsvoorstel de mogelijkheid aan statushouders ontneemt om via een ‘urgentiecategorie’ een woning te krijgen, terwijl anderen die mogelijkheid wel hebben. Daarmee wordt inbreuk gemaakt op artikel 1 van de Grondwet: het recht op gelijke behandeling. Het fundament waarop onze rechtsstaat is gebouwd.
Het is een nieuw dieptepunt in onze constitutionele geschiedenis. De Raad van State oordeelt weliswaar vaker streng over uitvoerbaarheid, effectiviteit en handhaafbaarheid van wetsvoorstellen en soms waarschuwt ze zelfs voor een dreigende botsing met grondrechten. Rechtstreekse strijdigheid met de Grondwet constateerde de Raad tot nu toe alleen bij enkele initiatiefwetsvoorstellen vanuit de Tweede Kamer. (De laatste keer betrof dat het plan van, hoe kan het ook anders, Wilders om moskeeën, islamitische scholen en korans te verbieden.) Maar nog nooit werd een voorstel dat door de ministerraad werd ingediend, gekwalificeerd als in tegenspraak met de Grondwet, laat staan artikel 1 daarvan.
Letterlijk luidt de laatste zin van het advies: ‘De Afdeling advisering van de Raad van State heeft ernstige bezwaren tegen het voorstel en adviseert het niet bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen.’ Het antwoord van de minister: ‘Ik ga het zo snel mogelijk naar de Kamer sturen.’ Een virtuele baksteen door de ramen van de Raad van State.
Het opsteken van de middelvinger naar deugdelijke wetgeving begint inmiddels een patroon te worden. Eerder wist de PVV, met steun van het rechterdeel van de Kamer, het destructieve idee van strafbare illegaliteit in de wet met asielmaatregelen te krijgen. Met dezelfde stemverhouding werd er ook een destructief amendement, alweer over woningen voor statushouders, in de Wet versterking regie volkshuisvesting gestopt. Beide wetten krijgen daardoor geen meerderheid in Eerste Kamer en zijn dus krakend tot stilstand gekomen. Ze moeten nu met reparaties opnieuw door de hele procedure.
Vorige week kwam daar nog eens de gevaarlijke nonsensmotie bij, waarmee een Kamermeerderheid op trumpiaanse wijze verzocht om antifascistisch gedachtengoed op de terreurlijst te plaatsen. ‘Ach, we wilden een signaal afgeven’, zei een verantwoordelijk fractievoorzitter. Het parlement gedegradeerd tot seinpost; het stond vast stoer op sociale media.
Wie meent dat bovenstaande alleen relevant is voor de kolommen van het tijdschrift voor staatsrechtgeleerden, vergist zich. Het heeft concrete gevolgen, voor echte mensen. Bijvoorbeeld voor degenen die zaterdag rondom ‘Els Rechts’ stonden te demonstreren tegen azc’s. Doordat de Asielmaatregelenwet uit de rails is gereden, laat een effectiever asielbeleid langer op zich wachten, zijn er meer azc’s nodig en houdt overlast langer aan. En omdat de regie op volkshuisvesting er voorlopig niet komt, worden er minder woningen gebouwd.
Zouden de demonstranten, die op het Malieveld hun woede richtten op ‘links’ omdat hun kinderen geen woning kunnen krijgen, eigenlijk weten wie er verantwoordelijk is voor die vastloper?
Het zal donderdag in het Kamerdebat veel gaan over de taal die politici bezigen. Terecht. Wie vanaf het spreekgestoelte roept dat het tijd wordt om ‘terug te vechten’, kan moeilijk de vermoorde onschuld uithangen als er daadwerkelijk wordt gevochten – zelfs al bedoelde hij het overdrachtelijk. Onze rechtsorde wordt daarmee ernstig beschadigd. Maar het geweld van zaterdag is, hoe verschrikkelijk ook, slechts een symptoom. De grondoorzaak moet mede gezocht worden in de ondermijning van het probleemoplossend vermogen van onze parlementaire democratie. Wie basaal wetgevend fatsoen ontbeert en moties misbruikt voor het maken van TikTokcontent, richt meer schade aan dan een brandende politiewagen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant