Na de uithaal van de Amerikaanse president Donald Trump naar de VN en Europa spreekt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu vrijdag bij de Algemene Vergadering van de VN. Buitenland-redacteur Peter Giesen is erbij in New York.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Hallo Peter. Je bent in New York voor de Algemene Vergadering van de VN. Hoe kijk je aan tegen de opmerkelijke toespraak die Trump dinsdag hield?
‘Veel landen durven het natuurlijk niet hardop te zeggen, maar dit was een van de raarste toespraken die ooit is gehouden bij de VN. Met spanning was er bij de VN naar uitgekeken. Nu zou de wereld gaan horen wat zijn visie is op de rol van de VN en de toekomst van de organisatie. Maar er kwam niet veel van terecht. Het was een onsamenhangend verhaal, met veel van zijn stokpaardjes.
‘Trump stak een bizar verhaal af, waarin hij ook zijn persoonlijke grieven tegen de VN aan de orde stelde. Dat is ongebruikelijk op dit diplomatieke toneel. Hij had het over het mooie plan dat hij ooit als jonge projectontwikkelaar had om het VN-gebouw op te knappen voor zo’n vijfhonderd miljoen dollar, met veel marmer en mahonie. Hij nam het de VN nog altijd kwalijk, na al die jaren, dat niet voor zijn plan was gekozen, maar voor een plan dat volgens hem miljarden extra kostte.
‘In zijn toespraak concentreerde Trump zich ook op Europa, niet op de VN. Net zoals vicepresident JD Vance ook doet in zijn ‘cultuurstrijd’ tegen Europa. Trump veegde Europa de mantel uit, meer dan hij deed tegen de VN. De Europese landen zouden volgens hem zelfs naar de hel gaan als ze de zogenaamde massa-immigratie niet zouden stoppen.’
Is er internationaal gereageerd op zijn felle woorden?
‘Weinig. Ik sprak premier Dick Schoof en minister van Buitenlandse Zaken David van Weel. Zij zeiden dat zij Trumps opvattingen niet deelden. Veel landen zien natuurlijk dat dit de gebruikelijke dingen zijn die Trump zegt. Er is internationaal, zeker in Europa, ook een houding van: laten wij voorzichtig reageren, want wij hebben de VS nodig voor onze veiligheid en voor hulp in de Oekraïne-oorlog.
‘De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, sprak dinsdag met Trump en zei dat ze het eens was met Trump om de olie-inkomsten van Rusland te verminderen. Ook Van Weel sloot zich hierbij aan. Trump heeft met zijn kritiek op Europese landen die nog altijd gas uit Rusland importeren natuurlijk de vinger op de zere plek gelegd.’
Verwacht wordt dat ook de Israëlische premier Benjamin Netanyahu vrijdag de wereld flink de les zal lezen. Wat is er te verwachten van hem?
‘Het zal weer vuurwerk worden: Netanyahu die de middelvinger naar de wereld opsteekt. Dat was vorig jaar ook zo. De spanningen in het Midden-Oosten liepen toen hoog op, omdat Israël dreigde Libanon binnen te vallen. Tijdens de Algemene Vergadering van de VN gebeurde het ook. Netanyahu is een goede spreker en hij zal er nu weer vol ingaan, zeker nu meer landen de afgelopen dagen de Palestijnse staat hebben erkend.
‘Zijn boodschap zal zijn: een Palestijnse staat is onacceptabel en de hele wereld ziet het allemaal verkeerd. Want in het Midden-Oosten, aldus Netanyahu, moet je hard reageren en sterk zijn. Anders word je vernietigd. Vorig jaar liepen diplomaten uit protest de zaal uit, toen Netanyahu sprak. Ik ben benieuwd wat er dit jaar gebeurt.’
Elk jaar hoor je tijdens deze jaarlijkse samenkomst van de VN dat de organisatie onmachtig is om wereldproblemen aan te pakken. Hoor je dat dit jaar nog meer vanwege Oekraïne en Gaza?
‘Zeker, ook door Trump en zijn kritiek op de multinationale orde. De VS gaan ook bezuinigen op de VN. Veel uitgaven zijn op pauze gezet. De kritiek is breed dat de Veiligheidsraad van de VN niet functioneert. De Veiligheidsraad werd ooit opgezet om als politieagent in de wereld op te treden. Daar is heel weinig van terechtgekomen.
‘Als het om de VS gaat, een van de vijf permanente leden, zie je dat de Amerikanen voortdurend Israël steunen, bijvoorbeeld als het gaat om de Gaza-oorlog. Rusland houdt maatregelen tegen als het om de Oekraïne-oorlog gaat. De VN is uitermate machteloos. Op het gebied van internationale hulpverlening kan de VN wel een belangrijke rol spelen. Maar door de bezuinigingen van Trump komt deze hulp nu onder druk te staan.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant