Hart voor Den Haag vroeg zich af waarom er nu 'sneller' ingegrepen leek te worden dan bij de XR-demonstraties op de A12. Maar volgens Van Zanen had de politie, op het moment dat de groep 'vreedzaam en vriendelijk' de snelweg betrad, hetzelfde gehandeld als bij de XR-demonstraties.
Ook waren er vragen gesteld door bijvoorbeeld Hart voor Den Haag om beelden zo snel mogelijk online te zetten. Maar volgens Van Zanen is dat aan het OM: 'Het OM is nu keihard bezig met geweldsopsporingen, maar ze gaan ook met specialistische eenheid om de uitingen delicten aan de slag.'
Burgemeester Jan van Zanen krijgt toch nog vragen van of de geweldsexplosie echt niet voorkomen had kunnen worden, bijvoorbeeld om de demonstratie op een andere plek te laten plaatsvinden.
Maar volgens de burgemeester is het Malieveld 'ideaal'. 'De kern is: een enorm grote groep heeft besloten om zich als een man te richten tegen de politie. Dat betekent dat die 1200 onze mensen in de problemen heeft gebracht. Het betekent niet dat het Malieveld niet geschikt is.'
'Er is natuurlijk ook wel wat aan de hand in dit land', gaat de burgemeester verder, inspelend op het ongenoegen dat er is in de samenleving. 'We hebben gedaan wat we konden, op basis van de informatie die we hadden. Dat konden we niet weten.'
Vanuit D66 en andere partijen was er ook de vraag of Van Zanen de demonstratie had moeten verbieden, ook omdat er van tevoren wel signalen waren.
'Dat zou ik principieel onjuist vinden', zegt de burgemeester daarover. 'Dat ik dat voor het eerst in mijn carrière zou doen. Dat zou ik een nederlaag gevonden hebben', oordeelt de burgemeester.
Bovendien betwijfeld Van Zanen dat de groepen dan niet naar de stad waren gekomen. 'U denkt toch niet dat ze dan niet zou zijn gekomen? Of de stad daar dan blij mee was geweest, ik in ieder geval niet.'
Volgens de burgemeester was er voldoende capaciteit van de politie aanwezig bij de rellen. 'Het lag aan de heftigheid, de snelheid en de coördinatie van de groepen. En dat ze bovendien niet op elkaar, maar allemaal op de politie gingen. Dat hebben we niet kunnen voorzien', aldus Van Zanen.
Hoe het dan toch kon dat de demonstranten de stad in konden komen? 'Op een paar plekken zijn politiemensen in de problemen gekomen. Daarom zijn er mensen uit de linie gelopen en was daar de mogelijkheid.'
'Wij hebben een inschatting gemaakt, en geen geringe inschatting', gaat Van Zanen verder. 'Vier pelotons zijn er ingezet, met alles erbij misschien wel 600 man. Dan ben je helemaal bediend, dan heb je alles in huis.'
'Dan kun je zeggen: zet er tien pelotons voor in. Maar daar was geen aanleiding voor, en we hebben daar ook de menskracht niet voor', aldus de burgemeester.
'We hebben wel degelijk de social media afgestruind', vertelt Van Zanen na vragen van de verschillende partijen. 'Daar hebben we veel extra tijd in gestoken.'
Volgens de burgemeester is het daarom een goed idee om onderzoek te doen naar de manier waarop de gemeente online monitort. 'Alleen al om het feit dat we ruim 500 mensen (vier pelotons) aan ME, paarden, honden en twee 2 waterwerpers moesten inzetten. En dat ik voor de tweede keer in mijn carrière traangas heb moeten toepassen.'
Het is voor de burgemeester daarom verstandig om onderzoek te doen of de monitoring voldoende is gebleken. 'Laten we een discussie hebben over de vorm.'
Burgemeester Van Zanen komt aan het woord. Volgens de burgemeester ging het om hooligans, om mensen die extreemrechtse uitingen droegen. 'Ik wil dat soort mensen niet in mijn stad zien', vertelt de burgemeester in zijn termijn.
'Hou op met dit soort uitingen, het is een schande, dat is hoe ik de demonstratie van afgelopen weekend duidt', aldus Van Zanen.
Er komt een korte schorsing tot 16.55 uur. Daarna gaat burgemeester Van Zanen de vragen beantwoorden.
Partij voor de Dieren-raadslid Robin Smit is nu aan het woord. Hij is geëmotioneerd: 'De impact gaat verder dan alleen afgelopen zaterdag. Het is een aanval van extreemrechts op mensen van kleur, joden. moslims, de queer-gemeenschap, kortom op onze democratie.'
'Dit waren nazi-uitlatingen, dit was fascisme. Dit moeten we bestrijden in de stad van vrede en recht', zegt Smit. Hij wil ook zien dat de burgemeester zich er op die manier over uitlaat. 'Waarom heeft de burgemeester dit niet gedaan?'
Adeel Mahmood is als laatste aan het woord in de eerste termijn van de commissievergadering. 'Het is ontoelaatbaar dat agenten doelwit worden van geweld.'
'Vandaag hebben we signalen ontvangen dat vrouwen met hoofddoeken zich onveilig voelden. Ook deze mensen zijn slachtoffer op die dag', betoogt Mahmood.
Hij heeft dan ook de nodige vragen: 'Waarom is de ernst van de signalen onderschat? Welke leermomenten ziet de burgemeester hier?'
Fatima Faïd van de Haagse Stadspartij wil een aanpak zien daar het gaat om rechts extremistisch geweld. 'Er waren racistische, antisemitische leuzen. Het was ideologisch, fascistisch geweld. De burgemeester moet zich uitspreken hierover.'
Faïd wil weten 'hoe we het fascistisch geweld stoppen, zodat iedereen zich veilig en welkom mag voelen.' Ze hoopt daarom op een plan van aanpak en wil weten welke maatregelen getroffen worden om dergelijk geweld tegen te houden.
Voor CU/SGP moet 'alles op alles' gezet worden om alle relschoppers in de kraag te vatten. Ook die partij wil weten wat voor signalen er vooraf waren, en of de juiste inschatting is gemaakt wat betreft het geweld in de stad.
Volgens fractievertegenwoordiger Johan Hofland mag er best meer capaciteit zijn voor digitale opsporing. 'Zijn er genoeg mensen beschikbaar voor dit speurwerk?', vraagt hij zich af.
Na de PvdA is het de beurt aan Forum voor Democratie. Die partij werpt het geweld van afgelopen zaterdag ook 'verre van zich', maar krijgt toch vragen vanuit D66.
Want er was een FvD-vlag te zien bij het D66-kantoor, waar de ruiten door de relschoppers waren ingegooid. Volgens fractievoorzitter Massimo Etalle waren de vlaggen 'een tijdlang te koop op de webshop'.
'Het is niet duidelijk of mensen met die vlag misdrijven hebben gepleegd', vertelt Etalle daarover. 'We kennen deze mensen niet, hier wil ik niks mee te maken hebben.'
Dan is de PvdA aan het woord. 'Wat we zaterdag zagen is een uitbarsting van extreemrechts geweld', vertelt Janneke Holman. 'Er werd met NSB-vlaggen gezwaaid en er werden hitlergroeten gebracht.'
Ze vindt het zorgwekkend dat het Kabinet 'pas na vier dagen erkende dat het ging om rechts extremistisch geweld' en vraagt hoe de burgemeester kijkt naar de uitingen die werden gedaan op het Malieveld.
Ze vindt de aandacht en de vragen voor de signalen vooraf goed, maar ziet ook dat de politie 'goede voorbereidingen had getroffen. 'Dit geweld was ongekend en er ligt een zware taak om het demonstratierecht uit te voeren.'
SP-fractievoorzitter Lesley Arp begint nu met haar betoog. 'Laat ik vooropstellen, mensen moeten via het demonstratierecht hun onvrede uiten kunnen uiten, maar wat zich hier heeft afgespeeld is niet acceptabel.
Ook zij wil, net als alle andere raadspartijen, weten wat er is gedaan met de signalen die er waren. 'Deskundigen zagen dat extremistische groepen de handen ineen sloegen online. Dat is toch iets anders dan de 'zachte signalen' waar de burgemeester het over heeft?'
GroenLinks-raadslid Hera Butt heeft dezelfde vragen, ze wil weten of de demonstratie eerder ontbonden had moeten worden en of er onderzoek kan komen naar de extreme groepen die kwamen rellen.
Na het CDA is VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg aan het woord. Ook zij wil weten hoe het nu zit met het informatiebeeld dat de gemeente en de politie van tevoren hadden.
De VVD wil een 'grondige analyse' van welke groeperingen er aanwezig waren op het Malieveld. 'We moeten de groeperingen aanpakken die dit gestart zijn', zegt Van Basten Batenburg.
Bovendien vindt de VVD dat er bij grote en risicovolle demonstraties 'minimaal tijdelijk toezicht komen', bijvoorbeeld met camera's.
We zijn weer begonnen! CDA-fractievoorzitter Kavish Partiman is nu aan het woord. Volgens hem was er afgelopen weekend een 'aanval op onze waarden'. 'Dit waren geen demonstranten, dit waren relschoppers. Tuig, zoals onze burgemeester vertelde zaterdag.'
Partiman wil bovendien weten hoe het nu is met de politieagenten. 'Is er daadwerkelijk sprake van doxing? Als dat het geval is, hoe beschermen wij de agenten?'
Er zijn ook nog vragen over het feitenrelaas. 'Welke inschattingen zijn er van tevoren gemaakt, en hoe zijn ze gewogen? Hoe zit het bovendien met het delen van informatie met bijvoorbeeld de AIVD?'
Ook vraagt het CDA zich af of het Malieveld nog wel 'goed handhaafbaar' is, en of te voorkomen valt dat grote meutes zich verplaatsen naar het centrum van de stad.
De PVV is klaar met het betoog. Er komt een korte schorsing van vijf minuten.
PVV-fractievoorzitter Nick Kaptheijns begint nu aan zijn spreektijd. Hij 'begrijpt de frustratie over het asielbeleid', maar veroordeelt de rellen van afgelopen weekend. 'Wij zijn voor democratisch verzet, maar keuren het geweld af en willen dat de daders aangepakt worden.'
Ook hij wil weten wat de 'zachte signalen' precies waren van tevoren. En hoewel de PVV blij is met de aanpak van de politie afgelopen weekend, ziet hij graag dat die aanpak ook zou gelden bij XR-demonstraties, Gaza-demonstraties, de rellen van de Eritreeërs en op Scheveningen.
Het kan rekenen op een interrupties en kritiek van de PvdA en Denk: 'Heeft u het besef dat woorden ertoe doen, en dat veel mensen in de samenleving woorden herhalen vanuit uw partij?', zegt Denk-fractievoorzitter Mahmood.
D66-raadslid Marije Mostert begint aan haar spreektijd. Ze is geschrokken van de 'bizarre berichten die rond gaan op sociale media', bijvoorbeeld over dat de politie 'opruiend' zou zijn geweest. 'We moeten niet doelbewust informatie op het internet zetten die niet klopt', zegt Mostert.
D66 wil weten wat nu precies de 'ordedienst' was van demonstratie-organisator Els Noort - op X bekend als 'Els Rechts' - met haar waren er afspraken over gemaakt.
'Waar bestond het voortraject verder uit? Zijn er signalen onderschat? Was het op deze manier een wijze keuze om de demonstratie door te laten gaan?', zegt Mostert.
Mostert wil verder ook van burgemeester Van Zanen weten of er scenario's lagen om de binnenstad af te sluiten. Ook wil ze weten hoe het zit met de 'zachte signalen' die de driehoek had.
Hart voor Den Haag is nog steeds bezig aan hun termijn. Na een vraag van GroenLinks-raadslid Hera Butt, die zich afvraagt of Guernaoui ook het rechts-extremisme veroordeeld, vraagt het Hart voor Den Haag-raadslid aan de burgemeester of er signalen kwamen vanuit de inlichtingen diensten.
'We willen weten of er vanuit de AIVD ook signalen zijn gekomen over deze demonstratie. Kan de burgemeester daar informatie over delen?', zegt Guernaoui.
Guernaoui betoogt verder dat de beelden van de rellen online moeten worden gezet door het Openbaar Ministerie. Op dezelfde manier zoals dat is gegaan bij de rellen op Scheveningen, maar dan veel sneller.
De VVD is het daarmee eens, maar ziet ook een probleem. 'Wij hoorden juist dat de politie te weinig beelden heeft, en omstanders heeft gevraagd om beelden in te sturen.'
'Is het niet juist een goed idee om méér cameratoezicht op het Malieveld te hebben bij dit soort demonstraties?', vraagt Van Basten Batenburg zich af.
'Waarom konden we nu wel snel optreden, terwijl dit altijd veel langer duurt bij de illegale XR-blokkades van de A12?', vraagt Guernaoui zich af. Hij wil dat de politie net zo opschaalt bij XR-demonstraties als bij de rellen van afgelopen zaterdag.
Guernaoui wordt geinterrumpeerd door verschillende raadsleden. PvdA-fractievoorzitter Janneke Holman wil van het Hart voor Den Haag-raadslid weten of hij ook niet vindt dat er een wezenlijk verschil zit tussen de XR-demonstraties op de A12 en de geweldplegingen van afgelopen zaterdag.
Volgens VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg was er ook een wezenlijk verschil: 'Er stonden idioten op de snelweg afgelopen zaterdag, die direct vuurwerk afstoken. Ze vielen de ME aan. Dan is het toch juist goed dat er direct wordt opgetreden?'
Andere raadsleden kijken er ook raar van op. Volgens het CDA is 'vreselijk' dat Hart voor Den Haag de aanpak van afgelopen zaterdag voor zich ziet bij blokkades van XR.
We zijn begonnen. Hart voor Den Haag-raadslid Rachid Guernaoui steekt als eerste van wal met zijn betoog en zijn vragen aan de burgemeester. 'Hersenloos tuig heeft de boel gesloopt', begint Guernaoui, hij vraagt zich af waarom sociale media van tevoren niet zijn afgestruind.
'Waarom is er niet al eerder opgeschaald, wat is daar misgegaan?'. Guernaoui wil daarom onderzoek naar de manier waarop de politie sociale media monitort.
Bovendien vraagt hij zich ook af waarom niet kon worden voorkomen dat de relschoppers de stad in zouden gaan. 'Heeft de burgemeester overwogen om Defensie in te schakelen om te helpen?', vraagt Guernaoui zich af.
Korte schorsing na de insprekers! Over vijf minuten zijn de raadsleden aan de beurt.
'Ik ben geschrokken en boos. Boos dat de overheid mijn veiligheid niet heeft kunnen waarborgen.' Ook een van de bewoners van het Plein - Jeroen Oosterwal - spreekt in over de rellen van afgelopen zaterdag.
Ze willen weten wat de burgemeester en de politie gaan doen om dit soort rellen te voorkomen. 'Komt er een onderzoek naar het Malieveld als plek om te demonstreren?', vraagt Oosterwal zich af.
Volgens hem waren er van tevoren 'voldoende signalen om de demonstratie te verbieden'. 'Er is bewust een risico genomen', besluit hij.
Het komt doordat er eerst insprekers zijn. Zij doen hun verhaal eerst, zij zijn gekomen voor het veiligheidsdebat dat later plaats gaat vinden. Daarna pas gaan de raadsleden debatteren over de rellen van afgelopen zaterdag.
Wil je het debat live bekijken? Dat kan via onder livestream. Klik daarvoor op de link hieronder.
Er moet even worden getest met de audio voor de vele cameraploegen die aanwezig zijn. Het debat gaat daarna, zoals gepland, van start.
Er lijkt steun te zijn voor de aanpak van burgemeester Jan van Zanen van Den Haag bij de rellen van afgelopen weekend, blijkt uit een rondgang van links tot rechts en van de oppositie naar de coalitie.
'Ik was echt geschokt door het extreme geweld', zegt Fatima Faid van Haagse Stadspartij. CDA-fractievoorzitter Kavish Partiman spreekt, in navolging van burgemeester Van Zanen, van 'tuig': 'De burgemeester heeft de juiste typering gebruikt voor de mensen die zich misdragen hebben. Het is echt tuig.'
Toch zijn er ook vragen, want bijvoorbeeld VVD liet weten geschrokken te zijn van het feit dat de relschoppers de stad in trokken. 'We moeten een plan b hebben voor dit soort situaties op het Malieveld om de binnenstad te beschermen', zegt fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg.
De commissievergadering van de gemeenteraad van Den Haag begint om 13.00 uur. Om even een overzicht te geven, dit gebeurde er de afgelopen dagen in de nasleep van de rellen.
Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag heeft zojuist een feitenrelaas vrijgegeven. Daarin staat opgeschreven wat er in aanloop naar en op de dag zelf is gebeurd.
De samenvatting van het feitenrelaas: traangas moest afgelopen zaterdag voorkomen dat ME'ers 'zwaar lichamelijk letsel' opliepen tijdens de rellen op het Malieveld in Den Haag en terwijl de ME op meerdere plekken op het evenemententerrein zware confrontaties aanging, maakten honderden relschoppers gebruik van de 'gevaarlijke situatie' om de binnenstad in te trekken.
Klik op het verhaal hieronder om meer te lezen over het feitenrelaas:
Gisteren stonden veertien verdachten voor de rechtbank in Den Haag. Twaalf van hen zijn veroordeeld tot cel- en taakstraffen. Twee mensen zijn vrijgesproken. De vervolgde relschoppers komen uit alle delen van het land en zijn tussen de zestien en zestig jaar oud.
Klik op het verhaal hieronder om alles terug te lezen over de rechtszaak van gisteren:
Source: Omroep West Den Haag