De zwaardere netaansluiting voor de nieuwe huurder kwam te laat. De verhuurder moet vervangende generatoren en extra energiekosten betalen.
Supermarktketen Aldi sloot een huurovereenkomst voor een cascowinkelruimte met een onroerendgoedfonds van ASR. Daarin stond dat Aldi alle voorzieningen moest betalen die nodig waren om de ruimte als winkel te gebruiken.
ASR vroeg voor Aldi een zwaardere stroomaansluiting aan, maar de netbeheerder kon die niet tijdig leveren. Daarom regelde ASR dieselgeneratoren, die Aldi de eerste vijf maanden gebruikte. De 25.000 euro extra energiekosten hierdoor wilde Aldi bij ASR leggen. ASR weigerde en vorderde op zijn beurt ruim 50.000 euro van Aldi, voor de aansluitkosten van de zwaardere stroomaansluiting en de huur van de generatoren.
De kantonrechter gaf ASR gelijk, omdat Aldi de ruimte casco had gehuurd en partijen hadden afgesproken dat alle voorzieningen voor rekening van de huurder kwamen. Maar Aldi ging in hoger beroep – met succes.
Een elektriciteitsaansluiting is een nutsvoorziening, zegt het gerechtshof in Den Haag, en volgens de algemene bepalingen bij de overeenkomst valt die tot de hoofdmeter onder ‘casco’. Daarom moest ASR als verhuurder de aanleg van de stroomaansluiting betalen.
Het hof leidt uit de gang van zaken af dat ASR dat indertijd zelf ook zo zag. Het bedrijf vroeg en betaalde de aansluiting immers, en huurde ook de generatoren. Pas toen Aldi de meerkosten van de diesel bij ASR claimde, begon de verhuurder erover dat hij dit onverplicht had gedaan.
ASR moet ook de dieselgeneratoren en de extra energiekosten betalen. Het ontbreken van de stroomaansluiting was een ‘gebrek’: een omstandigheid die het huurgenot frustreerde en die je niet aan de huurder kon toerekenen. Dan is de verhuurder op grond van de wet aansprakelijk, aldus het hof.
Aldi krijgt alsnog op alle punten gelijk.
„Je vraagt om een stroomaansluiting en krijgt hem zo’n vijf maanden later. Dat is problematisch”, zegt Annelies Huygen, emeritus hoogleraar en adviseur energiemarkten. „Want het is een nutsvoorziening, benadrukt het hof ook, iets waar iedereen van afhankelijk is. Het ontbreken daarvan brengt schade met zich mee. De rechter beslist hier welke van de twee partijen moet betalen op basis van de algemene bepalingen die op de huurovereenkomst van toepassing zijn. Maar wat ik wrang vind, is dat een nutsvoorziening niet op tijd beschikbaar is, dat deze partijen zelfs nog van geluk mogen spreken dat ze überhaupt een zwaardere aansluiting krijgen.”
Bedrijven kunnen niet uitbreiden, scholen niet open, nieuwe woonwijken niet bewoond worden omdat ‘het net het niet aankan’. En het wordt snel erger. Zo had Stedin, netbeheerder in deze zaak, vorig maand 2.312 aanvragen op de wachtlijst; een jaar geleden waren dat er 1.437.
Huygen: „Terwijl we het jarenlang zó goed voor elkaar hadden. Je kon zoveel stroom krijgen als je wilde. Nu staat een nieuw verzorgingshuis voor dementerenden in Maastricht al anderhalf jaar leeg bij gebrek aan een aansluiting. Die mensen hadden een toezegging, het personeel was al aangenomen. Het is een crisis, een noodsituatie, maar het lijkt of we het maar over ons heen laten komen.”
Het probleem is een nare bijwerking van de energietransitie. Warmtepompen, elektrische auto’s en de elektrificatie van bedrijven stuwen de vraag op, en zonne- en windenergie zorgen voor pieken in het aanbod. Daar is het systeem niet op gebouwd. „Netbeheerders blijven het net op de traditionele manier verzwaren waardoor de kosten extra hard stijgen. De consument betaalde tot 2023 aan netkosten 250 euro per jaar, nu is dat 450 euro en het kan 1.100 euro worden of nog meer”, vertelt Huygen. „Er worden stroomstoringen voorspeld, daarbij kunnen dóden vallen. Toch blijven we maar denken vanuit het bestaande systeem.”
Gek is dat laatste niet als je bedenkt dat we al honderd jaar één groot, centraal stroomnet hebben. Maar, zegt Huygen, de ontwikkelingen in lokale stroom- en warmteproductie gaan zo snel dat dit totaal achterhaald is. „Alle wetenschappelijke literatuur pleit ervoor energie zoveel mogelijk lokaal te produceren en in te zetten. Zo heeft zo’n Aldi-winkel vooral koeling nodig. Dan heb je veel warmte over, die je aan buren kunt leveren. Dan wordt het goedkoper, je ontlast het hoogspanningsnet en je bent minder gevoelig voor storingen van het centrale net.”
Is er op een bepaald moment te veel stroom, dan kun je per wijk opslag organiseren in batterijen voor elektriciteit of warmte. En een piek in de vraag kun je temperen door tarieven te laten variëren en door energiemanagementsystemen.
Huygen: „Dan koelt de Aldi automatisch iets minder tussen 5 en 9 ’s avonds, als mensen thuiskomen en gaan koken, en worden auto’s later opgeladen. Nederland is heel goed in dit soort systemen, maar het denken in de politiek moet veranderen. We schaffen de salderingsregeling af, kostbare energie wordt weggegooid en bijvoorbeeld niet gebruikt voor warmteopslag. Terwijl de technieken voor een energieneutrale wijk er zijn. Mijn oproep aan de politiek is: bedenk hoe het er in 2045 uit moet zien, kijk wat lokaal kan, en pas regelgeving en infrastructuren daarop aan. Het hele systeem moet óm.”
Deze rubriek belicht wekelijks rechterlijke uitspraken met economische gevolgen voor mensen of bedrijven
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC